Мукъаддес Китап: 1 Тарих вакъиалары
Author: Институт перевода Библии
Date: 2020-01-27T08:05:38.242943+00:00

Мукъаддес Китап

Мукъаддес Китап

1. Тарихий Китаплар
2. Алланынъ Адлары
3. Сёзлюк
4. Узунлыкъ Ольчюлери
5. Сепильген Шейлернинъ Ольчюлери
6. Шингенлик Ольчюлери
7. Агъырлыкъ Ольчюлери
8. Эски Васиет Деври Хронологиясы
9. Ибраим Ве Агъа-къардашларынынъ Эвлятлары

10. Теврат Ве Зебур Китапларында Олгъан Иса Месих Акъкъында Базы Пейгъамберликлер Ве Оларнынъ Беджерилюви

11. Хариталар

Мукъаддес Китап акъкъында

«Мукаддес Китап» деген ад текликте къулланылса да, аслында, бу, китаплар джыйынтыгъыдыр. Бу китапларнынъ джыйынтыгъы – Алланынъ Сёзюдир (къ. юн. библиа сёзю «китаплар» манасыны анълата; шу сёзнен Мукъаддес Китапнынъ ады бутюн дюнья тиллеринде пейда олды). Бу китапны адет-узьре эки къысымгъа болелер: Эски Васиет (Иса пейгъамбер догъмаздан эвель язылгъан китаплар) ве Янъы Васиет (Иса пейгъамбернинъ яшайышынен багълы олгъан заман акъкъында ве Онынъ олюми ве тирилювинден сонъраки девир акъкъында язылгъан китап ве мектюплер).

Мукъаддес Китап башкъа тюрлю де болюне, бу неширде биз тамам шу усулны къулланамыз. Мукъаддес Китапнынъ биринджи джыйынтыгъы Теврат эди. Шу адны Мукъаддес Китапнынъ биринджи беш китабы ташыйлар. Оларнынъ башкъа ады Мусанынъ Беш Китабы я да Мусанынъ Къануны. Булардан сонъ Тарихий китаплар келе, мында Ханаан топрагъына кирген сонъ, Исраиль девлетининъ ильк тарихий вакъиалары тасвир этиле, девлетнинъ мейдангъа келюви ве Исраильнинъ биринджи падишалары акъкъында, озь топрагъындан сюргюн этильген халкънынъ фаджиасы ве сонъраки къайтувы акъкъында айтыла. Бундан сонъ кельген Зебур ве икмет китаплары адлы джыйынтыкъта еудий халкъынынъ шахсий ве ичтимаий литургиясы, эм де земаневий ве осеяткъан несильни огретюв ичюн муим олгъан насиатлар ер ала. Бундан сонъ Пейгъамберлернинъ китаплары келе, оларны бизге Исраиль ве Ехуда девлетлерининъ пйгъамберлери къалдыргъандыр. Бу пейгъамберлер халкъкъа Алланынъ Сёзюни кетире, халкъны арткъа, озь Яратыжысына къайтара ве агъыр мусибетлер вакътында джесарет бере эдилер. Шуны къайд этмек керек ки, юкъарыда айтылгъан китапларнынъ чокусы хронологик тертипте дегиль, адет-узьре мевзулар шекильде ерлештирильгендир. Китаплардаки вакъиалар ве пейгъамберлернинъ хызмети акъкъында тафсилятлыджа хронологик малюмат алмакъ ичюн, Сизлерни хронологик джедвеллерге мураджаат этмеге риджа этемиз, оларны неширимизнинъ сонъунда тапа билесиз. Юкъарыда айтылгъан джыйынтыкълар умумий оларакъ 39 китапны къаплап ала, олар миляттан эвель бир бучукъ бинъ йыл девамында еудий ве арамий тиллеринде чешит муэллифлер тарафындан язылгъандыр. Оларнынъ эсас вазифеси – Алла ве еудий халкъынынъ арасындаки мунасебетлер, сонъра да бутюн инсаниетнен мунасебетлер акъкъында айтып бермектир.

Сонъра кельген 27 китап, эксериетинен къадимий юнанджа язылып, ичине энъ эвеля Инджиль джыйынтыгъыны алалар. Инджильге кирген китаплардан дёрт китап Иса Пейгъамбернинъ аяты, талиматы, олюми ве тирилюви акъкъында икяе этелер. Биринджи бакъышта бу дёрт китап айны вакъиалар акъкъында язылгъан, ве оларнынъ бир чокъ ерлери текрарлана, деген фикир догъмакъ мумкюн. Бир тарафтан бу догърудыр, лякин дёрт айры-айры икяе башкъа-башкъа муэллифлер тарафындан язылып, тек бир дане аятнынъ шаатлары олып келелер ве шунынънен бирликте, олып кечкен вакъиаларнынъ энъ толу тасвирини алмагъа ярдым этелер. Шу дёрт китапнен (бирисининъ догърудан-догъру девамы олгъан) Эльчилернинъ фаалиети китабы сыкъы багълыдыр. Мында Исанынъ кокке котерильгенинден сонъ, месихчилер джемиетининъ биринджи йыллары акъкъында ве Онынъ шегиртлери Рим империясынынъ сакинлери арасында Къуванчлы Хаберни даркъатып башлагъанлары акъкъында айтыла. Къалгъан китаплар Эльчилернинъ язылары адында топланып, озюнинъ ичине Иса Пейгъамбернинъ шегиртлери иманлылар джемиетине ве айры адамларгъа иманларыны пекитмек ве догъру ёлгъа къоймакъ ниетинен, агъыр сынавлардан кечмеге ярдым этмек ичюн язгъан мектюплерни топлай. Джыйынтыкъны Юханнынъ Сырларнынъ ачылувы китабы екюнлей; мында символик бир тиль ярдымынен Алланынъ Онъа къаршы тургъан кучьлерге къаршы гъалебеси тасвирлене.

Мукъаддес Китапнынъ къырымтатар тилине терджимесининъ тарихы

Шимдики заманда, 2016 сенесине къадар, Мукъаддес Китап дюньянынъ бир чокъ тиллерине терджиме этильди. Толусынен беш юз тильден чокъ тиллерге терджимеси бар (шимди дюньяда аман-аман еди бинъ тиль бар деп эсаплана), Китапнынъ базы къысымлары исе эки бинъ тильден зияде тиллерге терджиме этильди.

Бизге белли олгъан къырымтатар тилинде биринджи терджимелер XIV-юнджи асыргъа аиттир. Энъ белли къадимий ядикярлыкъта Кодекс Куманикусте къыпчакъ-къуман-половец тилине биринджи кере терджиме этильген Алланынъ Он Эмирини, Сулейманнынъ Икметли сёзлер китабындан парчаларны, Инджильден алынгъан парчаларны, «Бизим Бабамыз» дувасыны ве Зебурдан алынгъан бир сыра йырларны тапмакъ мумкюн. XVIII-инджи асырнынъ ортасына Марк, Юхан, Матта, Луканен берильген Инджиль аиттир (Къаракъоба метинлери). Бу метинлер шимдики вакъыткъадже толу шекильде келип етмедилер, лякин оларнынъ базы парчалары сакъланып къалгъан. XX-нджи асырнынъ 70-инджи сенелеринде Мукъаддес Китапнынъ къырымтатар тилине терджимесини «Мукъаддес Китапны терджиме институты» башлады. О заман Юнус пейгъамбернинъ китабы терджиме этильди (1978 с.), сонъра Маттанен берильген Инджиль терджиме этилип, нешир этильди (1985 с.). Иш 1990-ынджы сенелери девам эттирильди; о заман 1996 сенеси Озьбекистанда «Эйи Хабер» китабы нешир этильди, онынъ ичине Юхан, Луканен берильген Инджиль, Эльчилернинъ фаалиети ве Якъупнынъ мектюби кирди. Сонъра иш XXI-инджи асырда Къырымда девам этти; бир-бири артындан «Иса Месих акъкъында риваетлер» (2002 с.), «Алланынъ пейгъамберлери» (2005 с.), «Маттанен берильген Инджиль» (2006 с.), «Сулейманнынъ икмети» (Икметли сёзлер ве Джемаат башы, 2008 с.), «Инджиль» (Матта, Марк, Лука, Юхан ве Эльчилернинъ фаалиети, 2008 с.), «Теврат» (Башланув, Чыкъыш, Къануннынъ текрары, 2009 с.) ве «Зебур» (2011 с.) китаплары басылды.

2002-нджи сенесинден башлап 2015-инджи сенесине къадар бу терджименинъ устюнде «Мукъаддес Китапны терджиме институты»нынъ хадимлер группасы «Мукъаддес Китапны биринджи оларакъ терджиме эткенлер» тешкилятынынъ мутехассысларынен берабер иш бирлик яптылар. Терджиманлар группасынынъ огюнде тургъан эсас макъсат – къадимий еудий, арамий ве юнан тиллеринде язылгъан асыл метиннинъ манасыны догъру акс этмек эди.

Бу терджиме япылгъанда, эсас менба оларакъ шимдики заманда энъ нуфузлы деп эсаплангъан метинлернинъ нешири ве тенкъидий аппарат къулланылгъандыр. Къадимий еудий тили ичюн – бу Biblia Hebraica Stuttgartensia, 5-инджи нешир; мында Ленинград Кодекси шеклиндеки Масора метини такъдим этильгендир, бу метин къарарнен м. с. 1000-инджи йылы битирилип, сонъра бир чокъ даа да къадимий олгъан метинлернен тенъештирильди ве догъуртылды. Къадимий юнанджа язылгъан метинлер ичюн исе бойле менба оларакъ Greek New Testament (UBS, 4-юнджи нешир) къулланылды, бу метин толусынен Novum Testamentum Graece, Nestle-Aland 27-нджи неширинен айныдыр. Бу метин бир чокъ къадимий эльязмаларгъа эсасланып тизильди, оларнынъ арасында IV-V асырларгъа аит Синай, Александрия ве Ватикан Кодекслеринден япылды. Бу кодекслерге еудий китапларынынъ (Эски Васиетнинъ) терджимелери де кирди; бу терджимелерге Септуагинта деген ад берильди.

Юкъарыда къайд этильген менбалардан гъайры, терджиманлар озь ишинде эллеринде олгъан Мукъаддес Китапларнынъ башкъа тиллерге япылгъан терджимелеринен иш туттылар, бу терджимелер арасында рус, украин, озьбек, тюрк ве башкъа тиллерге япылгъан терджимелер. Бойле ишнинъ макъсады – метинни даа да яхшы анъламакъ ве терджимелернинъ башкъа вариантларынен таныш олмакъ эди. Бизим базы окъуйыджыларымыз 1876 сенесининъ Синодаль терджимеси деп адландырылгъан ве кениш даркъалгъан Мукъаддес Китапнынъ рус тилине япылгъан терджимесинен таныш олмакъ мумкюнлер. Бизлер терджимелеримизде бу терджимеге мураджаат эткен олсакъ да, оны темель оларакъ къулланмадыкъ. Озюнинъ къыйметине бакъмадан, бу терджиме 150 йыл эвельси япылды; о заманларда терджименинъ башкъа принциплери ишлетиле эди, ве о заманларда базы къадимий менбалар эльде ёкъ эди. Бизим терджимемизде дикъкъат айры бир терджимеге дегиль де, энъ эвеля къадимий менбаларгъа берильди. Лякин сизни ишандырмакъ истеймиз ки, бизим терджимемиз ве Синодаль терджимеси арасында мана джеэттен фаркълар олса биле, бу фаркълар минималь олып, метиннинъ умумий менимсевине тесир этмей.

Метиннинъ мана ве шекли бир къач этаптан ибарет олгъан эр тарафлама тешкерювлерден кечти. Асыл мананынъ догърулыгъындан гъайры, группа бу мананы земаневий, окъуйыджыларгъа анълайышлы олгъан, яхшы эдебий тильде акс эттирмеге гъайрет этти. Биринджи басамакъта, тафсилятлы азырлыкъ ишлери этильген сонъ, къырымтатар тилине терджиме япылды. Сонъ теологик муаррирнинъ тарафындан терджеме къадимий эльязмаларнен тенъештирильди. Экинджи басамакъта Къырымнынъ чешит ерлеринде яшагъан къырымтатарлар да, къадын ве эркеклер, эсли башлы ве яшлар, бильгили ве къырымтатар тилинде агъзавий шекильде субетлешкенлер, терджимени тешкермеге ярдым эте эдилер. Учюнджи басамакъта терджименен филолигик муаррир чалышты. Эр бир басамакъта терджимеге янъы тюзетмелер къошулды. Ишнинъ нетиджесинде терджименинъ эр бир къысмы эльязмаларнен чокъ йыл чалышкъан ве зенгин терджиманлыкъ теджрибеси олгъан консультант тарафындан козетильди.

Мукъаддес Китапнынъ къырымтатар тилине терджимеси он учь йылгъа къадар девам этти.

Ярдымджы материаллар

Бу терджиме ярдымджы материалларнен берабер бериле. Бу материаллар Мукъаддес Китапнынъ асыл метинининъ бир къысмы дегиллер, амма окъуйыджылар даа да яхшы анъласын деп, къошулгъанлар.

Эр бир китаптан эвель кучюк сёз башы кирсетиле, мында тарихий контекст акъкъында, эсас мевзулар акъкъында малюмат, ве сыкъ-сыкъ китапнынъ къыскъа планы бериле. Айры китаплар манаджа къысымларгъа болюнген ве бу къысымларнынъ серлевасы къайд этильгендир, бу серлевалар икяенинъ мевзусы акъкъында къыскъа хабер берелер. Йылдызчыкънен (*) къайд этильген базы сёзлер, фразалар ве аетлерге саифенинъ сонъунда сноскалар бериле; мында анълашылмагъан адлар, сёзлер, медений хусусиетлернинъ манасы анълатыла, я да аетнинъ башкъа манасы бериле. Китапнынъ сонъунда къыскъа сёзлюк бериле; мында базы муим терминлер, анъламлар, базы ад ве джогърафия адлары да анълатыла. Сёзлюктен гъайры, тасвирий менба оларакъ, Ибраим атанынъ несиллер джедвели де бардыр. Къадимий ольчюлерни тасавур этмек ве оларны шимдики ольчюлернен тенъештирмек ичюн, биз ольчюлер джедвелини де кетиремиз. Бундан да гъайры, тасвирий васта оларакъ къадимий дюньянынъ хронология джедвели ве къадимий дюньянынъ хариталары теклиф этиле. Бунъа къошма оларакъ, башкъа материаллар да бардыр. Бу материаллар Сизлерге окъугъан шейлеринъизни даа да яхшы анъламагъа ярдым этер деген умюттемиз.

Нетидже

Мукъаддес Китап – инсаниетнинъ тарихында буюктен-буюк китаптыр, медениет ве иджат этюв сааларынынъ чокъусына тесир эткен дюнья эдебиятынынъ классикасыдыр. Лякин о, энъ эвеля, Алланынъ ве инсаниетнинъ арасында олгъан мунасебетлер тарихыдыр, Онынъ Озю акъкъында вахийи ве Онынъ истегени акъкъындадыр. Биз умют этемиз ки, бу терджиме къырымтатар халкъына бу хазинени ана тилинде ачаджакъ ве инсанларгъа Алланынъ къанунларына коре яшамагъа ярдым этеджектир.

«Мукъаддес Китапны терджиме институты» ве «Мукъаддес Китапны биринджи оларакъ терджиме эткенлер» тешкилятлары терджиманларгъа ве муаррирлерге, бу неширни басып чыкъармагъа ярдым эткенлернинъ эписине озь буюк миннетдарлыгъыны бильдирелер.

Урьмет иле,

«Мукъаддес Китапны терджиме институты» ве «Мукъаддес Китапны биринджи оларакъ терджиме эткенлер»нинъ ишдешлери

Къыскъарувлар

ас. | асыр
б. | баб, я да баблар
бакъ. | бакъынъыз
къ. арам. | къадимий арамий тилинде
къ. еуд. | къадимий еудий тилинде
къ. юн. | къадимий юнан тилинде
къыяс. | къыясланъыз
Мас. | Масора, къадимий еудий эльязма
м. с. | миляттан сонъ, я да Иса пейгъамбер догъмаздан сонъ
м. э. | миляттан эвель, я да Иса пейгъамбер догъмаздан эвель
рус. | рус тилинде
с. | сене, я да сенелер
Септ. | Септуагинта, къадимий юнан терджиме эльязмасы

Тарихий Китаплар

Тарихий Китаплар

1. 1 Тарих Вакъиалары

1 Тарих Вакъиалары

1 Тарих Вакъиалары

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21
- 22
- 23
- 24
- 25
- 26
- 27
- 28
- 29

Тарих вакъиалары. Биринджи къысым

Тарих вакъиалары китабында чокъусынен Падишалар акъкъында китапларда язылгъан вакъиалар текрарлана, амма олар бираз башкъа нокътаий назардан бериле. 1–9 бабларда Исраиль халкъынынъ несиллер джедвели кетириле, мында халкънынъ Вавилон эсиринден къайткъан вакъты (м.э. V асыргъа къадар) да кирсетиле. Бу джедвеллерде энъ чокъ дикъкъат Ехуда, Биньямин ве Левийнинъ къабилелерине айырыла.

10–21 баблары Шаул падишанынъ олюминден башлап, Давут падишалыкъ эткенининъ муим вакъиаларыны косьтерелер. Давут падиша – биринджи китапнынъ баш къараманыдыр. О, Ерусалим шеэрини азиз этип, оны исраиллилернинъ Раббиге дува этип шукюр эткен ерге чевирди.

22–29 бабларында Давут Алланынъ Сарайыны къурмагъа азырлана. Мында айры дикъкъат левийлилерге ве руханийлерге айырыла. Сарайнынъ бинасыны Сулейман къура, лякин муэллиф айрыджа къайд эте: акъикъатта бу къуруджылыкъ – Давутнынъ ниетидир.

Исраиль къабилелерининъ несиллери (1–9 б.). Исраильнинъ биринджи падишасы Шаулнынъ олюми (10 б.). Давут – Исраильнинъ падишасы (11–22 б.). Алла Сарайынынъ хызметчилери; халкънынъ башлыкълары (23–27 б.). Давут Алланынъ Сарайыны къурмакъ ичюн эр шейни азырлай (28–29 б.).

1

Адемден Ибраимге къадар

1^1Адем, Шет, Энош, 2Кенан, Махалалэл, Еред, 3Ханокъ, Метушелах, Ламех, 4Нух, Шем, Хам ве Яфет.

5Яфетнинъ огъуллары: Гомер, Магог, Мадай, Яван, Тувал, Мешек ве Тирас.

6Гомернинъ огъуллары: Ашкеназ, Рифат ве Тогъарма.

7Яваннынъ огъуллары: Элиша, Таршиш, Киттим ве Роданим.

8Хамнынъ огъуллары: Хуш, Мицраим, Пут ве Ханаан.

9Хушнынъ огъуллары: Сева, Хавила, Савта, Раама ве Савтекъа. Рааманынъ огъуллары: Шева ве Дедан.

10Хуштан даа Нимрод догъды. Нимрод дюнья юзюнде улу аскер олды.

11Мицраимден лудлылар, анамлылар, лехавлылар, нафтухлылар, 12патруслылар, къаслухлылар догъды. Къаслухлылардан фелестинлилер ве къафторлылар келип чыкъты.

13Ханааннынъ биринджи огълу Сидон олды. Бундан гъайры Ханаан Хетнинъ, 14евуслыларнынъ, аморлыларнынъ, гиргашлыларнынъ, 15хивлилернинъ, аракълыларнынъ, синлилернинъ, 16арвадлыларнынъ, цемарлыларнынъ, хаматлыларнынъ да бабасы олды.

17Шемнинъ огъуллары булардыр: Элам, Ашшур, Арпакъшад, Луд, Арам, Уц, Хул, Гетер ве Мешек.

18Арпакъшаддан Шелах деген огълу догъды, Шеллахтан исе Эвер.

19Эвернинъ эки огълу олды: биринджисининъ ады Пелег[*] эди, чюнки о догъгъан вакъытта ер юзю айырылды. Пелегнинъ къардашы Ёкътан эди.

20Ёкътан Алмодад, Шелеф, Хацармавет, Ерах, 21Хадорам, Узал, Дикла, 22Эвал, Авимаэл, Шева, 23Офир, Хавила ве Ёвавнынъ бабасы эди. Булар эписи Ёкътаннынъ огъуллары эди.

24Шем, Арпакъшад, Шелах, 25Эвер, Пелег, Реу, 26Серуг, Нахор, Терах, 27+Ибрам (демек, Ибраим).

Исмаилнинъ эвлятлары

28+Ибраимнинъ огъуллары: Исхакъ ве Исмаил.

29Оларнынъ эвлятлары шулардыр: Исмаилнинъ биринджи догъгъан огълу Невайот, ондан сонъ Кедар, Адбеэл, Мивсам, 30Мишма, Дума, Масса, Хадад, Тема, 31Етур, Нафиш ве Кедма. Булар Исмаилнинъ огъулларыдыр.

32Ибраимнинъ джариеси Кетурадан олгъан огъланлар: Зимран, Ёкъшан, Медан, Мидьян, Ишбакъ ве Шуах. Ёкъшаннынъ огъуллары – Шева ве Дедан.

33Мидьяннынъ огъуллары: Эфа, Эфер, Ханокъ, Авида ве Элдаа. Булар эписи Кетуранынъ эвлятларыдыр.

Исавнынъ эвлятлары

34+Ибраимден Исхакъ догъды. Исхакънынъ огъуллары: Исав ве Исраиль.

35Исавнынъ огъуллары: Элифаз, Реуэл, Еуш, Ялам ве Къорах.

36Элифазнынъ огъуллары: Теман, Омар, Цефий, Гъатам, Кеназ, Тимна, Амалек.

37Реуэлнинъ огъуллары: Нахат, Зерах, Шамма ве Мизза.

38Сеирнинъ огъуллары: Лотан, Шовал, Цивон, Ана, Дишон, Эцер, Дишан.

39Лотаннынъ огъуллары: Хорий ве Хомам. Тимна исе Лотаннынъ къызкъардашы эди.

40Шовалнынъ огъуллары: Альян, Манахат, Эвал, Шефий ве Онам.

Цивоннынъ огъуллары: Айя ве Ана.

41Ананынъ огъуллары: Дишон.

Дишоннынъ огъуллары: Хамран, Эшбан, Йитран ве Керан.

42Эцернинъ огъуллары: Билхан, Зааван ве Яакъан.

Дишаннынъ огъуллары: Уц ве Аран.

Эдом падишалары

43Исраильде падишалар даа олмагъан заманда, Эдомда энди падишалар бар эди. Мына Эдомнынъ падишалары:

Беорнынъ огълу Бела. Беланынъ шеэри Динхава деп адлана эди. 44+Беланынъ олюминден сонъра Боцрадан олгъан Зерах огълу Ёвав тахткъа отурды. 45+Ёвавнынъ олюминден сонъра, теманлыларнынъ топрагъындан олгъан Хушам падиша олды. 46Хушамнынъ олюминден сонъра, Бедад огълу Хадад падиша олды. О, Моав топрагъында мидьянлыларны енъди. Онынъ шеэри Авит деп адлана эди. 47Хададнынъ олюминден сонъра, Масрекъалы Самла падиша олды. 48Самланынъ олюминден сонъра, онынъ еринде Фират дерьясы янындаки Реховот шеэринден олгъан Шаул падиша олды. 49Шаул ольди, ондан сонъ Акъбор огълу Баал-Ханан падиша олды. 50Баал-Ханан ольди, ондан сонъ Хадад падиша олды. Онынъ шеэри Паий деп адлана эди. Апайы Ме-Захав къызы Матреднинъ къызы Мехетавель эди. 51+Сонъра Хадад да ольди.

Эдом ёлбашчылары шулар эди: Тимна, Алва, Етет, 52Охоливама, Эла, Пинон, 53Кеназ, Теман, Мивцар, 54Магдиэл, Ирам. Булар Эдом ёлбашчылары эди.

2

Якъупнынъ эвлятлары

2^1+Исраильнинъ огъуллары шулар эди: Рубен, Шимеон, Левий, Ехуда, Йиссакъар, Зевулун, 2Дан, Юсуф, Биньямин, Нафталий, Гъад ве Ашер.

Ехуданынъ эвлятлары

3+Ехуданынъ огъуллары: Эр, Онан ве Шела. Шу учь огълуны ханаанлы Бат-Шуа тапты. Ехуданынъ биринджи огълу Эр РАББИнинъ козюнде ярамай эди. Шунынъ ичюн РАББИ оны ольдюрди.

4+Ехуданынъ келини Тамар Перец ве Зерахны тапты. Ехуданынъ эписи оларакъ беш огълу бар эди.

5+Перецнинъ огъуллары Хецрон ве Хамул эди.

6+Зерахнынъ огъуллары: Зимрий, Этан, Хеман, Къалкъол ве Дара. Эписи оларакъ беш киши эди.

7+Къармийнинъ огълу Акъар эди. О, РАББИ ичюн айырылгъан бутюнлей ёкъ этиледжек шейлерни алгъаны ичюн, Исраильнинъ башына беля кетирди.

8Этаннынъ огълу Азарья эди.

9Хецроннынъ огъуллары: Ерахмеэл, Рам ве Къалев[*] эди.

Давут падишанынъ несиллер джедвели

10+Рам Амминадавнынъ бабасы эди. Амминадав исе Нахшоннынъ бабасы эди. Нахшон Ехуда огъулларынынъ ёлбашчысы олды. 11Нахшондан Салма догъды, Салмадан исе Боаз догъды. 12Боаз Оведнинъ бабасы эди, Овед исе Йишайнинъ бабасы эди. 13+Йишайнинъ биринджи огълу Элиав, экинджиси – Авинадав, учюнджиси исе Шима эди. 14Дёртюнджиси – Нетанэл, бешинджиси – Раддай, 15алтынджысы – Оцем, единджиси Давут эди. 16+Къызкъардашлары Церуя ве Авигаил эди. Церуянынъ учь огълу бар эди: Авишай, Ёав ве Асаэл. 17+Авигаил Амасанынъ анасы эди. Амасанынъ бабасы исе исмаилли Етер эди.

Хецроннынъ эвлятлары

18Хецрон огълу Къалевнинъ Азува ве Ериот апайлары бар эди. Къалевнинъ огъуллары: Ешер, Шовав ве Ардон. 19Азуванынъ олюминден сонъ, Къалев Эфраткъа эвленди. Эфрат онъа Хур адлы огъул догъды. 20+Хурнынъ Урий деген огълу бар эди. Урийнинъ исе Бецалел адлы огълу бар эди.

21+Сонъра, Хецрон 60 яшында экенде, о, Макирнинъ къызына эвленди. Макир Гиладнынъ бабасы эди. Хецрон Макирнинъ къызынен ятты, ве о, Сегувны догъды. 22+Яир Сегувнынъ огълу эди. Гилад улькесинде онынъ 23 шеэри бар эди. 23+Лякин гешурлылар ве арамлылар Яирнинъ шеэрлерини, Кенат шеэрини ве этрафындаки койлерни запт эттилер. Джеми оларакъ 60 шеэрчик бар эди. Бутюн бу шеэрлер Гилад огълу Макирнинъ огъулларынынъ шеэрлери эди.

24+Хецрон Къалев-Эфрата шеэринде ольди. Хецроннынъ олюминден сонъ онынъ апайы Авия Ашхурны догъды. Ашхур Текъоанынъ бабасы эди.

Ерахмеэлнинъ эвлятлары

25+Хецроннынъ биринджи огълу Ерахмеэлнинъ огъуллары шулар эди: биринджиси Рам, ондан сонъ Буна, Орен, Оцем ве Ахия. 26Ерахмеэлнинъ башкъа бир апайы да бар эди. Ады – Атара. Атара Онамнынъ анасы эди.

27Ерахмеэлнинъ биринджи огълу Рамнынъ огъуллары булардыр: Маац, Ямин ве Экер.

28Онамнынъ огъуллары булардыр: Шаммай ве Яда. Шаммайнынъ огъуллары: Надав ве Авишур. 29Авишурнынъ Авихаил адлы апайы бар эди, о, Агъбан ве Молидни догъды.

30Надавнынъ огъуллары: Селед ве Аппаим. Селед баласыз ольди. 31Аппаимнинъ огълу: Йиший. Йишийнинъ Шешан адлы огълу олды. Шешаннынъ исе Ахлай адлы огълу олды.

32Шаммайнынъ къардашы Яданынъ огъуллары: Етер ве Ёнатан. Етер баласыз ольди. 33Ёнатаннынъ огъуллары: Пелет ве Заза. Булар эписи Ерахмеэлнинъ эвлятларыдыр.

34Шешаннынъ огъуллары ёкъ эди, тек къызлары бар эди. Шешаннынъ бир мысырлы къулу бар эди, ады – Ярха. 35Шешан озь къызыны къулу олгъан Ярхагъа апай оларакъ берди. О, онъа Аттай огълуны догъды. 36Аттай Натаннынъ бабасы эди. Заваднынъ бабасы исе Натан эди. 37Завад Эфлалнынъ бабасы эди. Эфлал Оведнинъ бабасы эди. 38Овед Ехунынъ бабасы эди. Ехунынъ Азарья адлы огълу олды. 39Азарьянынъ Хелец адлы огълу олды. Хелецнинъ исе Эласа адлы огълу олды. 40Эласа Сисмайнынъ бабасы, Сисмай Шаллумнынъ бабасы эди. 41Шаллум Екъамьянынъ бабасы, Екамья Элишаманынъ бабасы эди.

Къалевнинъ эвлятлары

42Ерахмеэлнинъ къардашы олгъан Къалевнинъ огъуллары: биринджи огълу Меша. О, Зифнинъ бабасы эди. Къалевнинъ даа бир Мареша адлы огълу бар эди. Мареша Хевроннынъ бабасы эди.

43Хевроннынъ огъуллары Къорах, Таппуах, Рекем ве Шема. 44Шема Рахамнынъ бабасы эди. Рахам Ёркеамнынъ бабасы эди. Рекем Шаммайнынъ бабасы эди. 45Шаммайнынъ огълу Маон эди. Маон исе Бет-Цурнынъ бабасы эди.

46Къалев джариесининъ ады Эфа эди. Эфа Харан, Моца ве Гъазезнинъ анасы эди. Харан Гъазезнинъ бабасы эди.

47Яхдайнынъ огъуллары Регем, Ётам, Гешан, Пелет, Эфа ве Шааф эди.

48Маакъа Къалевнинъ башкъа джариеси эди. О, Шевер ве Тирхананынъ анасы эди. 49+Булардан башкъа, Маакъа Шааф ве Шеваны догъды. Шааф Мадманнанынъ бабасы, Шева исе Макъбенанынъ ве Гивеанынъ бабасы эди. Къалевнинъ Акъса адлы къызы олды. 50+Къалевнинъ эвлятлары булардыр.

Эфратанынъ биринджиси олгъан Хурнынъ огъуллары: Кирьят-Яримнинъ бабасы олгъан Шовал, 51Вифлеемнинъ бабасы Салма ве Бет-Гъадернинъ бабасы Хареф.

52Кирьят-Яримнинъ бабасы олгъан Шовалнынъ эвлятлары булардыр: Хароэ ве манахатлыларнынъ ярысы. 53+Кирьят-Яримнинъ сойлары: йитрлилер, путлылар, шуматлылар, мишралылар. Мишралылардан цоралылар ве эштаоллылар келип чыкъты.

54Салманынъ эвлятлары булардыр: Вифлеем, нетофалылар, Атрот-Бет-Ёав, манахатлыларнынъ ярысы, цорлылар 55+ве Яббецте яшагъан соферлилернинъ сойлары[*], тиратлылар, шималылар ве сукъатлылар. Булар кенлилер эди, олар Хамматтан келип чыкъкъанлар. Хаммат исе Бет-Рекъавнынъ бабасы эди.

3

Давут падишанынъ балалары

3^1+Хеврон шеэринде догъгъан Давутнынъ огъуллары шулардыр: биринджиси Амнон. Амноннынъ анасы йизреэлли Ахиноам эди. Экинджиси Даниял. Онынъ анасы къармелли Авигаил эди. 2+Учюнджи огълу Авишалом. Анасы Талмай къызы Маакъа эди. Талмай Гешур падишасы эди. Дёртюнджи огълу Адонья. Онынъ анасы Хаггит эди. 3Бешинджи огълу Шефатья. Анасы Авитал. Алтынджы огълу Йитреам. Онынъ анасы Давутнынъ апайы Эгла эди.

4+Давутнынъ бу алты огълу Хевронда догъды. Давут анда еди йыл ве алты ай девамында падишалыкъ этти. Ерусалимде исе о, 33 йыл девамында падишалыкъ япты.

5+Мына онынъ Ерусалимде догъгъан балалары: Шима, Шовав, Натан ве Сулейман. Шу дёрт баласы Аммиэл къызы Бат-Шевадан догъды. 6Башкъа докъуз баласы: Йивхар, Элишама, Элифелет, 7Ногах, Нефег, Яфия, 8Элишама, Эльяда ве Элифелет. 9+Булар эписи Давутнынъ огъулларыдыр. Тамар оларнынъ къызкъардашы эди. Давутнынъ джариелеринден де башкъа балалары бар эди.

Сулейман падишанынъ эвлятлары

10+Сулейманнынъ огълу Реховоам эди. Реховоамнынъ огълу Авия эди. Авиянынъ огълу Аса. Асанынъ огълу исе Ехошафат. 11+Ехошафатнынъ огълу Ехорам. Ехорамнынъ огълу Ахазья. Ахазьянынъ огълу исе Ёаш эди. 12+Ёашнынъ огълу Амацья. Амацьянынъ огълу Азарья. Азарьянынъ огълу Ётам эди. 13+Ётамнынъ огълу Ахаз эди. Ахазнынъ огълу исе Хизкия эди. Хизкиянынъ огълу Менашше. 14+Менашшенинъ огълу Амон эди. Амоннынъ огълу Ёшия эди.

15+Ёшиянынъ огъуллары: биринджиси Ёханан, экинджиси Ехояким, учюнджи огълу Цидкия ве дёртюнджи огълу Шаллум.

16+Ехоякимнинъ огъуллары: Еконья ве онынъ огълу Цидкия.

Еконья падишанынъ эвлятлары

17Эсир олгъан Еконьянынъ огъуллары: Шеалтиэл, 18Малкирам, Педая, Шенаццар, Екъамья, Хошама ве Недавья.

19+Педаянынъ огъуллары Зеруббавел ве Шимий. Зеруббавелнинъ Мешуллам ве Хананья огъуллары бар эди. Шеломит оларнынъ къызкъардашы эди. 20Онынъ даа беш огълу бар эди. Оларнынъ адлары: Хашува, Охел, Берекия, Хасадья ве Юшав-Хесед.

21Хананьянынъ огълу Пелатья эди, онынъ огълу Ешая эди. Онынъ огълу Рефая. Рефаянынъ Арнан огълу бар эди, Арнаннынъ Овадья деген огълу бар эди. Овадьянынъ исе Шекъанья огълу бар эди.

22+Шекъаньянынъ эвлятлары: огълу Шемая. Шемаянынъ огъуллары: Хаттуш, Игъал, Бариах, Неарья ве Шафат. Эписи оларакъ алты киши.

23Неарьянынъ огъуллары: Эльёэнай, Хизкия ве Азрикъам. Эписи оларакъ учь киши.

24Эльёэнайнынъ огъуллары: Ходавья, Эльяшив, Пелая, Акъкъув, Ёханан, Делая ве Ананий. Эписи оларакъ еди киши.

4

Ехуданынъ эвлятлары

4^1+Ехуданынъ огъуллары: Перец, Хецрон, Къармий, Хур ве Шовал.

2+Реая Шовалнынъ огълу эди. Реаянынъ огълу Яхат эди. Яхат Ахумай ве Лахаднынъ бабасы эди. Булар – цоралыларнынъ сойларыдыр.

3Этамнынъ огъуллары булардыр: Йизреэл, Йишма ве Йидбаш. Къызкъардашларынынъ ады Хацелелпоний эди.

4+Пенуэл Гедорнынъ бабасы эди. Эзер Хушанынъ бабасы эди. Булар Эфратанынъ биринджи огълу ве Вифлеемнинъ бабасы олгъан Хурнынъ балаларыдыр.

5+Текъоанынъ бабасы Ашхурнынъ эки апайы бар эди, Хела ве Наара. 6Наара онъа Ахуззам, Хефер, Темений ве Хаахаштарийни догъды. Булар Нааранынъ огъуллары эди. 7Хеланынъ огъуллары: Церет, Йицхар ве Этнан. 8Къоц Анув ве Хаццовеванынъ бабасы эди. Бундан гъайры, Къоц Ахархел сойларынынъ бабасы эди. Ахархел Харумнынъ огълу эди.

9Явец агъа-къардашларындан урьметли эди. Онынъ анасы онъа Явец адыны бергенде, бойле айткъан эди: «Мен оны догъургъанда, пек чокъ агъры чектим[*]».

10Явец Исраильнинъ Алласыны чагъырып: «РАББИм! Манъа Озь эйилигинъни косьтергейдинъ, топрагъымнынъ сынъырларыны кенишлеткейдинъ, меним янымда олгъайдынъ, мени къорчалагъайдынъ, мен дерт чекмегейдим!» – деди. Сонъ РАББИ Явецке тилегини берди.

11Келув Шуханынъ агъасы эди. Келув Мехирнинъ бабасы эди. Мехир Эштоннынъ бабасы эди. 12Эштон Бет-Рафа, Пасеах ве Техиннанынъ бабасы эди. Техинна Ир-Нахашнынъ бабасы эди. Олар Рекъанынъ сакинлеридир.

13+Кеназнынъ огъуллары: Отниэл ве Серая. Отниэлнинъ огъуллары Хатат ве Меонотай. 14Меонотай Офранынъ бабасы, Серая исе Ёавнынъ бабасы эди. Ёав Ге-Харашимни[*] асыл эткен эди, чюнки олар зенаатчылар эдилер.

15+Ефунне огълу Къалевнинъ огъуллары: Иру, Эла ве Наам. Эланынъ огълу Кеназ эди.

16Ехаллелэлнинъ огъуллары: Зиф, Зифа, Тирея ве Асареэл.

17Эзрахнынъ огъуллары: Етер, Меред, Эфер ве Ялон.

Мереднинъ апайы Мирьямны, Шаммайны ве Ишбахны догъды. Ишбах Эштемоанынъ бабасы эди. 18Онынъ ехудалы апайы Ередни, Хеверни ве Екъутиэлни догъды. Еред Гедорнынъ бабасы эди. Хевер исе Сокъонынъ бабасы, Екъутиэл – Заноахнынъ бабасы эди. Булар эписи Меред эвленген фыравун къызы Битьянынъ балалары эди.

19Нахамнынъ къызкъардашы Ходиянынъ апайы эди. Оларнынъ балалары: гъармлы Кеиланынъ бабасы ве маакъалы Эштемоанынъ бабасы.

20Шимоннынъ огъуллары: Амнон, Ринна, Бен-Ханан ве Тилон.

Йишийнинъ огъуллары: Зохет ве Бен-Зохет эдилер.

21+Шела Ехуданынъ огълу эди. Шеланынъ огъуллары: Лекъанынъ бабасы Эр ве Марешанынъ бабасы Лаада, Бет-Ашбеанынъ индже кетен ишленювинде чалышкъан сойлары, 22Ёким ве Козеванынъ сакинлери, Моав топрагъында башлыкъ эткен Ёаш ве Сараф, ве Яшувий Лехем. Бунынъ акъкъында язылар эски замандан кельгендир. 23Булар балчыкътан чешит савутлар ясай эдилер ве Нетаим ве Гедера шеэрлеринде яшай эдилер. Шу шеэрлерде яшап, падишагъа чалыша эдилер.

Шимеоннынъ эвлятлары

24+Шимеоннынъ огъуллары: Немуэл, Ямин, Ярив, Зерах ве Шаул. 25Шаллум Шаулнынъ огълу эди. Шаллумнынъ огълу Мивсам эди. Мивсамнынъ огълу Мишма.

26Мишманынъ эвлятлары: онынъ огълу Хаммуэл, Хаммуэлнинъ огълу Закъкъур, Закъкъурнынъ огълу Шимий эди. 27Шимийнинъ он алты огълу ве алты къызы бар эди. Лякин Шимийнинъ агъа-къардашларынынъ огъуллары чокъ дегиль эди. Оларнынъ бутюн сою да Ехуданынъ къабилеси киби балабан дегиль эди. 28+Олар Беэр-Шева, Молада, Хацар-Шуал, 29Билха, Эцем, Толад, 30Бетуэл, Хорма, Цикълагъ, 31Бет-Маркъавот, Хацар-Сусим, Бет-Бирий ве Шаараимде яшай эдилер. Олар бу шеэрлерде Давутнынъ падишалыгъындан эвель яшай эдилер. 32Шеэрлернинъ янында ерлешкен койлер булардыр: Этам, Айин, Риммон, Токен ве Ашан. Эписи оларакъ беш шеэр. 33Бу шеэрлернинъ этрафында башкъа койлер де бар эди, олар тап Баалгъа къадар узана эдилер. Будыр оларнынъ яшагъан ерлери ве озь сойларынынъ тарихий джедвели.

34Мешовав, Ямлек ве Амацьянынъ огълу Ёша, 35Ёэль, Асиэл огълу Серая огълу Ёшивьянынъ огълу Еху, 36Эльёэнай, Яакъова, Ешохая, Асая, Адиэл, Есимиэл, Беная 37ве Шемая огълу Шимрий огълу Едая огълу Аллон огълу Шифийнинъ огълу Зиза. 38Юкъарыда ады айтылгъанларнынъ эр бири озь сойларынынъ башлыкълары эдилер. Оларнынъ сойлары пек чокълашты. 39Къой сюрюлерине отлакъ тапмакъ ичюн, олар Гедор шеэрининъ дживарларына къадар, вадийнинъ шаркъий тарафына къадар бардылар. 40Олар яхшы, отлары бол олгъан отлакълар таптылар. О ерлер кениш, раат ве хавфсыз эди, эвельден анда бир къач Хамнынъ эвлятлары яшай эди. 41+Юкъарыда адлары язылып кечкен бутюн булар, Хизкия Ехуданынъ падишасы олгъан заманда анда келип, хамлыларнен дженкке киришип, оларны къырдылар, чадырларында яшагъан хамлыларгъа ве анда отургъан меунлыларгъа уджюм эттилер ве оларны бутюнлей ёкъ эттилер. Бугуньге къадар ойле де олып къалды. Озьлери исе оларнынъ ерлеринде ерлештилер, чюнки оларнынъ къой сюрюлери ичюн анда отлакълар бар эди.

42+Шимеон эвлятларындан 500 киши дагълы Сеир улькесине кеттилер. Йишийнинъ огъуллары Пелатья, Неарья, Рефая ве Уззиэл оларнынъ башлыкълары эдилер. 43+Олар амалеклилернинъ къачып сагъ къалгъанларыны ольдюрдилер, озьлери исе бугуньге къадар анда яшамакъталар.

5

Рубеннинъ эвлятлары

5^1+Исраильнинъ биринджи огълу Рубеннинъ огъуллары.

О биринджи догъгъандыр, лякин бабасынынъ ятагъыны арамлагъаны ичюн, онынъ биринджилиги Исраиль огълу Юсуфнынъ огъулларына кечти. Шунынъ ичюн несиллернинъ джедвелинде Рубен биринджи огъул оларакъ язылмагъандыр. 2+Ехуда къардашлары арасында энъ кучьлюси эди, ве онынъ союндан ёлбашчы чыкъты, амма биринджилик имтиязлары Юсуфкъа кечти.

3+Исраильнинъ биринджиси олгъан Рубеннинъ огъуллары: Ханокъ, Паллу, Хецрон ве Къармий.

4Ёэльнинъ огъуллары: огълу Шемая, огълу Гог, огълу Шимий, 5онынъ огълу Микъа, огълу Реая, огълу Баал, 6+огълу Беэра. Беэраны Ашшур падишасы Тилгъат-Пилнесер эсир алгъан эди. Беэра рубенлилернинъ ёлбашчысы эди. 7+Онынъ агъа-къардашлары, сойларына коре, несиллернинъ джедвелинде бойле язылгъанлар: башлыгъы Еиэл, сонъра Зекъарья 8ве Ёэль огълу Шема огълу Азазнынъ огълу Бела. О, Ароэр шеэринде, тап Невогъа ве Баал-Меонгъа къадар яшай эди. 9+Шаркъта онынъ халкъы Фират дерьясындан кечкен сахранынъ сынъырына къадар узангъан топракъларда яшай эди, чюнки оларнынъ Гилад топракъларында айванлары пек чокъ эди. 10+Шаулнынъ заманында олар хагрийлилернен дженклешип, оларны ольдюрдилер. Сонъ олар хагрийлилернинъ чадырларында Гиладнынъ бутюн шаркъий тарафында ерлештилер.

Гъаднынъ эвлятлары

11+Гъад огъуллары оларнынъ къаршысында, Башан топракъларында Салекъагъа къадар яшай эдилер. 12Башан еринде Ёэль биринджи ёлбашчы эди, Шафам исе экинджи ёлбашчы олды. Сонъра Янай ве Шафат.

13Оларнынъ агъа-къардашлары, бабаларынынъ сойларына коре, еди дане эди: Микъаэл, Мешуллам, Шева, Ёрай, Якъан, Зия ве Эвер.

14Булар Авихаилнинъ огъуллары эдилер. Авихаил Хурийнинъ огълу, Хурий Яроахнынъ огълу, Яроах Гиладнынъ огълу, Гилад Микъаэлнинъ огълу, Микъаэл Ешишайнынъ огълу, Ешишай Яхдонынъ огълу, Яхдо Бузнынъ огълу эди. 15Авдиэл Гунийнинъ огълу эди. Авдиэлнинъ огълу Ахий озь бабасы союнынъ башы эди.

16+Гъадлылар Гилад топракъларында, Башанда, этрафындаки койлерде ве Шарон чевресиндеки бутюн отлакъларда, тап сынъырларгъа къадар яшай эдилер.

17+Бутюн бу адамларнынъ адлары Ётам ве Еровоамнынъ заманларында несиллернинъ джедвелинде язылгъан эди. Ётам Ехуданынъ падишасы эди, Еровоам исе Исраильнинъ падишасы эди.

Шаркъий къабилелернинъ енъип алгъан топракълары

18Рубен ве Гъад къабилелеринде ве Менашше къабилесининъ ярысында къалкъан ташыгъан, къылыч къуллана бильген, окъ аткъан, дженк этмеге ярагъан 44 760 джесюр аскер бар эди. Олар дженкке азыр эдилер. 19Олар хагрийлилернен, Етурнен, Нафишнен ве Нодавнен дженк эттилер. 20Олар дженк мейданында Алладан ярдым истедилер, ве О, оларны эшитти, чюнки олар Аллагъа ишанды. О, оларгъа ярдым берди ве хагрийлилерни ве оларнен бирликте олгъанларны оларнынъ къолуна теслим этти. 21Олар душманларынынъ бутюн айванларыны: 50 000 баш деве, 250 000 къой-эчки, 2 000 эшекни запт этти ве 100 000 адам да эсир алдылар. 22+Дженкте къылычнен ольдюрильген адам пек чокъ эди, чюнки бу дженк Алладан эди. Сонъра олар тап сюргюн этильгендже хагрийлилернинъ топракъларында яшадылар.

Менашшенинъ шаркъий яры къабилесининъ эвлятлары

23+Менашше къабилесининъ ярысы бу топракъта, Башандан Баал-Хермонгъа къадар, Сенир ве Хермон дагъына къадар яшадылар. Оларнынъ сайысы пек чокъ эди. 24Сойларынынъ башлыкълары булар эди: Эфер, Йиший, Элиэл, Азриэл, Йирмея, Ходавья ве Яхдиэл. Эписи кучьлю аскерлер, белли адамлар, бабаларынынъ сойлары башлыкълары эди.

Шаркъий къабилелерни эсир этелер

25Лякин олар баба-деделерининъ Алласыны къалдырып, Алла оларнынъ огюнден къувалагъан халкъларнынъ аллалары пешинден, ороспу киби, юрип башладылар. 26+О вакъыт Исраильнинъ Алласы оларгъа къаршы Ашшур падишасы Пулны, Ашшур падишасы олгъан Тиглат-Пилнесернинъ рухуны къозгъады, ве о, рубенлилерни, гъадлыларны ве Менашше къабилесининъ ярысыны эсир этти ве оларны Халах, Хавор, Харагъа ве Гозан озени тарафына сюргюн этти. Олар шу ерлерде бугуньге къадар яшайлар.

6

Эсирден эвельки баш руханийлернинъ сойлары

6^1+Левийнинъ огъуллары: Гершон, Кехат ве Мерарий.

2+Кехатнынъ огъуллары: Амрам, Йицхар, Хеврон ве Уззиэл.

3+Амрамнынъ балалары: Харун, Муса ве Мерьем. Харуннынъ огъуллары: Надав, Авиху, Элазар ве Итамар.

4+Элазардан Пинехас догъды, Пинехастан Авишуа догъды.

5Авишуадан Буккий догъды, Буккийден Уззий догъды.

6Уззийден Зерахья догъды, Зерахьядан Мераёт догъды.

7Мераёттан Амарья догъды, Амарьядан Ахитув догъды.

8+Ахитувдан Цадокъ догъды, Цадокътан Ахимаац догъды.

9+Ахимаацтан Азарья, Азарьядан Ёханан догъды.

10Ёханандан Азарья догъды. О, Сулейман Ерусалимде къургъан Алланынъ Сарайында руханийлик япа эди.

11Азарьядан Амарья догъды, Амарьядан Ахитув догъды.

12+Ахитувдан Цадокъ догъды, Цадокътан Шаллум догъды.

13Шаллумдан Хилкия догъды, Хилкиядан Азарья догъды.

14+Азарьядан Серая, Сераядан Ехоцадакъ догъды. 15+РАББИ ехудалыларны ве ерусалимлилерни Невукъаднеццарнынъ къолунен сюргюн эткенде, Ехоцадакъ да сюргюн этильди.

Левийнинъ башкъа эвлятлары

16+Левийнинъ огъуллары: Гершон, Кехат ве Мерарий.

17Гершоннынъ огъулларынынъ адлары: Ливний ве Шимий.

18+Кехатнынъ огъуллары: Амрам, Йицхар, Хеврон ве Уззиэл.

19+Мерарийнинъ огъуллары: Махлий ве Муший.

Булар къоранталарына коре язылгъан Левийнинъ сойлары.

20Гершоннынъ къорантасы: огълу Ливний, огълу Яхат, огълу Зимма, 21огълу Ёах, огълу Иддо, огълу Зерах, огълу Еатрай.

22Кехатнынъ огъуллары: огълу Амминадав, огълу Къорах, огълу Ассир, 23+огълу Элкъана, огълу Эвиасаф, огълу Ассир, 24огълу Тахат, огълу Уриэл, огълу Уззия, огълу Шаул.

25Элкъананынъ огъуллары: Амасай ве Ахимот, 26огълу Элкъана, огълу Цофай, ве огълу Нахат, 27огълу Элиав, огълу Ерохам, огълу Элкъана эди.

28Смаилнинъ огъуллары: биринджи огълу Ёэль, экинджи огълу Авия эди.

29Мерарийнинъ огъуллары: Махлий, огълу Ливний, огълу Шимий, огълу Узза, 30огълу Шима, огълу Хаггия, огълу Асая эди.

Рабби Сарайынынъ чалгъыджылары

31+РАББИнинъ Сарайына Васиет Сандыгъы къоюлгъандан сонъра, Давут сайлап алгъан йырджыларнынъ башлыкълары шулардыр. 32+Олар, Сулейман Ерусалимде РАББИнинъ Эвини къурмакътан эвель, Корюшюв Чадырында йырджылар олып хызмет эте эдилер ве невбетине коре хызметлерини беджере эдилер. 33+Огъулларынен берабер йырджы олып хызмет эткенлер шулардыр:

Кехат огъулларындан – Хеман йырджы.

Хеман Ёэльнинъ огълу, Ёэль Смаилнинъ огълу, 34Смаил Элкъананынъ огълу эди, Элкъана Ерохамнынъ огълу эди; Ерохам Элиэлнинъ огълу, Элиэл Тоахнынъ огълу, 35Тоах Цуфнынъ огълу, Цуф Элкъананынъ огълу, Элкъана Махатнынъ огълу, Махат Амасайнынъ огълу, 36Амасай Элкъананынъ огълу, Элкъана Ёэльнинъ огълу, Ёэль Азарьянынъ огълу, Азарья Цефаньянынъ огълу, 37Цефанья Тахатнынъ огълу, Тахат Ассирнинъ огълу, Ассир Эвиасафнынъ огълу, Эвиасаф Къорахнынъ огълу, 38Къорах Йицхарнынъ огълу, Йицхар Кехатнынъ огълу, Кехат Левийнинъ огълу, Левий Исраильнинъ огълу эди.

39+Ве онынъ къардашы Асаф. О, Хеманнынъ сагъ янында хызмет эте эди.

Асаф Берекиянынъ огълу, Берекия Шиманынъ огълу, 40Шима Микъаэлнинъ огълу эди; Микъаэл Баасеянынъ огълу, Баасея Малкиянынъ огълу, 41Малкия Этнийнинъ огълу, Этний Зерахнынъ огълу, Зерах Адаянынъ огълу, 42Адая Этаннынъ огълу, Этан Зимманынъ огълу, Зимма Шимийнинъ огълу, 43Шимий Яхатнынъ огълу, Яхат Гершоннынъ огълу, Гершом Левийнинъ огълу эди.

44+Мерарийнинъ огъуллары, оларнынъ догъмушлары сол тарафында хызмет эте эди: Этан. Этан Кишийнинъ огълу, Киший Авдийнинъ огълу, Авдий Маллукънынъ огълу, 45Малукъ Хашавьянынъ огълу, Хашавья Амацьянынъ огълу, Амацья Хилкиянынъ огълу, 46Хилкия Амцийнинъ огълу, Амций Банийнинъ огълу, Баний Шемернинъ огълу, 47Шемер Махлийнинъ огълу, Махлий Мушийнинъ огълу, Муший Мерарийнинъ огълу, Мерарий исе Левийнинъ огълу эди.

48Оларнынъ агъа-къардашлары левийлилер Мескенде, Алланынъ Эвинде хызмет этмек ичюн сайлангъан эдилер.

Харуннынъ эвлятлары

49+Харун ве онынъ эвлятлары исе, Алланынъ къулу Муса буюргъанына коре, айванларны бутюнлей якъмакъ ичюн, къурбан ери янында ве къокъулы отлар якъыладжакъ ернинъ янында хызмет этти, Энъ Мукъаддес Ерде де эр бир керекли ишни япа ве исраиллилер ичюн одеме эте эди.

50+Харуннынъ огъуллары булардыр: огълу Элазар, огълу Пинехас, огълу Авишуа, 51огълу Буккий, огълу Уззий, огълу Зерахья, 52огълу Мераёт, огълу Амарья, огълу Ахитув, 53огълу Цадокъ, огълу Ахимаац.

Левийлилернинъ яшагъан ерлери

54+Оларнынъ топрагъындаки, шеэрлерине коре, олар яшагъан ерлери шулардыр. Харуннынъ огъуллары олгъан Кехатнынъ союна биринджи джереп тюшти. 55Оларгъа Ехуда топрагъындаки Хеврон шеэри ве этрафларындаки отлакълар берильди. 56+Лякин шеэрнинъ дживарындаки тарлалар ве койлер Ефунне огълу Къалевге берильди.

57Харун огъулларына даа сакъланмакъ ичюн шеэрлерни бердилер: Хеврон ве Ливна ве этрафларындаки отлакъларны, Яттир ве Эштемоа ве этрафларындаки отлакъларны, 58Хилен ве этрафларындаки отлакъларны, Девир ве этрафларындаки отлакъларны, 59Ашан ве этрафларындаки отлакъларны, Бет-Шемеш ве этрафларындаки отлакъларны.

60Биньямин къабилесинден оларгъа бу шеэрлер берильди: Гева ве этрафларындаки отлакълары, Алемет ве этрафларындаки отлакълары, Анатот ве этрафларындаки отлакълары. Джеми оларакъ оларнынъ сойларына 13 шеэр берильди.

61Кехатнынъ къалгъан огъулларына джереп боюнджа Менашше къабилеси ярысынынъ сойларындан он дане шеэр берильди.

62Гершон огъулларына, сойларына коре, Йиссакъар къабилесинден, Ашер къабилесинден, Нафталий къабилесинден ве Башандаки Менашше къабилесинден 13 шеэр берильди.

63Мерарий огъулларына, сойларына коре, джерепнен Рубен къабилесинден, Гъад къабилесинден ве Зевулун къабилесинден 12 шеэр берильди.

64Бойлеликнен, Исраиль огъуллары левийлилерге шеэрлерни ве этрафларындаки отлакъларны бердилер. 65Олар шу юкъарыда айтылгъан шеэрлерни джерепке коре Ехуда къабилесинден, Шимеон къабилесинден ве Биньямин къабилесинден айырып бердилер.

66Кехат огъулларынынъ базы сойларына исе Эфраим къабилесининъ шеэрлери берильди. 67Оларгъа сакъланмакъ ичюн ер оларакъ бойле шеэрлер берильди: Эфраим дагъындаки Шекем ве этрафларындаки отлакълар, Гезер ве этрафларындаки отлакълар, 68Ёкъмеам ве этрафларындаки отлакълар, Бет-Хорон ве этрафларындаки отлакълар, 69Аялон ве этрафларындаки отлакълар, Гъат-Риммон ве этрафларындаки отлакълар. 70Менашше къабилесининъ ярысындан Анер ве этрафларындаки отлакълар, Билеам ве этрафларындаки отлакълар берильди. Бу шеэрлер – Кехат огъулларынынъ къалгъан сойларына берильген шеэрлер.

71Менашше къабилесининъ ярысындан Гершон огъулларына Башандаки Голан шеэри ве этрафларындаки отлакълар, Аштарот ве этрафларындаки отлакълар берильди.

72Йиссакъар къабилесинден Кедеш шеэри ве этрафларындаки отлакълар, Даверат ве этрафларындаки отлакълар, 73Рамот ве этрафларындаки отлакълар, Анем ве этрафларындаки отлакълар берильди.

74Ашер къабилесинден Машал шеэри ве этрафларындаки отлакълар, Авдон ве этрафларындаки отлакълар, 75Хукъокъ ве этрафларындаки отлакълар, Рехов ве этрафларындаки отлакълар берильди.

76Нафталий къабилесинден Галилеядаки Кедеш шеэри ве этрафларындаки отлакълар, Хаммон ве этрафларындаки отлакълар, Кирьятаим ве этрафларындаки отлакълар берильди.

77Мерарийнинъ башкъа огъулларына Зевулун къабилесинден Риммоно шеэри ве этрафларындаки отлакълар, Тавор ве этрафларындаки отлакълар берильди.

78Рубен къабилесинден оларгъа Иордан озенининъ шаркъында, Ерихон шеэри къаршысындаки Бецер шеэри ве этрафларындаки отлакъларны, Яхца ве этрафларындаки отлакъларны, 79Кедемот ве этрафларындаки отлакъларны, Мефаат ве этрафларындаки отлакъларны бердилер.

80Гъад къабилесинден Гиладдаки Рамот ве этрафларындаки отлакълар, Маханаим ве этрафларындаки отлакълар, 81Хешбон ве этрафларындаки отлакълар ве Язер ве этрафларындаки отлакълар берильди.

7

Йиссакъарнынъ эвлятлары

7^1+Йиссакъарнынъ дёрт огълу бар эди: Тола, Пуа, Яшув ве Шимрон.

2Толанынъ огъуллары: Уззий, Рефая, Ериэл, Яхмай, Ивсам ве Шемуэл. Олар Тола союнда озь къоранталарынынъ башлыкълары эди. Олар озь несиллеринде джесюр аскерлер эдилер. Давутнынъ куньлеринде оларнынъ сайысы 22 600 киши эди.

3Уззийнинъ огълу Йизрахья. Йизрахьянынъ беш огълу бар эди: Микъаэл, Овадья, Ёэль, Йишшия. Олар эписи башлыкъ эдилер. 4Оларнынъ сойлары джедвелине коре, къоранталарында дженкке азыр олгъан 36 000 аскер бар эди, чюнки оларнынъ чокъ апайлары ве огъуллары бар эди.

5+Джедвельге коре, Йиссакъар сойларынынъ огъулларындан джеми оларакъ 87 000 къараман аскер бар эди.

Биньяминнинъ эвлятлары

6+Биньяминнинъ учь огълу бар эди: Бела, Бекер ве Едиаэл.

7Беланынъ беш огълу бар эди: Эцбон, Уззий, Уззиэл, Еримот ве Ирий. Олар къоранталарынынъ башлыкълары, джесюр аскерлер эди. Несиллернинъ джедвелинде олар 22 034 киши язылгъан эдилер.

8Бекернинъ огъуллары: Земира, Ёаш, Элиэзер, Эльёэнай, Омрий, Еремот, Авия, Анатот ве Алемет. Булар эписи Бекернинъ огъулларыдыр. 9Несиллернинъ джедвелинде оларнынъ сойларына коре, къоранталарнынъ башлыкъларына коре 22 200 джесюр аскерлер язылгъандыр.

10Едиаэлнинъ огълу Билхан. Билханнынъ огъуллары: Еуш, Биньямин, Эхуд, Кенаана, Зетан, Таршиш ве Ахишахар. 11Едиаэлнинъ эписи огъуллары къоранталарнынъ башлыкълары, джесюр аскерлер эди. Ордуларында дженкке азыр 17 200 аскер бар эди.

12Ирнинъ огъуллары Хуппим ве Шуппим. Хушим Ахернинъ огълу эди.

Нафталийнинъ эвлятлары

13+Нафталийнинъ огъуллары: Яхциэл, Гуний, Ецер ве Шаллум, олар Билханынъ эвлятлары эди.

Менашшенинъ эвлятлары

14+Менашшенинъ огъуллары: Асриэл, оны Менашшенинъ арамлы джариеси догъды. Ондан даа бир огълу, Гиладнынъ бабасы Макир догъды. 15+Макир озюне апай этип, Хуппим ве Шуппимнинъ къызкъардашы Маакъаны алды. Менашшенинъ экинджи огълу Целофехад эди. Целофехаднынъ тек къызлары олды.

16Макирнинъ апайы Маакъа огълан тапып, адыны Переш къойды, къардашынынъ адыны исе Шереш къойды. Шерешнинъ де Улам ве Рекем адлы огъуллары догъды.

17Уламнынъ огълу: Бедан.

Менашше огълу Макир огълу Гиладнынъ огъуллары булар эди. 18Гиладнынъ къызкъардашы Хаммолекет Ишход, Авиэзер ве Махланы догъды.

19+Шемиданынъ огъуллары: Ахиан, Шекем, Ликхий ве Аниам.

Эфраимнинъ эвлятлары

20+Эфраимнинъ огъуллары: Шутелах, огълу Беред, огълу Тахат, огълу Элада, огълу Тахат, 21огълу Завад, огълу Шутелах, Эзер ве Элад. Олар Гъат сакинлерининъ сюрюлерини хырсызламагъа кельгенлери ичюн, ерли халкъ оларны ольдюрди.

22Бабасы Эфраим оларнынъ артындан чокъ куньлер агълады. Агъа-къардашлары онъа теселли бермеге кельдилер. 23Сонъ Эфраим апайына кирди, ве апайы юкке къалып огълан тапты. Бабасы онынъ адыны Бриа[*] къойды, чюнки оларнынъ эвине буюк беля тюшкен эди.

24+Эфраимнинъ Шеэра адлы къызы бар эди. О, ашагъы ве юкъары Бет-Хоронны ве Уззен-Шеэра шеэрини къурды. 25Даа Эфраимнинъ огълу Рефах, Решеф, огълу Телах ве огълу Тахан, 26+огълу Ладан, огълу Аммихуд, огълу Элишама, 27+огълу Нун ве огълу Ехошуа эди.

28Оларнынъ ерлешкен ве саиплик эткен топракълары: Бет-Эль ве этрафындаки койлер, шаркъ тарафта Нааран, гъарп тарафта Гезер ве этрафындаки койлер, Шекем ве этрафындаки койлер, тап Айя ве этрафындаки койлерге къадар. 29+Менашше огъуллары топракъларынынъ сынъыры боюнда – Бет-Шеан ве этрафындаки койлер, Таанакъ ве этрафындаки койлер, Мегиддо ве этрафындаки койлер, Дор ве этрафындаки койлер. Анда Исраиль огълу Юсуфнынъ эвлятлары яшай эди.

Ашернинъ эвлятлары

30+Ашернинъ огъуллары: Йимна, Йишва, Йишвий ве Бриа, ве къызкъардашлары Серах эди.

31Брианынъ огъуллары: Хевер ве Малкиэл. Малкиэл Бирзаитнинъ бабасы эди.

32Хевернинъ Яфлет, Шомер ве Хотам адлы огъуллары ве Шуа адлы къызы бар эди.

33Яфлетнинъ огъуллары: Пасакъ, Бимхал ве Ашват. Булар Яфлетнинъ огъуллары эди.

34Шемернинъ огъуллары: Ахий, Рохгъа, Хубба ве Арам.

35Онынъ къардашы Хелемнинъ огъуллары Цофах, Йимна, Шелеш ве Амал.

36Цофахнынъ огъуллары: Суах, Харнефер, Шуал, Берий, Йимра, 37Бецер, Ход, Шамма, Шилша, Йитран ве Беэра.

38Етернинъ огъуллары: Ефунне, Фиспа ве Ара.

39Улланынъ огъуллары: Арах, Ханниэл ве Рицья.

40Бу адамлар Ашернинъ эвлятлары эди. Эписи къоранталарынынъ башлыкълары, сечилип алынгъан адамлар, джесюр аскерлер ве баш реберлер эди.

Несиллернинъ джедвелинде 26 000 дженкке чыкъаджакъ орду аскерлери язылгъан эди.

8

Биньямин эвлятларынынъ ерлешкен топракълары

8^1Биньяминнинъ биринджи огълу Бела эди, экинджиси Ашбел, учюнджиси Ахарах, 2+дёртюнджиси Ноха ве бешинджиси Рафа эди.

3Беланынъ огъуллары: Аддар, Гера, Авихуд, 4Авишуа, Нааман, Ахоах, 5Гера, Шефуфан ве Хурам.

6Гевада яшагъан, сонъра Манахаткъа сюргюн этильген ве къоранталарынынъ башлыкълары олгъан Эхуднынъ огъуллары булардыр: 7Нааман, Ахия ве оларны сюргюнге огъраткъан Гера. Гера Узза ве Ахихуднынъ бабасы эди.

8Хушим ве Баара адлы апайларынен айырылышкъан сонъ, Шахараим Моав топракъларында бала корьди. 9Апайы Ходеш онъа Ёвав, Цивья, Меша, Малкъам, 10Еуц, Сакъя ве Мирманы тапты. Будыр онынъ огъуллары, озь къоранталарынынъ башлыкълары. 11Апайы Хушим исе Авитув ве Элпаалны тапты.

12+Элпаалнынъ огъуллары: Эвер, Мишам ве Шемед. О, Оно ве Лод шеэрлерини ве этрафындаки койлерни къурды. 13Даа онынъ огъуллары Бриа ве Шема эди. Олар Аялоннынъ къоранта башлыкълары эди. Олар Гъат сакинлерини шеэрден къувдылар.

14Агъё, Шашакъ, Еремот, 15Зевадья, Арад, Эдер, 16Микъаэл, Йишпа ве Ёха Брианынъ огъуллары эди.

17Зевадья, Мешуллам, Хизкий, Хевер, 18Йишмерай, Йизлиа ве Ёвав Элпаалнынъ огъуллары эди.

19Яким, Зикрий, Завдий, 20Элиэнай, Циллетай, Элиэл, 21Адая, Берая ве Шимрат Шимийнинъ огъуллары эди.

22Йишпан, Эвер, Элиэл, 23Авдон, Зикрий, Ханан, 24Хананья, Элам, Антотья, 25Ифдея ве Пенуэл Шашакънынъ огъуллары эди.

26Шамшерай, Шехарья, Аталья, 27Яарешья, Элия ве Зикрий Ерохамнынъ огъуллары эди. 28Олар озь къоранталарынынъ башлыкълары, сойларынынъ ёлбашчылары эди. Олар Ерусалимде яшай эдилер.

29Гивоннынъ бабасы Гивон шеэринде яшады. Онынъ апайынынъ ады Маакъа эди. 30Биринджи огълу Авдон, ондан сонъ Цур, Киш, Баал, Надав, 31Гедор, Агъё ве Зекер. 32Миклотнынъ огълу Шима эди. Олар агъа-къардашларынынъ янында Ерусалимде яшай эдилер.

Падиша Шаулнынъ сою

33+Нернинъ огълу Киш эди. Кишнинъ огълу Шаул. Шаулнынъ огъуллары: Ёнатан, Малкий-Шуа, Авинадав ве Эшбаал. 34+Ёнатаннынъ огълу Мерив-Баал. Мерив-Баалнынъ огълу Микъа. 35Микъанынъ огъуллары: Питон, Мелек, Таареа ве Ахаз. 36Ахазнынъ огълу Ехоадда, Ехоадданынъ огъуллары Алемет, Азмавет ве Зимрий. Зимрийнинъ огълу Моца. 37Моцанынъ огълу Бинеа. Онынъ огълу Рафа, Рафанынъ огълу Эласа, Эласанынъ огълу Ацел. 38Ацелнинъ алты огълу бар эди. Оларнынъ адлары: Азрикъам, Бокеру, Исмаил, Шеарья, Овадья ве Ханан. Олар эписи Ацелнинъ огъуллары эди.

39Ацел къардашы олгъан Ишекнинъ огъуллары: биринджиси Улам, экинджиси Еуш, учюнджиси Элифелет. 40Уламнынъ огъуллары джесюр дженкчилер, окъ аткъан аскерлер эди, оларнынъ балалары ве торунлары чокъ, 150 киши эди. Эписи Биньямин эвлятларындан эдилер.

9

Эсирликтен къайткъан халкъ

9^1+Бойлеликнен, бутюн исраиллилернинъ несиллери джедвельде ве даа Исраиль падишаларынынъ китабында язылгъан эдилер. Ехудалылар исе Къанунны бозгъан ишлери ичюн Вавилонгъа сюргюн этильген эдилер.

2+Озь топракъ пайларына, Исраиль шеэрлерине биринджи олып къайткъан исраиллилер эдилер – бу руханийлер, левийлилер ве Алланынъ Сарайында чалышкъан хызметчилер эди.

3Ерусалимде ехудалылардан, биньяминлилерден, эфраимлилерден ве менашшелилерден базы адамлар яшай эди. 4+Ехуда огълу Перец эвлятларындан – Утай. Утай Аммихуднынъ огълу, Аммихуд Омрийнинъ огълу, Омрий Имрийнинъ огълу, Имрий Банийнинъ огълу эди. 5Шило огъулларындан – биринджи огълу Асая ве онынъ огъуллары. 6Зерах огъулларындан – Еуэл ве онынъ агъа-къардашлары. Эписи оларакъ 690 адам эди. 7Биньямин эвлятларындан – Саллу (Саллу – Мешулламнынъ огълу, Мешуллам – Ходавьянынъ огълу, Ходавья – Хассенуанынъ огълу эди), 8Ерохамнынъ огълу Ивнея, Эла (Эла – Уззийнинъ огълу, Уззий – Микрийнинъ огълу, Микрий – Мешулламнынъ огълу, Мешуллам – Шефатьянынъ огълу, Шефатья – Реуэлнинъ огълу, Реуэл – Ивниянынъ огълу эди) 9ве оларнынъ сой-соплары. Сойлар джедвелине коре, оларнынъ эписи оларакъ 956 адамы эди. Олар эписи къоранталарнынъ башлыкълары эди.

Ерусалимде яшагъан руханийлер

10Руханийлерден: Едая, Ехоярив, Якин 11ве Азарья. Азарья – Хилкиянынъ огълу, Хилкия – Мешулламнынъ огълу, Мешуллам – Цадокънынъ огълу, Цадокъ – Мераётнынъ огълу, Мераёт – Ахитувнынъ огълу эди. Азарья Алланынъ Эвинде башлыкъ эди. 12Даа Адая (Адая – Ерохамнынъ огълу, Ерохам – Пашхурнынъ огълу, Пашхур – Малкиянынъ огълу эди) ве Маасай (Маасай – Адиэлнинъ огълу, Адиэл – Яхзеранынъ огълу, Яхзера – Мешулламнынъ огълу, Мешуллам – Мешиллемитнинъ огълу, Мешиллемит – Иммернинъ огълу эди) 13ве оларнынъ сой-соплары. Олар къоранта башлыкълары эди. Эписи оларакъ 1 760 адам. Алланынъ Эвиндеки хызметте энъ къабилиетлидир.

Левийлилер

14Левийлилерден: Мерарий огъулларындан – Шемая (Шемая – Хашшувнынъ огълу, Хашшув – Азрикъамнынъ огълу, Азрикъам – Хашавьянынъ огълу эди), 15сонъ Бакъбакъкъар, Хереш, Гъалал ве Маттанья (Маттанья – Микъанынъ огълу, Микъа – Зикрийнинъ огълу, Зикрий – Асафнынъ огълу эди), 16Овадья (Овадья – Шемаянынъ огълу, Шемая – Гъалалнынъ огълу, Гъалал – Едутуннынъ огълу эди) ве нетофалыларнынъ койлеринде яшагъан Берекия эди. (Берекия – Асанынъ огълу, Аса – Элкъананынъ огълу эди.)

Рабби Сарайынынъ къапу къаравуллары

17+Къапуджылардан: Шаллум, Акъкъув, Талмон, Ахиман ве агъа-къардашлары. Шаллум къапуджыларнынъ башлыгъы эди. 18Олар бугуньге къадар падиша сарайынынъ шаркъ къапусыны къаравуллайлар. Олар Левий огъулларынынъ ордусынынъ къапуджылары эдилер. 19Шаллум Къорэнинъ огълу, Къорэ Эвиасафнынъ огълу, Эвиасаф Къорахнынъ огълу эди. Шаллум ве онынъ сой-соплары олгъан къорахлылар, хызметлерине коре, Корюшюв Чадырынынъ кириш къапусынынъ къаравулларыдыр. Оларнынъ бабалары исе РАББИнинъ ордусына киришни къаравуллай эдилер.

20+Башта Элазарнынъ огълу Пинехас оларнынъ башлыгъы эди. РАББИ онен эди.

21+Корюшюв Чадырынынъ киришинде Мешелемьянынъ огълу Зекъарья къапуджы эди.

22+Киришлерде къапуджы оларакъ сайлангъан кишилернинъ сайысы 212 эди. Оларнынъ адлары олар яшагъан шеэрлерининъ несиллер джедвелине язылгъандыр. Давут ве Смаил пейгъамбер оларны къапуджы оларакъ къойгъандырлар. 23Олар озьлери ве оларнынъ огъуллары РАББИнинъ Эви къапуларында, Корюшюв Чадыры къапуларында къаравул эдилер. 24Къапуджылар дёрт тарафта – шаркъ, гъарп, шималь ве дженюп тарафта къаравул тура эдилер. 25+Оларнынъ агъа-къардашлары исе озь койлеринде яшап, эр еди куньге оларнен берабер хызмет этмеге невбетнен келе эдилер.

26Къапуджыларнынъ дёрт башлыгъы, левийлилер олып, хусусий вазифелерни беджердилер. Олар Алланынъ Эви одаларыны ве хазинесини бакътылар. 27+Геджелери Алланынъ Эви этрафында кечире эдилер, чюнки Сарайны къорумакъ ве эр саба къапуларны ачмакъ оларнынъ вазифеси эди.

Рабби Сарайында хызмет эткен левийлилер

28Базы левийлилер ибадет савутларына джевапкяр эдилер. Савутларны эсапнен алып, эсапнен къайтара эдилер. 29Башкъа левийлилер эшьялар ве хызметте керек олгъан башкъа мукъаддес шейлернинъ эписи: индже чекильген ун, шарап, зейтюн ягъы, темиз къара май ве гузель къокъулы шейлер ичюн джевапкяр эдилер. 30+Руханийлернинъ базылары исе гузель къокъулы шейлерден теркип этильген мельэм япа эдилер.

31Къорах огъулларындан Шаллумнынъ биринджи огълу левийли Маттитья тава пителерини пиширмек ичюн джевапкяр эди. 32+Кехатнынъ огъулларындан олгъан агъа-къардашларынынъ базылары теклиф пителери ичюн джевапкяр эдилер. Олар эр джумаэртеси куню пителерни азырлай эдилер.

33+Левийлилернинъ къоранта башлыкълары олгъан йырджылар, Сарайнынъ одаларында яшап, башкъа хызметтен бошатылгъан эдилер, чюнки гедже-куньдюз озь ишлеринен мешгъуль олмагъа борджлу эдилер.

34Буларнынъ эписи Левий къабилесининъ къоранта башлыкълары эди. Олар Ерусалимде яшай эдилер.

Шаул падишанынъ баба-деделери ве эвлятлары

35Гивонда Гивоннынъ дедеси Еиэл яшай эди. Онынъ апайынынъ ады Маакъа эди. 36Биринджи огълу Авдон, ондан сонъ Цур, Киш, Баал, Нер, Надав, 37Гедор, Агъё, Зекъарья ве Миклот. 38Миклот Шимеамнынъ бабасы эди. Олар эписи Ерусалимде къардашларынен берабер, ян-янына яшай эдилер.

39+Нер Кишнинъ бабасы, Киш исе Шаулнынъ бабасы эди. Шаулнынъ огъуллары: Ёнатан, Малкий-Шуа, Авинадав ве Эшбаал.

40Ёнатаннынъ огъу Мерив-Баал, Мерив-Баалнынъ огълу Микъа.

41Микъанынъ огъуллары: Питон, Мелек, Тахреа ве Ахаз. 42Ахаз Яранынъ бабасы эди. Яранынъ огъуллары: Алемет, Азмавет ве Зимрий. Зимрийнинъ огълу Моца. 43Моца Бинеанынъ бабасы эди. Бинеанынъ огълу Рефая. Рефаянынъ огълу Эласа, Эласанынъ огълу Ацел эди.

44Ацелнинъ алты огълу бар эди. Оларнынъ адлары: Азрикъам, Бокеру, Исмаил, Шеарья, Овадья ве Ханан. Булар Ацелнинъ огъуллары эди.

10

Шаул падишанынъ олюми

10^1+Фелестинлилер исраиллилернен дженк эттилер, ве Исраиль аскерлери фелестинлилерден къачып, исраиллилернинъ чокъусы Гилбоа дагъында ольдюрильди. 2+Фелестинлилер Шаулнынъ ве онынъ огъулларынынъ артындан къувып еттилер ве Шаулнынъ огъуллары Ёнатанны, Авинадавны ве Малкий-Шуаны ольдюрдилер. 3Шаулгъа къаршы олгъан дженк пек дешетли олды. Фелестин окъчулары оны тапып, окълар аттылар ве пек агъыр яраладылар.

4+Шаул озь силя ташыйыджысына:

– Къылычынъны къындан чыкъар да, мени ольдюр, анавы сюннетсизлер келип, мени хорламасынлар, – деди. Лякин силя ташыйыджысы оны ольдюрмеге истемеди, чюнки пек къоркъты. О заман Шаул къылычны алып, онынъ устюне атылды. 5Силя ташыйыджысы Шаулнынъ ольгенини корип, озю де къылычына атылып ольди. 6Бойлеликнен, шу куню Шаул да, онынъ учь огълу да, онынъ бутюн адамлары да берабер ольдилер. 7Вадийде олгъан исраиллилернинъ эписи, Исраиль адамларынынъ къачкъаныны ве Шаул ве онынъ огъулларынынъ ольгенини корип, озь шеэрлерини къалдырып къачтылар, фелестинлилер исе анда келип ерлештилер.

8Экинджи куню фелестинлилер ольгенлерни союндырып, устьлериндеки шейлерни таламагъа кельгенде, Гилбоа дагъында эляк олгъан Шаул ве онынъ учь огълуны таптылар. 9+Олар онынъ урбаларыны чыкъардылар, башыны кесип, силясыны чекип алдылар ве бутюн Фелестин топрагъына, путханелерине ве халкъына бу хаберни еткизмеге хаберджи йибердилер. 10+Онынъ силясыны аллаларнынъ путханесине къойдылар, башыны исе Дагон путханесинде къойдылар.

11+Явеш-Гилад шеэрининъ сакинлери, фелестинлилер Шаулнен насыл шей япкъаны акъкъында эшиттилер. 12+Бутюн кучьлю акъайлар кетип, Шаулнынъ ве огъулларынынъ джесетлерини алып, Явеш шеэрине кетирдилер. Кемиклерини алып, Явештеки буюк терек тюбюнде дефн эттилер ве еди кунь девамында аштан вазгечтилер. 13+Бойлеликнен, Шаул ольди, чюнки о, РАББИге озь садыкълыгъыны сакъламады. О, РАББИнинъ сёзлерини динълемеди ве рухларнен лакъырды эткен апайгъа суаль берди, 14РАББИден исе сорамады. Шунынъ ичюн де РАББИ оны ольдюрди, онынъ падишалыгъыны исе Йишайнынъ огълу Давуткъа берди.

11

Давут – Исраильнинъ ве Ехуданынъ падишасы

11^1Бутюн Исраиль Хеврон шеэрине Давуткъа келип, онъа:

– Биз эпимиз сенинъ сой-сопларынъ, – дедилер. 2+– Эвель, Шаул бизге падишалыкъ япкъанда, сен Исраиль халкъыны дженклерге алып кете эдинъ, ве РАББИ санъа: «Сен Меним халкъыма, Исраильге, чобан оладжакъсынъ, Меним халкъым олгъан Исраильнинъ ёлбашчысы оладжакъсынъ», – деген эди.

3+Эписи Исраиль акъсакъаллары падишагъа Хевронгъа кельгенде, Давут падиша РАББИнинъ огюнде Хеврон шеэринде оларнен шартнаме тизди, сонъра Давутны ягънен сюртип, оны Исраильнинъ падишасы этти. Булар эписи Смаилден айтылгъан РАББИнинъ сёзюне коре олды.

4+Сонъра Давут ве бутюн Исраиль Ерусалимге, яни Евускъа, кеттилер. Анда шу топракъларнынъ сакинлери олгъан евуслылар яшай эди. 5Евуслылар Давуткъа:

– Сен мында киралмазсынъ, – дедилер.

Лякин Давут Сион къалесини запт этти. О – Давут Шеэридир.

6+Давут:

– Евуслыларны ким биринджи олып енъсе, шу адам башлыкъ ве башкомандан оладжакъ, – деди. Биринджи олып, Церуянынъ огълу Ёав дженкке чыкъты ве башлыкъ олды.

7Давут шу къаледе ерлешти, шунынъ ичюн онъа «Давут Шеэри» деген ад къоюлды. 8+О, Миллодан башлап, шеэрнинъ чевре-четини къурды, Ёав исе шеэрнинъ къалгъан къысымларыны янъыдан къурды.

9+Давут буюк кучьке кирди, чюнки Ордуларнынъ РАББИси онен эди.

Давутнынъ сафдашлары

10Булар – Давутнынъ кучьлю аскерлернинъ башлыкълары. Олар РАББИнинъ сёзюне коре, Давутны Исраильге падиша япмакъ ичюн, Исраиль халкъынен бирликте онынъ падишалыгъында онъа пек буюк ярдым эттилер. 11Булар да Давутнынъ къараман аскерлери: Хакъмонийнинъ огълу Яшовеам, Отуз Аскернинъ башлыгъы. О, мызрагъыны котерип, учь юз адамны бир кереден ольдюрди. 12Ондан сонъ учь къараманнынъ бириси олгъан ахохлы Додонынъ огълу Элазар. 13О, Давутнен берабер Пас-Даммимде эди. Анда фелестинлилер дженкке топлашкъан эдилер. Анда арпа сачылгъан тарла бар эди, ве исраиллилер фелестинлилерден къачып башладылар. 14Лякин олар тарланынъ ортасында турдылар, тарланы сакълап къалды ве фелестинлилерни енъдилер. РАББИ оларгъа буюк гъалебе багъышлады.

15+Бир кунь Давут Адуллам къобасында эди, фелестинлилер исе ашагъыда Рефаим вадийинде эдилер. Отуз башлыкълардан шу учю Давутнынъ янында олмакъ ичюн къаягъа чыкътылар.

16Давут о вакъыт пекитильген ерде эди, фелестинлилернинъ къаравул отряды исе Вифлеемде эди. 17Давут пек сувсады ве:

– Ким манъа Вифлеем къапусынынъ янындаки къуюдан сув кетирир? – деди.

18+О вакъыт бу Учь Къараман, фелестинлилернинъ ордусындан дженкнен кечип, шеэр къапусы янындаки Вифлеем къуюсындан сув алдылар ве Давуткъа кетирдилер. Лякин о, ичмеге истемеди ве оны РАББИге багъышлап ерге тёкти.

19– Буны япмагъа манъа Алла косьтермесин! Бу – озь омюрлерини олюм хавфы алтында къалдырып кеткен адамларнынъ къаны дегильми я? Озь джанларыны олюм хавфына огъратып, олар сув кетирдилер, – деп, сувны ичмеге истемеди.

Учь Къараманнынъ япкъанлары бойле эди!

20+Ёавнынъ къардашы Авишай Учь Къараманнынъ башлыгъы эди. Бир кунь о, мызрагъынен 300 адам ольдюрди. О, Учь Къараман киби, буюк нам къазанды. 21О, Учь Къарамандан энъ намлысы ве оларнынъ башлыгъы олды, лякин Учь Къарамандан бири дегиль эди.

22+Къавцеэл шеэринден Ехояданынъ огълу Беная джесюр аскер ве озь ишлеринен белли олгъан адам эди. О, моавлы Ариэлнинъ эки огълуны ольдюрди. Даа о, къарлы бир вакъытта чукъургъа тюшип, бир арслан ольдюрди. 23+О, даа эки бучукъ метр[*] бойлу олгъан бир мысырлыны ольдюрди. Мысырлынынъ къолунда мызрагъы бар эди, мызрагъынынъ агъачы токъуджыларнынъ орамы киби къалын эди. Бу исе онынъ къаршысына бир таякъ котерип чыкъты ве мысырлынынъ къолундан мызрагъыны тартып алды да, оны озюнинъ мызрагъынен ольдюрди. 24Ехояда огълу Беная мына бойле ишлер япты ве, Учь Къараман киби, буюк нам къазанды. 25О, Отуз Аскерден урьметли эди, лякин Учь Къараманнынъ бири дегиль эди. Давут оны озь къаравулларынынъ башлыгъы этип къойды.

26+Джесюр аскерлер булар эди: Ёавнынъ къардашы Асаэл; Вифлеем шеэринден Додонынъ огълу Элханан; 27харорлы Шаммот; пелонлы Хелец; 28текъоалы Иккешнинъ огълу Ира; анатотлы Авиэзер; 29хушалы Сиббекъай; ахохлы Илай; 30нетофалы Махарай; нетофалы Баананынъ огълу Хелед; 31биньяминлилернинъ Гива шеэринден Ривай огълу Иттай; пиратонлы Беная; 32Гъааш вадийлеринден Хурай; аравалы Авиэл; 33бахарумлы Азмавет; шаалвонлы Эльяхба; 34гизонлы Хашемнинъ огъуллары; харарлы Шаге огълу Ёнатан; 35харарлы Сакъар огълу Ахиам; Ур огълу Элифал; 36мекералы Хефер; пелонлы Ахия; 37къармелли Хецро; Эзбай огълу Наарай; 38Натаннынъ къардашы Ёэль; Хагрий огълу Мивхар; 39аммонлы Целек; Церуянынъ огълу Ёавнынъ силя ташыйыджысы беэротлы Нахарай; 40йитрли Ира; йитрли Гъарев; 41+хитли Урия; Ахлай огълу Завад; 42рубенли Шиза огълу Адина, рубенлилернинъ башлыгъы ве онынъ отуз адамы; 43Маакъа огълу Ханан; митинли Ёшафат; 44аштеротлы Уззия; ароэрли Хотамнынъ огъуллары Шама ве Еиэл; 45Шимрий огълу Едиаэл ве онынъ къардашы тизли Ёха; 46махавлы Элиэл; Элнаам огъуллары Еривай ве Ёшавья; моавлы Йитма; 47Элиэл, Овед ве мецовалы Яасиэл.

12

Давутнынъ биринджи тарафдарлары

12^1+Давут Киш огълу Шаулдан Цикълагъда сакъланып юргенде, янына келип, дженкте онъа ярдым эткен джесюрлер булар эди. 2+Олар яй ташыгъан, окъ аткъан, сагъ ве сол къолунен таш аткъан аскерлер, Биньямин къабилесинден олгъан Шаулнынъ агъа-къардашлары эдилер: 3башлыгъы Ахиэзер, ондан сонъ Ёаш – гивалы Шемаанынъ огъуллары; Азмаветнинъ огъуллары Езиэл ве Пелет; Беракъа ве анатотлы Еху; 4гивонлы Йишмая (о, Отуз Аскерден джесюр къараман ве Отуз Аскернинъ башлыгъы эди); Йирмея, Яхазиэл, Ёханан ве гедералы Ёзавад; 5Элузай, Еримот, Беалья, Шемарья ве харуфлы Шефатья; 6Элкъана, Йишшия, Азарел, къорахлы Ёэзер ве Яшовеам; 7гедорлы Ерохамнынъ огъуллары Ёэла ве Зевадья.

Давутнынъ Гъад къабилесинден олгъан тарафдарлары

8+Гъадлылардан да Давутнынъ тарафына, сахрадаки пекитильген ерге кельген адамлар бар эди. Олар джесюр къараманлар, яхшы дженкчилер, къалкъан ве мызракънен силялангъан адамлар эди. Бетлери – арслан юзю киби, озьлери исе дагълардаки гъазеллер киби чабик эдилер. 9Оларнынъ башлыгъы Эзер эди, экинджиси Овадья, учюнджиси Элиав, 10дёртюнджиси Мишманна, бешинджиси Йирмея, 11алтынджысы Аттай, единджиси Элиэл, 12секизинджиси Ёханан, докъузынджысы Элзавад, 13онунджысы Йирмеяху, он биринджиси Макъбаннай.

14Шу гъадлылар ордуда башлыкълар эди. Оларнынъ энъ зайыфы юз аскерге тенъ эди, энъ кучьлюси исе бинъ аскерге тенъ эди. 15+Олар сененинъ биринджи айында ташкъын олгъан вакъытта Иордан озенини кечтилер ве вадийде шаркътан гъарпкъа яшагъанларны къуваладылар.

Давутнынъ Биньямин ве Ехуда къабилелеринден олгъан тарафдарлары

16Булардан гъайры, бир къач биньяминлилер ве ехудалылар да Давутнынъ пекитильген ерине кельдилер.

17Давут оларнынъ къаршысына чыкъып, бойле деди:

– Эгер хайырлы олып, манъа ярдым этмеге кельген олсанъыз, юрегим сизнен оладжакъ, манъа къошулынъыз. Эгер де яман ниетнен келип, мени душманларымнынъ къолуна бермеге истесенъиз, – меним исе дешетли джинаетлерде къабаатым ёкъ, – баба-деделеримизнинъ Алласы корьсюн де, Озю суд этсин.

18Алланынъ Руху Отуз Аскернинъ башлыгъы Амасайгъа энди, ве о:

– Сагълыкъ-селяметлик сенде ве сеннен олсун, Йишайнынъ огълу Давут. Биз сеннен. Сагълыкъ-селяметлик сенинъ ярдымджыларынънен де олсун, чюнки санъа Алланъ ярдым эте, – деди. Бундан сонъ Давут оларны къабул этти ве ордусынынъ башлыкълары этип къойды.

Давутнынъ Менашше къабилесинден олгъан тарафдарлары

19+Менашше къабилесинден базы адамлар да Давуткъа къошулдылар. О вакъыт Давут фелестинлилернен Шаулгъа къаршы дженкке чыкъты, лякин оларгъа ярдым этмеди, чюнки фелестинлилернинъ башлыкълары бири-бирлеринен акъыл танышты ве: «Давут Шаулнынъ тарафына кечип, бизим башымызгъа беля чыкъарыр», – деп, оны арткъа къайтардылар. 20Давут Цикълагъгъа къайтаяткъанда, менашшелилернинъ бинъбашылары Аднах, Ёзавад, Едиаэл, Микъаэл, Ёзавад, Элиху ве Циллетай онъа къошулдылар. 21Олар Давуткъа айдут ве ёлбасарларнен дженклешмеге ярдым эттилер. Эписи джесюр дженкчилер ве орду башлыкълары эди.

22Бойлеликнен, кунь-куньден Давуткъа ярдымгъа адамлар келе берди, ве онынъ ордусы Алланынъ ордусы киби буюк олды.

Давутнынъ ордусы

23+РАББИнинъ сёзюне коре, Шаулнынъ падишалыгъыны Давуткъа бермек ичюн, онъа Хеврон шеэрине кельген орду башлыкъларынынъ сайысы шу къадардыр: 24ехудалылардан къалкъан ве мызракъ ташыгъан 6 800 дженкке азыр адамы бар эди; 25шимеонлылардан ордуда 7 100 джесюр аскер бар эди; 26левийлилерден 4 600; 27Харун союндан къоранта башлыгъы Ехояда ве онынъ 3 700 адамы; 28+джесюр яш аскер Цадокъ ве къорантасындан 22 башлыкъ; 29Шаулнынъ агъа-къардашлары олгъан биньяминлилерден 3 000 адам. Оларнынъ чокъусы исе о вакъытта Шаулгъа садыкъ къала эдилер.

30Эфраим къабилесинден – къоранталарында намлы олгъан 20 800 джесюр аскер бар эди.

31Менашше къабилесининъ ярысындан 18 000 адам. Давутны падишалыкъкъа отуртмакъ ичюн, оларнынъ эр бирисини адынен чагъыргъан эдилер.

32Йиссакъар огъулларындан акъыллы адамлар кельген эди. Олар исраиллилерге не заман нени япмагъа кереклигини биле эдилер. Эписи олып, олар 200 къоранта башлыкълары эди ве бутюн къоранталары оларнынъ эмирлерини беджере бар эди.

33Зевулун къабилесинден дженкке азыр олгъан, тюрлю силянен силялангъан 50 000 Давуткъа юректен берильген адамлар бар эди.

34Нафталий къабилесинден бир бинъ орду башлыгъы ве къалкъан ве мызракънен силялангъан 37 000 аскер.

35Дан къабилесинден дженкке азыр олгъан 28 600 адам.

36Ашерден 40 000 дженкке азыр олгъан аскер.

37Иордан озенининъ о бир тарафындан кельген Рубен, Гъад ве Менашше къабилесининъ ярысындан тюрлю силянен силялангъан 120 000 аскер.

38Буларнынъ эписи дженк сафларында юрмеге бильдилер. Олар джан-юректен Давутны Исраильге падиша этип къоймакъ ичюн, Хевронгъа кельген эдилер. Эм къалгъан исраиллилер де Давутны падиша этип къоймагъа бир агъыздан истей эдилер.

39Олар Давутнынъ янында учь кунь девамында къалдылар, ашады-ичтилер, чюнки агъа-къардашлары оларгъа эр шейни азырлагъан эдилер. 40Йиссакъар, Зевулун ве Нафталий къабилелеринден олгъан къомшулары да эшеклерге, девелерге, къатырларгъа ве огюзлерге юклеп ашайт махсуллар кетире эдилер. Мында чокътан-чокъ ун, къуру инджир, юзюм къурусы, шарап, зейтюн ягъы, къой-эчки ве туварлар кетириле эди, чюнки Исраильде буюк къуванч бар эди.

13

Васиет Сандыгъыны Кирьят-Ярим шеэринден алып кетирелер

13^1Давут бинъбашыларынен, юзбашыларынен ве бутюн башлыкъларнен акъыл танышты. 2Сонъра исе Давут бутюн Исраиль топлашувына бойле деди:

– Эгер бунъа РАББИмизнинъ, Алламызнынъ эмири олса, эгер сизлернинъ истегинъиз олса, айдынъыз, бутюн Исраиль топракъларына къардашларымызгъа, оларнен бирликте руханий ве левийлилерге, шеэр ве койлерине хаберджи йиберейик. Олар мында топлашсынлар. 3Сонъра Алламызнынъ Сандыгъыны къайтарып кетирейик, чюнки Шаулнынъ куньлеринде онъа эмиет бермеген эдик.

4Ве бутюн Исраиль топлашувы: «Айткъанынъ олсун», – деди, чюнки бутюн халкъ бу ишни адалетли эсаплады.

5Бойлеликнен, Алланынъ Сандыгъыны Кирьят-Ярим шеэринден кетирмек ичюн, Давут Мысырдаки Шихордан Лево-Хаматкъа къадар олгъан бутюн исраиллилерни топлады.

6+Давутнен бирликте бутюн Исраиль, Керувларнынъ Устюнде Отургъан РАББИнинъ Сандыгъы, Алланынъ Адыны ташыгъан Сандыкъны кетирмек ичюн, Баалагъа, яни Ехудадаки Кирьят-Ярим шеэрине кетти.

7Алланынъ Сандыгъыны Авинадавнынъ эвинден алып, яп-янъы арабагъа къойдылар ве алып кеттилер. Узза ве Агъё арабаны айдадылар. 8Давут ве исраиллилер исе Алланынъ огюнде бар кучюнен чалгъы чалып, йырлап, сантыр, арфа, дарелер ве зиллерде, эм де боразан чалып кете эдилер.

9+Кидоннынъ арманына келип еткенде, огюзлер сюрюнди, ве Узза, Сандыкъны тутмакъ ичюн, къолуны узатты. 10Узза Сандыкъкъа къолуны узаткъаны ичюн, РАББИ онъа пек ачувланды ве оны ольдюрди, ве Узза шу ань Алланынъ огюнде ольди.

11РАББИ Уззаны ургъаны ичюн, Давут ачувланды, шу ерни Перец-Узза[*] деп адландырды. Бугуньге къадар бу ер шу адны ташый.

12Шу куню Давут Алладан зияде къоркъты ве:

– Алланынъ Сандыгъыны насыл этип озюме кирсетейим? – деди. 13Сонъра Сандыкъны озюне, Давут Шеэрине, алып кетмеди де, оны гъатлы Овед-Эдомнынъ эвине алып кетти.

14+Алланынъ Сандыгъы Овед-Эдомнынъ эвинде учь ай девамында къалды. РАББИ Овед-Эдомнынъ къорантасына ве онынъ олгъан шейине чокъ яхшылыкъ берди.

14

Давутнынъ падишалыгъы къавийлеше

14^1+Тир падишасы Хирам Давуткъа эльчилерини йиберди ве оларнен берабер, сарай къурсунлар деп, дюльгерлерни, къуруджыларны ве кедр тереклерини ёллады. 2Давут РАББИ оны Озь халкъы Исраильге падиша этип къойгъаныны ве Исраиль халкъы ичюн падишалыгъыны юксельткенини корьди.

3Давут озюне Ерусалимде даа апайлар алды. Онынъ даа огъуллары ве къызлары догъды. 4+Онынъ Ерусалимде догъгъан балалары булардыр: Шаммуа, Шовав, Натан, Сулейман, 5Йивхар, Элишуа, Элпелет, 6Ногах, Нефег, Яфия, 7Элишама, Беэльяда ве Элифелет.

8Фелестинлилер, Давут бутюн Исраиль падишалыгъына ягънен сюртюльгенини эшитип, эписи Давутны къыдырып башладылар. Давут буны эшитип, оларгъа къаршы дженкке чыкъты.

9+Фелестинлилер келип, Рефаим вадийинде ерлештилер. 10Давут Алладан:

– Фелестинлилерге къаршы чыкъайыммы? Оларны меним къолума берерсинъми? – деп сорады. РАББИ Давуткъа:

– Чыкъ. Мен оларны сенинъ къолунъа теслим этерим, – деди.

11+Сонъра Давут Баал-Перацимге кетти ве анда фелестинлилерни енъди. О:

– РАББИ меним къолларымнен душманларны, сув акъымыны дагъыткъаны киби, дагъытты, – деди. Шунынъ ичюн шу ернинъ ады Баал-Перацим[*] олды.

12Фелестинлилер анда озь путларыны ташлап кеттилер. Давутнынъ буюргъанынен путларны якътылар.

13Бираз вакъыт кечкен сонъ, фелестинлилер кене кельдилер ве вадийде ерлештилер. 14Давут кене Алладан сорады, ве О, бойле деди:

– Оларнынъ артындан барма, лякин айланып, бака тереклери тарафындан бар. 15+Бака тереклерининъ тёпесинде адым давушыны эшиткенде, о вакъыт дженкке кириш. Фелестинлилернинъ ордусыны ёкъ этмек ичюн, Алла сенинъ огюнъде кетер.

16Давут РАББИ буюргъаны киби япты ве Гивондан Гезерге къадар узангъан топракъларда фелестинлилернинъ ордусыны ёкъ этти.

17+Бундан сонъ Давутнынъ намы бутюн мемлекетлерде белли олды. РАББИ оны бутюн халкълар ичюн къоркъунчлы этти.

15

Васиет Сандыгъыны алып кетмеге азырлайлар

15^1Давут озюне Давут Шеэринде эвлер къурды, Алланынъ Сандыгъына ер азырлады ве онъа чадыр къурды.

2Бундан сонъ Давут бойле деди:

– Алланынъ Сандыгъыны левийлилерден гъайры башкъа бир кимсе ташымайджакъ. РАББИнинъ Сандыгъыны ташымакъ ве Онъа даима хызмет этмек РАББИ тек оларны сайлап алды.

3Давут, РАББИнинъ Сандыгъыны озю азырлагъан ерге къоймакъ ичюн, бутюн исраиллилерни Ерусалимге топлады. 4+Сонъра Давут Харун огъулларыны ве левийлилерни чагъырды: 5Кехат огъулларындан – башлыкъ Уриэлни ве 120 сой-сопларыны, 6Мерарий огъулларындан – башлыкъ Асаяны ве 220 сой-сопларыны, 7Гершон огъулларындан – башлыкъ Ёэльни ве 130 сой-сопларыны, 8Элицафан огъулларындан – башлыкъ Шемаяны ве 200 сой-сопларыны, 9Хеврон огъулларындан – башлыкъ Элиэлни ве 80 сой-сопларыны, 10Уззиэл огъулларындан – башлыкъ Амминадав ве 112 сой-сопларыны.

11+Давут руханийлер Цадокъ ве Авиатарны ве левийлилер Уриэл, Асая, Ёэль, Шемая, Элиэл ве Амминадавны чагъыртты, 12оларгъа:

– Сизлер левийли къоранталарынынъ башлыкъларысынъыз. Озюнъиз де, агъа-къардашларынъыз да элялланынъыз. РАББИнинъ, Исраиль Алласынынъ Сандыгъыны мен азырлагъан ерге кетиринъиз. 13+Бизлер кереги киби РАББИден сорамагъанымыз, сизлер биринджи кере Сандыкъны ташымагъанынъыз ичюн, РАББИ бизге пек ачувланды, – деди.

14Сонъра руханий ве левийлилер, РАББИнинъ, Исраиль Алласынынъ Сандыгъыны ташымакъ ичюн, элялландылар. 15+РАББИнинъ сёзюне коре, Мусанынъ эмирини тутып, левийлилернинъ огъуллары Алланынъ Сандыгъынынъ сырыкъларыны омузларына къойып алып кеттилер.

16+Давут левийлилернинъ башлыкъларына, озьлери йырджы къардашларыны чалгъы алетлеринен, арфа, сантыр ве зиллер чалып, къуванч тюркюлерини юксек сеснен йырламагъа къойсун деп, буюрды. 17+Левийлилер Ёэль огълу Хеманны, онынъ агъа-къардашларындан исе – Берекиянынъ огълу Асафны, сойлары Мерарий огъулларындан – Къушаянынъ огълу Этанны къойдылар. 18Экинджи сырагъа оларнен берабер башкъа якъынларыны: Зекъарьяны, Бенний, Яазиэлни, Шемирамотны, Ехиэлни, Уннийни, Элиавны, Бенаяны, Маасеяны, Маттитьяны, Элифелехуны, Микнеяны ве къапуджылар олгъан Овед-Эдом ве Еиэлни къойдылар.

19+Хеман, Асаф ве Этан бакъыр зиллерде юксек сеснен чалмакъ ичюн, 20Зекъарья, Азиэл, Шемирамот, Ехиэл, Унний, Элиав, Маасея ве Беная арфада яш къызлар хору[*] ичюн чалмагъа, 21Маттитья, Элифелеху, Микнея, Овед-Эдом, Еиэл ве Азазьяху сантырларда акъайларнынъ хору[*] ичюн чалмагъа сайлангъан эдилер. 22Левийлилернинъ башлыгъы Кенанья пек яхшы йырлагъаны ичюн, йырджыларнынъ оджасы олды.

23Берекия ве Элкъана Сандыкъны къаравулладылар. 24+Руханийлер Шеванья, Ёшафат, Нетанэл, Амасай, Зекъарья, Беная ве Элиэзер Алланынъ Сандыгъы огюнде кетип, боразан чала эдилер. Овед-Эдом ве Ехия Сандыкъны къаравулладылар.

Васиет Сандыгъыны Ерусалимге алып кетирелер

25Бойле этип, Давут, Исраиль акъсакъаллары ве бинъбашылары РАББИнинъ Васиет Сандыгъыны Овед-Эдомнынъ эвинден къуванчнен кетирмеге кеттилер.

26+Алла РАББИнинъ Васиет Сандыгъыны ташыгъан левийлилерге ярдым этти, олар исе еди бузав ве еди къочкъар къурбан чалды.

27Давут индже ишленген кетенден урба кийген эди. Сандыкъны ташыгъан левийлилер, йырджылар ве чалгъыджыларнынъ ве йырджыларнынъ башлыгъы Кенанья да индже ишленген кетенден урбалар кийген эди. Давутнынъ устюнде даа кетен эфод бар эди.

28Бойле этип, бутюн Исраиль къуванчнен къычырышып, бору, боразан, янъгъырагъан зиллер, арфа ве сантыр чалып, РАББИнинъ Васиет Сандыгъыны алып келе эди.

29+РАББИнинъ Васиет Сандыгъы Давут Шеэрине кирсетилеяткъанда, Шаулнынъ къызы Микъал пенджереден ашагъы бакъты ве РАББИнинъ огюнде секирген ве ойнагъан Давут падишаны корип, ичинден онъа сайгъысызлыкънен бакъты.

16

16^1+Алланынъ Сандыгъыны кетирдилер ве оны Давут азырлагъан чадырнынъ ортасына къойдылар. Сонъра Алла ичюн къурбанлар чалып, оларны бутюнлей якътылар ве аманлыкъ къурбанлары кетирдилер.

2Давут бутюнлей якъыладжакъ къурбанлар ве аманлыкъ къурбанларны чалып битирген сонъ, халкъкъа РАББИнинъ Адындан хайыр тиледи. 3Бутюн исраиллилерге, эм акъайына, эм апайына – эр бирине бирер отьмек, басылгъан хурма ве юзюм къурусы берди.

4+Сонъ Давут левийлилернинъ базыларыны РАББИнинъ Сандыгъы янында хызмет этмек, Исраильнинъ Алласы РАББИни алгъышламакъ, шукюрлер этмек ве Оны юксельтмек ичюн къойды. 5+Асафны башлыкъ оларакъ, ондан сонъ Зекъарьяны, Еиэлни, Шемирамотны, Ехиэлни, Маттитьяны, Элиавны, Бенаяны, Овед-Эдомны ве Еиэлни арфа ве сантырларда чалмагъа, Асафны исе зиллерде чалмагъа, 6руханийлер олгъан Беная ве Яхазиэлни исе Алланынъ Васиет Сандыгъы огюнде даима боразан чалсынлар деп, къойды.

Давутнынъ шукюр йыры

7Шу куню Давут биринджи кере Асафкъа ве къардашларына РАББИге шукюр йырыны берди.

8+РАББИге шукюр этинъиз, Онынъ Адыны чагъырынъыз,
халкълар арасында ишлерини бильдиринъиз!

9+Онъа йырланъыз, Онъа чалгъы чалынъыз,
бутюн аджайип япкъанлары акъкъында айтынъыз!

10Мукъаддес Адынен макътанынъыз,

РАББИни къыдыргъанларнынъ юреги къувансын!

11+РАББИни ве Онынъ къудретини къыдырынъыз,

Онынъ юзюни эр вакъыт аранъыз!

12+Онынъ яраткъан аджайип шейлерини ве аляметлерини,
агъзындан чыкъкъан къарарларыны хатырланъыз!

13Эй, Онынъ къулу Исраильнинъ сою,

Озю сайлагъан Якъупнынъ огъуллары!

14+О – Алламыз олгъан РАББИдир,
бутюн ер юзюнде Онынъ падишалыгъы кече.

15+О, берген васиетни эбедий акъылда тутунъыз,

О, берген сёзюни бинъ несиллер девамында унутманъыз.

16+О, Озь сёзюни Ибраимге
ве Озь антыны Исхакъкъа берген эди.
17Буны Якъупкъа низамнаме деп къойды,
Исраильге эбедий васиет деп берди.
18+«Ханаан ерини санъа береджегим,
о, сенинъ топракъ мирасынъ олур», – деди.
19+О вакъытта оларнынъ сайысы пек аз,
о ерде олар кельмешеклер эди.
20Бир халкътан башкъа халкъкъа,
бир падишалыкътан башкъа девлетке кече эдилер.

21+Алла оларнынъ джаныны агъыртмагъа кимсеге ёл бермеди,
олар ичюн падишаларгъа сертликнен дей эди:

22+«Меним сайлагъанларыма тийменъиз,
пейгъамберлериме яманлыкъ этменъиз!»

23Эй, бутюн дюнья, РАББИге йырлар йырланъыз,

Онынъ къуртарувыны кунь-куньден илян этинъиз!

24+Шан-шуретини миллетлер арасында хабер этинъиз,

Онынъ аджайип япкъанларыны бутюн халкъларгъа бильдиринъиз!

25+Акъикъатен РАББИ улудыр!

О, чокъ макътавларгъа ляйыкъ!

Бутюн аллалардан зияде Ондан къоркъмакъ керек!

26+Халкъларнынъ бутюн аллалары – бош путлардыр,

РАББИ исе коклерни яратты!

27О, шан ве шурет ичинде,
мукъаддес мескенинде – кучь ве къуванч!

28+Эй, халкъ къабилелери, РАББИни алгъышланъыз,

РАББИнинъ шурети ве къудретини алгъышланъыз!

29РАББИнинъ Адына ярашкъан шуретини беринъиз,
бахшышлар кетирип, Онынъ огюне келинъиз!

Мукъаддес шуретинде олгъан РАББИге ибадет этинъиз!

30Бутюн ер юзю, Онынъ алдында титре!

Дюнья къатты тура, о, къыбырдамаз асла!

31+Коклер севинсин, ер юзю къувансын,
халкълар арасында илян этсинлер:

«РАББИ – падишадыр!»

32+Денъиз ве ичиндекилер янъгъырасын,
тарлалар ве олардаки барлыкъ тантана этсин!

33+РАББИнинъ огюнде ормандаки бутюн тереклер къуванчнен къычырсынлар,
чюнки РАББИ ер юзюни суд этмеге келе.

34+РАББИге шукюр этинъиз,
чюнки О, хайырлыдыр,

Онынъ севгиси эбедийдир!

35Шойле айтынъыз: «Эй, Алла, бизим Къуртарыджымыз! Къуртар бизни!

Халкълар арасындан бизни топлап ал,
башкъа халкълардан къорчала!

Сенинъ мукъаддес Адынъны шуретлейик,

Сенинъ шуретли ишлеринънен макътанайыкъ!»

36+РАББИге, Исраильнинъ Алласына
эбедиен, бутюн асырларда бинъ шукюрлер олсун!

Сонъ бутюн халкъ: «Амин! РАББИге макътав олсун!» – деди.

Ерусалимдеки ве Гивондаки олып кечкен Аллагъа ибадет

37+Давут РАББИнинъ Васиет Сандыгъы огюнде, эр вакъыт Сандыкънынъ янында хызмет этсинлер деп, Асафны ве онынъ къардашларыны къалдырды. 38Оларнен берабер Овед-Эдомны ве 68 агъа-къардашларыны къалдырды. Къапуджылар оларакъ исе Едутуннынъ огълу Овед-Эдомны ве Хосаны къойды. 39+Руханий Цадокъны ве руханий олгъан къардашларыны РАББИнинъ Мескени огюнде, Гивондаки ибадет тёпесинде къалдырды. 40+Олар бутюнлей якъыладжакъ къурбанларны къурбан еринде якъмакъ, даима, саба-акъшам оларны РАББИге кетирмек ве РАББИ Исраильге буюргъан ве Къанунда язылгъан эр бир шейлерни япмакъ керек эди. 41+РАББИни, Онынъ севгиси даимий олгъаны ичюн, шерефлесинлер деп, Давут анда Хеманны, Едутунны ве башкъа ады-адынен сайлангъанларны да къалдырды.

42+Хеман ве Едутун оларнен берабер эди. Олар, РАББИни шуретлемек ичюн керек олгъан боразан, зиллер ве башкъа чалгъы алетлерине джевапкяр эдилер. Едутуннынъ огъуллары исе къапуджылар эдилер.

43Сонъра бутюн халкъ эв-эвине къайтып кетти. Давут да эписи эвдекилерине эйилик тилемек ичюн эвине къайтты.

17

Давут ве Натан пейгъамбер

17^1+Давут озь сарайында ерлешкен сонъ, о, Натан пейгъамберге бойле деди:

– Мына мен кедр агъачындан ясалгъан эвде яшайым. РАББИнинъ Васиет Сандыгъы исе – чадыр тюбюнде.

2Натан Давуткъа:

– Бар да, ниетинъни яп. Алла сеннен берабер, – деди.

3Лякин шу геджеси Алла Натангъа деди:

4– Бар да, къулум Давуткъа шуны айт: «РАББИ бойле дей: “Мен булунаджакъ сарайны сен къурмайджакъсынъ. 5Мен исраиллилерни Мысырдан чыкъаргъан вакъыттан берли шимдигедже Мен бир эвде булунмадым, чадырдан чадыргъа кечтим, чешит ерлерде булундым. 6Исраильнен эр ерде юрдим, лякин ич бир вакъыт халкъым Исраильге ёлбашчылыкъ этмеге Мен буюргъан бирде-бир къадысына: ‘Манъа не ичюн кедр агъачындан бир эв къурмадынъыз?’ – демедим”».

7+Шимди къулум Давуткъа шуны айт: «Ордуларнынъ РАББИси бойле дей: “Халкъыма Исраильге ёлбашчы олмагъа Мен сени къой сюрюсини отлаткъан еринъден алдым. 8+Сен къайда баргъан олсанъ, эр ерде сеннен берабер олдым, сенинъ огюнъде бутюн душманларынъны ёкъ эттим ве адынъны, ер юзюндеки намлы адамларнынъ адлары киби, намлы эттим. 9Энди халкъым Исраильге ер таптым, анда оны ерлештирдим, о да раат-раат озь еринде яшар. Кимсе оны къасеветлендирмез, ве ярамайлар оны, эвелькиси киби, сыкъыштырмаз. 10+Халкъым Исраильге къадылар къойгъан вакъыттан берли, Мен эписи душманларынъа сени къасеветлендирмеге ёл бермедим. Санъа сёз берем: сенинъ эвлятларынъ падишалыкъ япаджакъ. Мен Озюм буны япаджагъым. 11+Эджелинъ келип, сен баба-деделеринънинъ къабиринде дефн этильген сонъ, Мен сенден догъгъан эвлядынъны падиша этерим ве онынъ падишалыгъына кучь-къувет берерим. 12+О, Манъа Сарай къурар, Мен исе онынъ тахтыны эбедий этерим. 13+Мен онынъ бабасы олурым, ве о, Меним огълум олур. Сенинъ огюнъде олгъан падишадан Мен буюк севгимни айырдым, ондан исе Меним буюк севгимни айырмам. 14+Сенинъ сюляленъ ве падишалыгъынъ эбедиен Меним огюмде къыбырдамай тураджакъ, тахтынъ да эбедиен къаладжакъ”».

15Бутюн бу сёзлерни ве бутюн бу руяларны Натан Давуткъа догъру айтып берди.

Давутнынъ шукюр дувасы

16Давут падиша Алланынъ Чадырына кельди, РАББИнинъ огюнде турды ве:

– Я РАББИ-Тааля, мен де, къорантам да ким олгъанмыз? Сен мени о къадар юксельттинъ! 17Бу да Санъа аз олды, Алла! Манъа, къулунъа, союмнынъ келеджеги акъкъында хабер этесинъ ве манъа буюк адамгъа киби бакъасынъ, РАББИ-Тааля! 18Сенинъ огюнъде даа не къошып айтмакъ мумкюним? Сен мени, къулунъны билесинъ! 19Я РАББИ! Сен берген сёзюнъе ве ниетинъе коре бу буюк шейлерни яптынъ ве буюклигинъни косьтердинъ.

20+Я РАББИ! Санъа тенъ кельгени ёкъ! Сенден башкъа алла да ёкъ! Озь къулакъларымызнен эшиткенине бакъкъанда бу догърудыр! 21+Сенинъ халкъынъ Исраильге насыл миллет тенъ келир? Сен дюньядаки тек Исраиль халкъына келип, оны Мысырдан сатын алдынъ. Сен, Адынъны шуретлемек ичюн, бу халкъны Мысырдан сатын алдынъ! Халкъынъ огюнде аджайип ве къоркъунчлы шейлер яптынъ! Сен Озь халкъынънынъ огюнден башкъа халкъларны ве оларнынъ аллаларыны къувдынъ!

22Сен Озюнъ Исраильни эбедиен Сенинъ халкъынъ олмагъа сайладынъ, ве Сен, РАББИ, онынъ Алласы олдынъ. 23Шимди де, РАББИ, манъа ве меним союма берген сёзюнъни эбедиен тут. Айткъан шейлеринъни яп. 24Сенинъ Адынъ эбедиен юксек олсун, адамлар айтсын ки: «Ордуларнынъ РАББИси – Исраильнинъ Алласыдыр, Исраиль ичюн Алладыр!» Сенинъ къулунъ Давутнынъ сюлялеси эр вакъыт Сенинъ огюнъде олсун! 25Сен, эй, Аллам, падишалыгъымны ве сюлялемни асыл этеджегинъни манъа, Сенинъ къулунъа ачтынъ. Шунынъ ичюн мен, Сенинъ къулунъ, бойле дува этмеге джесарет таптым. 26Я РАББИ! Сен Алласынъ, Сен къулунъ акъкъында бойле эйи хабер бердинъ.

27Меним сюлялеме яхшылыкъ япып башла, ве о, даима Сенинъ огюнъде олсун! Эгер Сен, РАББИ, эйилик эйлесенъ, эйилигинъ къулунънынъ эвинде даима олур! – деди.

18

Давутнынъ дженк гъалебелери

18^1Бир къач вакъыт кечкен сонъ, Давут фелестинлилерни енъди, оларны бойсундырды ве олардан Гъат ве этрафындаки койлерни тартып алды. 2Сонъ о, моавлыларны енъди. Моавлылар Давутнынъ къуллары олды ве салым тёлеп башладылар.

3+Сонъ Давут Цова падишасы Хададезерни Хаматта енъди. О заман Хададезер Фират дерьясы боюндаки укюмдарлыгъыны пекитмек ичюн кете эди. 4+Давут онынъ 1 000 дане арабасыны, 7 000 атлы ве 20 000 джаяв аскерини эсир алды. Давут эписи атларынынъ джылынларыны кести, тек 100 дане дженк арабасы ичюн атлар къалдырды.

5Арамлылар Дамаск шеэринден Цова падишасы Хададезерге ярдымгъа кельдилер, лякин Давут арамлыларнынъ 22 000 аскерини ольдюрди. 6Сонъ Давут арамлыларнынъ Дамаск шеэринде озь къаравул отрядларыны къойды. Арамлылар Давутнынъ къуллары олдылар ве салым тёледилер. Давут къайда бармасын, РАББИ онъа ярдым эте эди.

7+Давут Хададезернинъ хызметчилеринде олгъан алтын къалкъанларыны алып, оларны Ерусалимге кетирди. 8+Давут падиша Хададезернинъ Тивхат ве Кун шеэрлеринден пек чокъ бакъыр алды. Шу бакъырдан Сулейман бакъыр хавуз, бакъыр диреклер ве савутлар ясаттырды.

9Хамат ерининъ падишасы Тоу, Давут Цова падишасы Хададезернинъ ордусыны енъгени акъкъында эшитип, 10Давут падишанен селямлашмакъ ве, онынъ Хададезернен дженклешип енъгени ичюн, тебриклемеге, кумюш, алтын ве бакъыр бахшышлар бермеге, озюнинъ огълу Хадорамны ёллады. Тоу озю Хададезернен дженклеше эди.

11+Давут, озюне бойсундыргъан эдомлылар, моавлылар, аммонлылар, фелестинлилер, амалеклилерден тутып алгъан кумюш ве алтынны РАББИге багъышлагъаны киби, бу шейлерни де РАББИге багъышлады.

12Церуя огълу Авишай Туз вадийинде 18 000 эдомлыны ольдюрди. 13+Сонъ Эдомда къаравул отрядларыны къойды, ве эписи эдомлылар Давутнынъ къуллары олдылар. Давут къайда бармасын, РАББИ онъа ярдым эте эди.

14Давут бутюн Исраильге падишалыкъ япты, озюнинъ бутюн халкъыны догъру суд этти. 15+Церуя огълу Ёав – орду башлыгъы, Ахилуд огълу Ехошафат – тарихчы эди. 16+Ахитув огълу Цадокъ ве Авиатар огълу Ахимелек – руханийлер, Шавша исе языджы эди. 17+Ехояда огълу Беная керетлилер ве пелетлилер болюгининъ башлыгъы эди, ве Давутнынъ огъуллары падишанынъ янында биринджи эдилер.

19

Давут аммонлыларны ве арамлыларны енъе

19^1+Бираз вакъыт кечкен сонъ, аммонлы падишасы Нахаш ольди, ве онынъ ерине огълу падиша олды.

2Давут:

– Хануннынъ бабасы Нахаш манъа яхшылыкъ япты. Шунынъ ичюн мен де Ханунгъа бир яхшылыкъ япайым, – деди. Сонъ Давут Ханунгъа, бабасынынъ олюми себебинден онынъ гонълюни алмагъа, аммонлыларнынъ топракъларына озь хызметчилерини йиберди. Давутнынъ хызметчилери аммонлыларнынъ топрагъына, Хануннынъ гонълюни алмакъ ичюн кельдилер. 3Лякин аммонлы мырзалар Ханунгъа бойле дедилер:

– Сен не беллейсинъ, Давут бабанъа урьмет этмек ичюн санъа адам йибердими? Давут озь хызметчилерини шеэрни бакъмагъа, эр ерни айланып чыкъып, сонъра оны тар-мар этмеге йибермедими экен?

4Сонъ Ханун Давутнынъ хызметчилерини якъаламагъа, эр бирининъ яры сакъалыны тыраш этмеге, урбаларынынъ ашагъы ярысыны янбашларына къадар кесмеге ве оларны бойле алда йибермеге буюрды. 5Олар пек масхара этилип, къайтып кеттилер. Давут буны эшиткен сонъ, оларнынъ къаршысына адам йиберди, оларгъа:

– Ерихон шеэрине барып, анда къалынъыз. Сакъалларынъыз оськен сонъ, арткъа къайтарсынъыз, – деди.

6+Аммонлылар Давут оларгъа къан душманы олгъаныны анъладылар. О заман Ханун ве аммонлылар Арам-Нахараим, Арам-Маакъа ве Цовадан дженк арабаларыны ве атлыларны акъчагъа тутмагъа 1 000 чувал кумюш[*] йибердилер. 7+32 000 дженк арабасы ве Маакъа падишасыны аскерлеринен берабер акъчагъа туттылар. Олар келип, Медеванынъ янында ордусыны ерлештирдилер. Аммонлылар да шеэрлеринден чыкъып дженкке кельдилер.

8Давут буны билип, Ёавнен берабер бутюн къараман ордусыны ёллады.

9Аммонлылар чыкъты ве дженкке азырландылар, шеэрнинъ араба къапусы огюнде ерлештилер. Дженкке чыкъкъан падишалар исе айры тарлада ерлештилер.

10Ёав, душман ордусы онъа къаршы эм огюнден, эм артындан тургъаныны корип, исраиллилернинъ энъ яхшыларыны сайлады да, оларны арамлыларгъа къаршы тизди. 11+Аскерлернинъ къалгъан къысмыны исе къардашы Авишайгъа, о, аммонлыларгъа къаршы чыкъсын деп, къалдырды 12ве бойле деди:

– Эгер арамлылар мени енъип башласалар, сен манъа ярдымгъа келирсинъ. Эгер де аммонлылар сени енъип башласа, мен санъа ярдымгъа келирим. 13+Джесаретли ол! Халкъымыз ичюн, Алламызнынъ шеэрлери ичюн къавий турайыкъ. РАББИ Озю исе не истесе, шуны япсын.

14Сонъ Ёав ве онен олгъан халкъ арамлыларнен дженкке киришти, ве арамлылар ондан къачып башладылар. 15Аммонлылар исе, арамлыларнынъ къачкъаныны корип, озьлери де Ёавнынъ къардашы Авишайдан къачып, шеэрге кирдилер. Сонъ Ёав Ерусалимге къайтып кельди.

16+Исраиллилернинъ енъгенини корьген арамлылар эльчилер йибердилер ве Фират дерьясынынъ башкъа тарафындаки арамлыларны чагъырдылар. Хададезернинъ орду башы Шофакъ оларнынъ башлыгъы эди.

17Буны Давуткъа хабер эткенде, о, бутюн исраиллилерни топлап, Иордан озенини кечти ве оларнынъ янына келип, къаршыларында ерлешти. Сонъ Давут арамлыларгъа къаршы дженк башлады, арамлылар да онен дженклештилер. 18Арамлылар исраиллилерден къачып башладылар. Давут арамлыларнынъ 7 000 араба ве 40 000 джаяв аскерини ёкъ этти, орду башы Шофакъны да ольдюрди.

19Хададезернинъ хызметчилери Исраиль тарафындан енъильгенини корип, Давутнен барышыкъ шартнамесини тиздилер ве онъа бойсундылар. Арамлылар исе эндиден сонъ аммонлыларгъа ярдым этмеге истемедилер.

20

Давут Рабба шеэрини запт эте

20^1+Падишалар дженк сеферлерине чыкъаджакъ заманы кене кельгенде, Ёав ордунен дженкке чыкъты, аммонлыларнынъ топрагъыны бозып, Рабба шеэрини эр тарафтан сарды. Давут исе Ерусалимде къалды. Ёав Рабба шеэрине уджюм этти ве оны йыкъты.

2Давут аммонлылар падишасынынъ башындан таджыны алды – онынъ агъырлыгъы 30 килогъа[*] якъын эди ве онынъ къыйметли ташлары да бар эди. Таджны Давутнынъ башына къойдылар. Шеэрден даа башкъа чокътан-чокъ мал-мульк алды. 3Шеэрдеки халкъны исе чыкъарып, оларны пычкъыларнен, кескин демир алетлернен ве демир балталарнен чалышмагъа меджбур этти. Аммонлыларнынъ эписи шеэрлеринен Давут бойле япты. Бундан сонъра Давут ве бутюн халкъ Ерусалимге къайтты.

Батырларнен олып кечкен дженк

4+Бундан сонъ Гезерде фелестинлилернен дженк башланды. О вакъыт Хуша шеэрчигинден олгъан Сиббекъай Сиппайны ольдюрди. Сиппай Рафанынъ эвлятларындан эди. Сонъра фелестинлилер боюн эгдилер.

5+Сонъ кене фелестинлилернен дженк чыкъты. О вакъыт Яир огълу Элханан Лахмийни ольдюрди. Лахмий гъатлы Гольятнынъ къардашы эди. Онынъ мызрагъы токъуджыларнынъ орамы киби къалын эди.

6Сонъ Гъат шеэринде даа бир дженк олды. Анда бир юксек адам бар эди, онынъ къоллары ве аякъларында алтышар пармакъ, эписи оларакъ йигирми дёрт пармагъы бар эди. О да Рафа союндан эди. 7+О, исраиллилерни пек сёгди, лякин Давутнынъ агъасы Шиманынъ огълу Ехонатан оны ольдюрди.

8+Булар Гъаттаки Рафа союндан эдилер, эписи де Давутнынъ ве аскерлерининъ къолундан ольдилер.

21

Давут халкъны саймагъа буюра

21^1+Сонъра Шейтан Давуткъа къаршы турып, оны Исраиль халкъыны сайып чыкъмагъа къозгъады. 2+Давут Ёавгъа ве халкънынъ башлыкъларына бойле деди:

– Барынъыз, Беэр-Шева шеэринден Дан шеэрине къадар ерлешкен исраиллилерни сайынъыз, сонъ къайтып, сайысыны манъа айтынъыз, мен сайысыны бильмек кереким.

3+Ёав падишагъа:

– РАББИ Озь халкъыны шимдикисинден юз къат зияделештирсин. Эфендим, олар эписи эфендим падишанынъ къуллары дегильми я? Эфендим, санъа буны бильмеге не керек? Не ичюн Исраильни гунагъа батырмагъа истейсинъ? – деди.

4Лякин падишанынъ сёзю Ёавнынъ сёзюни бастырды. Ёав бутюн Исраильни сайып чыкъмагъа кетти. Сонъра Ерусалимге къайтып кельди. 5+Ёав Давуткъа халкънынъ сайысы язылгъан джедвельни берди. Исраиллилернинъ 1 100 000 кучьлю, дженклеше биледжек акъайлары, ехудалыларнынъ исе 470 000 аскери олгъаны белли олды. 6+Ёав падишанынъ эмирини пек бегенмегени ичюн, левийлилерни ве биньяминлилерни саймады.

7Бу иш Алланынъ козюнде ярамай бир иш эди, шунынъ ичюн О, Исраильни джезалады.

8+Давут Аллагъа:

– Буны япып, мен пек буюк гуна къазандым. Амма шимди къулунънынъ гунасыны багъышла, пек балабан акъылсызлыкъ яптым, – деди.

9+РАББИ Гъадгъа, Давутнынъ гизли шейлерни бильген пейгъамберине бойле деди:

10– Бар, Давуткъа бойле айт: «РАББИ шойле дей: “Мен санъа учь джеза теклиф этем. Булардан бирисини сайла, буны санъа япарым”».

11Гъад Давуткъа келип, бойле айтты:

– РАББИ шойле дей: «Озюнъ сайла: 12сенинъ мемлекетинъде учь йыл девамында ачлыкъ оладжакъмы, я сен учь ай девамында артынъдан къувалагъан душманларынънынъ къылычындан къачып юреджексинъми, я да мемлекетинъде учь кунь девамында РАББИнинъ къылычы ве РАББИнинъ мелеги дешетли хасталыкътан бутюн Исраиль топрагъындаки адамларны ёкъ этеджекми?» Энди тюшюнип, джевап бер, мени Йибергенге насыл джевап берейим.

13+Давут Гъадгъа:

– Буюк белягъа огърадым. Алла манъа адамнынъ къолуна тюшмеге косьтермесин, яхшысы РАББИнинъ элине тюшейим, чюнки Онынъ мерамети буюктир, – деди.

14+Сонъ РАББИ исраиллилернинъ башына веба хасталыгъыны йиберди. Исраиллилернинъ 70 000 кишиси ольди. 15+Алла Ерусалимни ёкъ этмек ичюн Озь мелегини йиберди. Амма мелек шеэрни ёкъ этип башлагъанда, РАББИ шуны корип, белягъа огърагъан халкъны аджыды ве ёкъ эткен мелекке:

– Етер, къолунъны йибер, – деди.

РАББИнинъ мелеги о вакъыт евуслы Орнаннынъ арманы устюнде эди.

16Давут козьлерини котерип, элинде къылыч туткъан РАББИнинъ мелегини корьди. Мелек ер ве кок арасында тура ве къынындан чыкъарылгъан къылычыны Ерусалимге узата эди. Давут ве акъсакъаллар, чувал токъумасындан тикильген урбаларны кийип, бетинен ерге йыкъылдылар. 17Давут Аллагъа шойле мураджаат этти:

– Халкъны саймагъа буюргъан мен дегиль эдимми? Мен гуна яптым, мен бу яман ишни яптым! Бу къоюнлар исе не япты? Я РАББИ, я Аллам! Мени ве бабамнынъ союны джезала, Озь халкъынъны исе джезалап ёкъ этме.

18РАББИнинъ мелеги Гъаднен Давуткъа шойле хабер ёллады:

– Давут барсын да, РАББИге евуслы Орнаннынъ арманында къурбан ерини къурсун, – деди. 19Сонъ Давут РАББИнинъ сёзлерини еткизген Гъаднынъ айткъанына коре япмагъа кетти.

20Орнан арманында богъдай баскъанда, айланып мелекни корьди ве дёрт огълунен берабер сакъланды. 21Давут Орнангъа кельди. Орнан бакъып, Давутны корьди ве армандан чыкъып, падишанынъ огюнде ергедже бетини тийгизип бель букти. 22+Давут Орнангъа бойле деди:

– Манъа арманнынъ ерини бер, мен мында РАББИге къурбан ерини къураджагъым. Манъа оны толу фиятына сат, о вакъыт халкъны гъайып эткен хасталыкъ ёкъ оладжакъ, – деди.

23+Орнан Давуткъа:

– Оны озюнъе ал. Эфендим падиша, озюнъ не истесенъ, шуны яп, – деди. – Мына санъа бутюнлей якъыладжакъ къурбанлар ичюн туварлар, арман басмакъ ичюн тахталар одун олсун, мына ашлыкъ бахшышлары ичюн богъдай. Санъа эписини бедава берем, – деди.

24Лякин Давут Орнангъа:

– Ёкъ! Мен толу фиятыны тёлеп сатын алмакъ истейим. Сенинъ мулькюнъни РАББИге кетирмеге истемейим, бутюнлей якъыладжакъ къурбанларны да бедава чалмагъа истемейим, – деди 25ве арман ери ичюн 600 алтын пара[*] берди.

26+Давут анда РАББИге къурбан ерини къурды. Сонъ айванларны къурбан чалып бутюнлей якъты ве аманлыкъ къурбанларыны да чалды. РАББИни чагъырды, РАББИ де оны эшитти ве коклерден бутюнлей якъыладжакъ къурбан ерине атеш йиберди.

27Бундан сонъ РАББИ мелекке къылычыны къынына къоймагъа буюрды. 28Шу вакъыт Давут, РАББИ оны евуслы Орнаннынъ арманында эшиткенини корип, даа къурбанлар чалды.

29+О вакъыт Муса сахрада ясагъан РАББИнинъ Мескени ве къурбанларны бутюнлей якъмакъ ичюн ер Гивондаки тёпеде ерлешкен эдилер. 30Амма, РАББИнинъ мелегининъ къылычындан пек къоркъкъаны ичюн, Давут анда РАББИге мураджаат этмеге баралмай эди.

22

22^1+Давут:

– Алламыз РАББИнинъ Эви ве Исраильнинъ къурбанларыны бутюнлей якъмакъ ичюн ер мында оладжакъ, – деди.

Раббининъ Сарайы къурулышына азырланув

2+Сонъ Давут Исраиль топракъларында яшагъан ят халкълардан олгъан адамларны топламагъа буюрды, Алланынъ Эвини къурмакъ ичюн ташларны ёнсунлар деп, ташчыларны къойды. 3+Къапуларнынъ мыхлары ве багълары ичюн чокътан-чокъ демир ве ольчюсиз бакъыр азырлады. 4+Бундан гъайры, сидонлылар ве тирлилер Давуткъа бир талай кедр тереклери кетиргенлери ичюн, саймагъа чареси олмагъан кедр тереклери азырланды.

5+Давут:

– Огълум Сулейман даа яш ве теджрибесиздир. РАББИге къуруладжакъ эв исе бутюн мемлекетлер козюнде буюк, гузель ве белли олмакъ керек. Шунынъ ичюн мен эр шейни азырламакъ кереким, – деди. Бойлеликнен, Давут ольгенине къадар пек чокъ шей азырлады.

6Давут озь огълу Сулейманны чагъырды ве онъа Исраильнинъ Алласы РАББИге эв къурмагъа буюрып, 7+Сулеймангъа бойле деди:

– Огълум! Аллам РАББИнинъ Намы ичюн эв къурмагъа юрегимнинъ истеги эди. 8+Лякин РАББИ манъа: «Сен буюк дженклер кечирдинъ, чокъ къан тёктинъ. Сен Меним огюмде о къадар къан ерге тёккенинъ ичюн, Намым ичюн эв къурып оламайсынъ. 9+Амма сенинъ огълунъ оладжакъ, о, барышыкъ ве тынчлыкъ севген адам оладжакъ. Мен оны эр тарафтан саргъан душманларындан къуртарып, раатлыкъ береджегим, шунынъ ичюн онынъ ады Сулейман[*] оладжакъ. Сулейманнынъ куньлеринде Мен Исраильге аманлыкъ ве тынчлыкъ береджегим. 10+О, Намым ичюн эв къураджакъ. О, Меним огълум оладжакъ, Мен онъа баба оладжагъым ве онынъ Исраильде падишалыгъыны эбедиен япаджагъым», – деди. 11Шимди, огълум, РАББИ сеннен олсун! РАББИнинъ сёзлерине коре, Алланъа РАББИге эв къурмакъ ичюн, сенинъ ишлеринъ онъундан кельсин. 12РАББИ санъа акъыл ве анълав берсин, сени Исраильге падиша этип къойсун. Сен исе Алланъ РАББИнънинъ къанунларыны тут ве беджер. 13+Эгер РАББИнинъ Исраильге Мусанен буюргъан низамнамелерини ве къарарларыны тутсанъ ве беджерсенъ, ишлеринъ онъундан келеджек. Кучьлю ве джесаретли ол, къоркъма ве рухтан тюшме.

14Мына мен буюк гъайретнен РАББИнинъ Эви ичюн 100 000 чувал алтын ве 1 000 000 чувал[*] кумюш топладым. Бакъыр ве демирнинъ исе ады-эсабы биле ёкъ. Агъач ве таш да азырладым. Сен бунъа даа къошып оладжакъсынъ. 15Сенинъ ишчилеринъ чокъ, ташчыларынъ, диварджыларынъ, дюльгерлеринъ ве чешит унерлерге саип олгъан усталарынъ чокъ. 16Алтын, кумюш, бакъыр ве демирнинъ ады-эсабы ёкъ. Айды, ишке башла! РАББИ сеннен олсун!

17Давут Исраильнинъ эписи башлыкъларына огълу Сулеймангъа ярдым этмеге буюрды ве бойле деди:

18+– Алламыз РАББИ сизнен дегильми? О сизге эр тарафтан тынчлыкъ бермедими? О, бу ерлердеки халкъларны меним элиме теслим этти, о халкълар РАББИнинъ огюнде ве Онынъ халкъы огюнде боюн эгдилер. 19Шунынъ ичюн джан-юректен Алланъыз олгъан РАББИни къыдырынъыз. РАББИ олгъан Аллагъа Азиз Ер къурунъыз. РАББИнинъ Намы ичюн къуруладжакъ эвге РАББИнинъ Васиет Сандыгъыны ве Алланынъ азиз савутларыны къоюнъыз.

23

23^1+Давут къартайып ве яшайышына тойып, огълу Сулейманны Исраильнинъ падишасы этти.

Левийлилернинъ хызметлери

2Давут Исраильнинъ эписи башлыкъларыны, руханийлерини ве левийлилерни топлады. 3+Отуз яшындан кечкен левийлилернинъ сайысы бельгиленди. Олар джеми оларакъ 38 000 киши эди. 4Оларнынъ арасындан РАББИнинъ Эвинде хызмет этмеге 24 000 киши айырылды. 6 000 исе языджы ве къады оладжакъ эди. 5+4 000 къапуджы олмакъ керек эди, ве 4 000 адам Давут яптыргъан чалгъы алетлеринде чалып, РАББИни шерефлемек керек эди.

6+Давут левийлилернинъ эписини, Левийнинъ эвлятларына коре, болюклерге айырды: Гершон, Кехат ве Мерарий. 7+Гершонлылардан – Ладан ве Шимий.

8+Ладан огъуллары: биринджиси Ехиэл, сонъ Зетам ве Ёэль – учь киши.

9Шимийнинъ огъуллары: Шеломот, Хазиэл ве Харан – учь киши. Олар Ладан къоранталарынынъ башлыкълары эди. 10Шимийнинъ башкъа огъуллары: Яхат, Зиза, Еуш ве Бриа – дёрт киши. Олар Шимийнинъ огъуллары эдилер. 11Яхат биринджи, Зиза исе экинджиси эди. Еуш ве Брианынъ балалары аз эди, шунынъ ичюн олар бабасынен берабер бир къоранта оларакъ эсаплана эдилер, ве вазифелери де бир эди.

12+Кехатнынъ огъуллары: Амрам, Йицхар, Хеврон ве Уззиэл – дёрт киши.

13+Амрамнынъ огъуллары: Харун ве Муса.

Харун ве онынъ огъуллары эбедиен улу азизликлерни багъышламакъ ичюн, РАББИнинъ огюнде къокъулы отларны якъмакъ, Онъа хызмет этмек ве Онынъ Адынен даима яхшылыкъ тилемек ичюн айырылгъан эдилер.

14+Алланынъ адамы Муса ве онынъ огъуллары Левий къабилесинен эсапланды.

15+Мусанынъ огъуллары: Гершом ве Элиэзер.

16+Гершомнынъ огъуллары: биринджиси Шевуэл эди.

17+Элиэзернинъ огъуллары: биринджиси Рехавья. Элиэзернинъ башкъа огъуллары олмады, Рехавьянынъ исе огъуллары чокъ эди.

18Йицхарнынъ огъуллары: биринджиси Шеломит.

19+Хевроннынъ огъуллары: биринджиси Ерия, экинджиси Амарья, учюнджиси Яхазиэл ве дёртюнджиси Екъамеам эди.

20+Уззиэлнинъ огъуллары: биринджиси Микъа, экинджиси Йишшия.

21+Мерарийнинъ огъуллары: Махлий ве Муший. Махлийнинъ огъуллары Элазар ве Киш.

22+Элазар огъул корьмейип ольди, онынъ тек къызлары олды. Кишнинъ огъуллары оларгъа эвлендилер.

23+Мушийнинъ огъуллары: Махлий, Эдер ве Еремот – учь киши.

24+Левий огъулларынынъ къоранталары ве къоранталарнынъ башлыкълары булар эдилер. Къоранта башлыкъларынынъ эр бир ады-адынен эсаплангъан эди. Олар йигирми яшыны кечкен сонъ, РАББИнинъ Эвинде ибадет хызметини беджере эдилер. 25+Давут бойле айткъан эди: «РАББИ, Исраильнинъ Алласы, Озюнинъ халкъына тынчлыкъ берди ве оны Ерусалимде эбедиен ерлештирди. 26Шунынъ ичюн левийлилерге Алланынъ Мескенини ве ибадет хызметинде къулланылгъан чешит шейлерни ташымагъа кереги ёкъ». 27Бойлеликнен, Давутнынъ сонъки эмирлерине коре, йигирми яшыны кечкен левийлилер сайылып, 28+Харун огъулларынынъ янында хызмет эте эдилер. Олар РАББИнинъ Эвинде, азбары ве Эвнинъ четиндеки одаларда хызмет эте, азиз шейлерни темизлей ве башкъа хызметлерни беджере эдилер. 29Теклиф пителери, ашлыкъ бахшышлары ичюн ун, маясыз пителер, таваларда пишкен ашлар, чешит ашайт малларны къарыштырув, эр тюрлю ольчюлер ичюн олар джевапкяр эдилер. 30Эр саба олар турып, РАББИге шукюр этмеге ве Оны макътамагъа керек эдилер. Эр акъшам да шуны япа эдилер. 31+Раатлыкъ куньлеринде, янъы ай куньлеринде ве эр бир байрам куньлеринде олар бутюнлей якъыладжакъ къурбанларны РАББИге чалып, эр вакъыт, язылгъан къаиделерге коре, РАББИнинъ огюнде олмагъа керек эдилер. Олар бельгиленген сайысына коре, кереги киби хызмет этмек керек эди. 32Левийлилер Корюшюв Чадыры ве Мукъаддес Ер ичюн джевапкяр эдилер, къардашлары Харун огъулларына РАББИнинъ Эвиндеки ибадетлерде ярдым эте эдилер.

24

Руханийлернинъ болюклери

24^1+Харун огъулларынынъ айырылгъан болюклери:

Харуннынъ огъуллары: Надав, Авиху, Элазар ве Итамар. 2+Надав ве Авиху бабасындан эвель кечиндилер, оларнынъ огъуллары олмады, шунынъ ичюн Элазар ве Итамар руханийлик яптылар. 3+Давут, Элазар огъулларындан олгъан Цадокъ ве Итамар огъулларындан Ахимелек оларны, хызметлерини япсынлар деп, болюклерге больди. 4Элазар огъуллары арасында Итамар огъулларына коре къоранта башлыкълары чокъча олды. Оларны бойле айырдылар: Элазар огъулларындан он алты къоранта башлыкълары, Итамар огъулларындан исе секиз къоранта башлыкълары. 5Оларны джереп чекип больдилер. Ибадет еринде ве РАББИнинъ огюндеки хызметте эм Элазар огъуллары, эм Итамар огъуллары джевапкяр эдилер.

6Левий къабилесинден олгъан Нетанэлнинъ огълу Шемая ребер оларны ады-адынен язып алды. Падиша ве башлыкъларнынъ огюнде, руханий Цадокъ ве Авиатар огълу Ахимелек огюнде, руханийлернинъ къоранта башлыкълары ве левийлилернинъ огюнде джереп чектилер, сырасынен бир къоранта Элазар союндан, бир къоранта Итамар союндан джереп чекильди.

7+Биринджи джереп Ехояривге, экинджиси Едаягъа чыкъты.

8Учюнджиси Харимге, дёртюнджиси Сеоримге,

9бешинджиси Малкиягъа, алтынджысы Мияминге,

10+единджиси Хакъкъоцкъа, секизинджиси Авиягъа,

11докъузынджысы Ешуагъа, онунджысы Шекъаньягъа,

12он биринджиси Эльяшивге, он экинджиси Якимге,

13он учюнджиси Хуппагъа, он дёртюнджиси Ешевеавгъа,

14он бешинджиси Билгъагъа, он алтынджысы Иммерге,

15он единджиси Хезирге, он секизинджиси Хаппиццецке,

16он докъузынджысы Петахьягъа, йигирминджиси Ехезкелге,

17йигирми биринджиси Якинге, йигирми экинджиси Гъамулгъа,

18йигирми учюнджиси Делаягъа, йигирми дёртюнджиси Маазьягъа чыкъты.

19Исраильнинъ Алласы олгъан РАББИ бабалары Харунгъа берген низамнамесине коре РАББИнинъ Эвинде оларнынъ хызмет этеджек сырасы бойле эди.

Къалгъан левийлилернинъ болюклери

20+Башкъа левийлилернинъ болюклери:

Амрам огъулларындан – Шуваэл, Шуваэл огъулларындан – Ехдея,

21Рехавьядан ве Рехавьянынъ огъулларындан – биринджиси Йишшия.

22Йицхардан – Шеломот, Шеломот огъулларындан – Яхат.

23+Хеврон огъулларындан – биринджиси Ерия, экинджиси Амарья, учюнджиси Яхазиэл, дёртюнджиси Екъамеам.

24Уззиэл огъуллары – Микъа, Микъа огъулларындан – Шамир.

25Микъанынъ къардашы Йишшия, Йишшия огъулларындан – Зекъарья.

26Мерарийнинъ огъуллары Махлий ве Муший, Яазия огълу Бено.

27Мерарийнинъ огъуллары: Яазиянынъ огъуллары Бено, Шохам, Закъкъур ве Иврий.

28Махлийнинъ огълу Элазар. Элазарнынъ огъуллары ёкъ эди.

29Киштан, Киш огъулларындан – Ерахмеэл.

30Муший огъуллары: Махлий, Эдер ве Еримот.

Левийлилер, къоранталарына коре, булар эди.

31+Олар, къардашлары Харун огъуллары киби, джереп чектилер. Олар Давут, Цадокъ, Ахимелек, руханийлернинъ ве левийлилернинъ къоранта башлыкъларынынъ огюнде джереп чектилер. Къоранталарнынъ башлыкълары кучюк къардашларынен берабер бир сырада джереп чектилер.

25

Сарайнынъ чалгъыджылары

25^1+Давут ве орду башлыкълары махсус хызметке Асафны, Хеманны ве Едутунны айырдылар. Олар сантыр, арфа ве зиллерде чалып, пейгъамберлик этмек керек эдилер. Шу хызмет ичюн айырылгъанлар булар эди:

2Асаф огъулларындан: Закъкъур, Юсуф, Нетанья ве Асарела. Асафнынъ огъуллары Асафнынъ огюнде джевапкяр эдилер, Асаф озю исе падиша огюнде джевапкяр эди.

3Едутун огъулларындан: Едутун огъуллары олгъан Гедалья, Церий, Ешая, Шимий, Хашавья ве Маттитья – алты киши. РАББИни сантыр чалып шерефлеген, макътагъан ве пейгъамберлик япкъан бабасы Едутун оларнынъ ребери эди.

4Хеманнынъ огъулларындан: Хеманнынъ огъуллары олгъан Буккия, Маттанья, Уззиэл, Шевуэл, Еримот, Хананья, Хананий, Элиата, Гиддалтий, Ромамтий-Эзер, Ёшвекъаша, Маллотий, Хотир ве Махазиот. 5Булар эписи падишанынъ хызметчисининъ, гизли шейлерни бильген Хеманнынъ огъуллары эди. Олар, Алланынъ вадесине коре, онъа берильген эди ве РАББИни шерефлемек керек эдилер. РАББИ Хемангъа он дёрт огълан ве учь къыз берди. 6Олар эписи бабасынынъ ёлбашчылыгъында РАББИнинъ Сарайында зиллер, арфалар ве сантырларда чалып, Алланынъ Эвинде хызмет эте эдилер. Асаф, Едутун ве Хеман падишанынъ эмирлерини беджере эдилер.

7РАББИнинъ огюнде усталыкънен йырламагъа огренген адамларнынъ сайысы 288 эди. Оларнынъ арасында сой-соплары да бар эди. 8+Оларнынъ эр бири, буюги де кучюги де, оджасы эм талебеси, хызмет беджереджек сырасыны бельгилемек ичюн, джереп чектилер.

9Биринджи олып, Асафнынъ къорантасына Юсуф ичюн чыкъты.

Экинджиси Гедальянынъ огъуллары ве къардашларына чыкъты. Он эки киши.

10Учюнджи джереп Закъкъургъа, огъуллары ве къардашларына чыкъты. Он эки киши.

11Дёртюнджиси Йицрийге, огъуллары ве къардашларына чыкъты. Он эки киши.

12Бешинджиси Нетаньягъа, огъуллары ве къардашларына чыкъты. Он эки киши.

13Алтынджысы Буккиягъа, огъуллары ве къардашларына чыкъты. Он эки киши.

14Единджиси Есарелагъа, огъуллары ве къардашларына чыкъты. Он эки киши.

15Секизинджиси Ешаягъа, огъуллары ве къардашларына чыкъты. Он эки киши.

16Докъузынджысы Маттаньягъа, огъуллары ве къардашларына чыкъты. Он эки киши.

17Онунджысы Шимийге, огъуллары ве къардашларына чыкъты. Он эки киши.

18Он биринджиси Азарелге, огъуллары ве къардашларына чыкъты. Он эки киши.

19Он экинджиси Хашавьягъа, огъуллары ве къардашларына чыкъты. Он эки киши.

20Он учюнджиси Шуваэлге, огъуллары ве къардашларына чыкъты. Он эки киши.

21Он дёртюнджиси Маттитьягъа, огъуллары ве къардашларына чыкъты. Он эки киши.

22Он бешинджиси Еремоткъа, огъуллары ве къардашларына чыкъты. Он эки киши.

23Он алтынджысы Хананьягъа, огъуллары ве къардашларына чыкъты. Он эки киши.

24Он единджиси Ёшвекъашагъа, огъуллары ве къардашларына чыкъты. Он эки киши.

25Он секизинджиси Хананийге, огъуллары ве къардашларына чыкъты. Он эки киши.

26Он докъузынджысы Маллотийге, огъуллары ве къардашларына чыкъты. Он эки киши.

27Йигирминджиси Элиатагъа, огъуллары ве къардашларына чыкъты. Он эки киши.

28Йигирми биринджиси Хотирге, огъуллары ве къардашларына чыкъты. Он эки киши.

29Йигирми экинджиси Гиддалтийге, огъуллары ве къардашларына чыкъты. Он эки киши.

30Йигирми учюнджиси Махазиоткъа, огъуллары ве къардашларына чыкъты. Он эки киши.

31Йигирми дёртюнджиси Ромамтий-Эзер, огъуллары ве къардашларына чыкъты. Он эки киши.

26

Сарайнынъ къапуджылары

26^1Къапуджыларнынъ болюклери булардыр:

Къорахлылардан: Асаф союндан Къорэ огълу Мешелемья.

2+Мешелемьянынъ огъуллары: биринджиси Зекъарья, экинджиси Едиаэл, учюнджиси Зевадья, дёртюнджиси Ятниэл. 3Бешинджиси Элам, алтынджысы Ехоханан, единджиси Эльехоэнай.

4+Овед-Эдом огъуллары: биринджиси Шемая, экинджиси Ехозавад, учюнджиси Ёах, дёртюнджиси Сакъар, бешинджиси Нетанэл, 5+алтынджысы Аммиэл, единджиси Йиссакъар, секизинджиси Пеуллетай. Алла Овед-Эдомны багъышлагъан эди.

6Овед-Эдомнынъ огълу Шемаянынъ да огъуллары бар эди. Олар кучьлю адамлар олып, къоранта башлыкълары олдылар. 7Шемаянынъ огъуллары: Отний, Рефаэл, Овед ве Элзавад. Оларнынъ къардашлары Элиху ве Семакъяху да кучьлю адамлар эдилер. 8+Булар эписи Овед-Эдомнынъ союндан эдилер. Олар, оларнынъ огъуллары ве къардашлары кучьлю ве беджерикли инсанлар эдилер. Овед-Эдомнынъ союндан 62 киши эди.

9Мешелемьянынъ огъул ве къардашлары да беджерикли адамлар эдилер. Джеми оларакъ 18 киши эди.

10Мерарий союндан Хосанынъ огъуллары: Шимрий, биринджи огълу олмаса да, башлыкъ эди, оны бабасы башлыкъ этип тайинледи. 11Экинджиси Хилкия, учюнджиси Тевалья, дёртюнджиси Зекъарья. Хосанынъ огъул ве къардашлары джеми оларакъ 13 киши эди.

12Буларнынъ эписи къапуджылар хызметинде булунгъан болюклернинъ башлыкълары эдилер. Олар РАББИнинъ Сарайында къардашлары киби хызмет эте эдилер.

13+Олар къоранталарына коре, буюги де, кучюги де эр бир къапу ичюн джереп чектилер.

14Джерепке коре, Шелемья шаркъ къапуны къаравулламакъ керек эди. Онынъ огълу Зекъарья, акъыллы бир меслеатчы, джереп чекип, шималий къапуны къаравулламакъ керек эди. 15+Овед-Эдомгъа дженюп къапусы чыкъты, огъулларына исе, джерепке коре, анбарлар чыкъты.

16Шуппим ве Хосагъа гъарп къапусы ве Шаллекет къапусы чыкъты. Шу ерде ёл юкъарыгъа котерилип кете, ве къаравулларнынъ бир болюги экинджи болюкнинъ янында тура эди.

17Шаркъ къапусында алты левийли тура эди, шималь къапусында эр кунь – дёрт, дженюп къапусында эр кунь – дёрт, анбарларда исе – экишер киши тура эди. 18Парбарнынъ[*] гъарп тарафында, ёлда дёрт киши, Парбарда исе эки киши къаравуллай эди.

19Къорах ве Мерарий къоранталарындан олгъан къапуджылар болюклери булар эди.

Сарай хазинеси ичюн джевапкяр олгъан кишилер

20Оларнынъ къардашлары левийлилер исе Алланынъ Сарайындаки хазинелерни ве айырылып азиз этильген шейлерни къаравуллай эдилер.

21+Ладаннынъ эвлятлары, яни Ладаннынъ союндан олгъан гершонлылар, гершонлы Ладаннынъ къоранталары башлыкълары: Ехиэлий, 22Ехиэлийнинъ огъуллары: Зетам ве къардашы Ёэль. Олар РАББИ Сарайынынъ хазинеджилери эдилер.

23Амрамнынъ, Йицхарнынъ, Хевроннынъ, Уззиэлнинъ эвлятлары да хазинеджилер эдилер. 24+Муса огълу Гершом огълу Шевуэл хазинеджилернинъ башы эди. 25+Шевуэлнинъ догъмушы Элиэзернинъ Рехавья адлы огълу бар эди. Рехавьянынъ огълу Ешая, Ешаянынъ огълу Ёрам, Ёрамнынъ огълу Зикрий, Зикрийнинъ огълу Шеломот эди. 26+Давут падиша, къоранталарнынъ башлыкълары, бинъбашылары, юзбашылары ве орду башлыкълары топлагъан эписи айырылып азиз этильген шейлерни Шеломот ве онынъ догъмушлары сакълай эдилер. 27Олар дженклерде алынгъан малларнынъ бир къысмыны РАББИнинъ Сарайыны тюзетмек ичюн багъышладылар. 28Бундан гъайры, Шеломот ве онынъ догъмушлары Смаил пейгъамбер, Киш огълу Шаул, Нер огълу Авнер, Церуя огълу Ёав айырып азиз этильген шейлерни сакълай эдилер.

Падишанынъ хызметкярлары

29+Йицхарнынъ союндан – огълу Кенанья ве огъуллары Сарайдан тыш олгъан ишлерни бакъмакъ ичюн къоюлгъан эдилер. Олар Исраильнинъ реберлери ве къадылары эдилер.

30+Хеврон союндан – Хашавья ве къардашлары, 1 700 джесюр аскер, РАББИнинъ хызметинде ве падишанынъ хызметинде Иорданнынъ о бир ялысында, гъарп тарафта Исраильни козете эдилер. 31+Къоранталарнынъ джедвелине коре, Хеврон союнда Ерия хевронлыларнынъ башлыгъы эди. Давут падишалыгъынынъ къыркъынджы йылында оларны сайгъан эдилер, ве Гиладдаки Язерде оларнынъ арасындан джесюр аскерлер тапылды. 32Ериянынъ къоранта башлыкълары олгъан 2 700 беджерикли догъмушы бар эди. Давут падиша оларны РАББИнинъ эр бир хызмети ве падишанынъ эр бир хызметини беджермек ичюн, Рубен къабилеси, Гъад къабилеси ве Менашше къабилесининъ ярысына ребер этип къойгъан эди.

27

Арбий ве граждан башлыкълары

27^1Будыр исраиллилернинъ сайысы: къоранталарнынъ башлыкълары, бинъбашылары, юзбашылары ве реберлер. Олар, болюклерине коре, падишагъа эр бир иште хызмет эте эдилер. Эр бир болюк йыл девамында, сырасына коре, бир ай – бир ай хызмет эте эдилер. Эр бир болюкте 24 000 адам бар эди.

2Йылнынъ биринджи айында биринджи болюкке Завдиэл огълу Яшовам башлыкъ эди. Онынъ болюгинде 24 000 адам бар эди. 3+Яшовам Перецнинъ союндан эди. О, биринджи айда орду башлыкъларынынъ эписине ёлбашчылыкъ япты.

4Экинджи айнынъ болюгине ахохлы Додай башлыкъ эди. Онынъ болюгинде Миклот адлы башлыкъ да бар эди. Додайнынъ болюгинде 24 000 адам бар эди.

5+Учюнджи айда учюнджи орду башлыгъы Беная башлыкъ эди. Беная, руханий Ехояданынъ огълу эди. О, башлыкъ эди, ве онынъ болюгинде 24 000 адам бар эди. 6Шу Беная Отуз Аскернинъ бириси, Отуз Аскернинъ башлыгъы ве болюгининъ башлыгъы эди. Онынъ огълу Аммизавад эди.

7+Дёртюнджи айда Ёавнынъ къардашы Асаэл дёртюнджи башлыкъ эди. Ондан сонъ ерине огълу Зевадья кечти. Онынъ болюгинде 24 000 адам бар эди.

8Бешинджи айда йизрахлы Шамхут бешинджи башлыкъ эди. Онынъ болюгинде 24 000 адам бар эди.

9Алтынджы айда Иккеш огълу текъоалы Ира алтынджы башлыкъ эди. Онынъ болюгинде 24 000 адам бар эди.

10Единджи айда Эфраим огъулларындан пелонлы Хелец единджи башлыкъ эди. Онынъ болюгинде 24 000 адам бар эди.

11+Секизинджи айда Зерах союндан хушалы Сиббекъай секизинджи башлыкъ эди. Онынъ болюгинде 24 000 адам бар эди.

12Докъузынджы айда Биньямин огъулларындан анатотлы Авиэзер докъузынджы башлыкъ эди. Онынъ болюгинде 24 000 адам эди.

13Онунджы айда Зерах союндан нетофалы Махарай онунджы башлыкъ эди. Онынъ болюгинде 24 000 адам бар эди.

14Он биринджи айда Эфраим огъулларындан пиратонлы Беная он биринджи башлыкъ эди. Онынъ болюгинде 24 000 адам бар эди.

15+Он экинджи айда Отниэл эвлятларындан нетофалы Хелдай он экинджи башлыкъ эди. Онынъ болюгинде 24 000 адам бар эди.

Исраиль къабилелерининъ ёлбашчылары

16Исраиль къабилелерининъ башлыкълары булар эди:

Рубен къабилесинде – Зикрий огълу Элиэзер, Шимеон къабилесинде – Маакъа огълу Шефатья. 17+Левий къабилесинде – Хашавья огълу Кемуэл, Харун къабилесинде – Цадокъ. 18Ехуда къабилесинде – Давутнынъ агъасы Элиху, Йиссакъар къабилесинде – Микъаэл огълу Омрий. 19Зевулун къабилесинде – Овадья огълу Йишмая, Нафталий къабилесинде – Азриэл огълу Еримот. 20Эфраим къабилесинде – Азазьяху огълу Хошеа, Менашше къабилесининъ ярысында – Педая огълу Ёэль. 21Гиладдаки Менашше къабилесининъ ярысында – Зекъарья огълу Иддо, Биньямин къабилесинде – Авнер огълу Яасиэл. 22Дан къабилесинде – Ерохам огълу Азарел. Булар Исраиль къабилелерининъ башлыкълары эди.

23+Давут йигирми яшына етмегенлерни саймады, чюнки РАББИ исраиллилерни кок йылдызлары къадар чокълаштыраджагъы акъкъында айткъан эди. 24+Церуя огълу Ёав халкъны саймагъа башлагъан эди, амма сайып битирмеди. Алланынъ гъазабы исраиллилерге тюшкени ичюн, шу сайынынъ нетиджеси Давут падишанынъ тарих китабына кирмеди.

Падишанынъ мулькюни бакъкъан адамлар

25Падишанынъ хазинеджиси Адиэлнинъ огълу Азмавет эди. Тарлалардаки, шеэрлердеки, кой ве къалелердеки сакъланаджакъ махсулларгъа исе Уззиянынъ огълу Ехонатан джевапкяр эди. 26Келувнынъ огълу Эзрий топракъны ишлеген адамларнынъ башлыгъы эди. 27Рамалы Шимий юзюм багъчаларыны идаре эте эди, шефамлы Завдий исе юзюмден япылгъан шарап ичюн джевапкяр эди. 28Гедерли Баал-Ханан Шефеладаки зейтюн ве инджир тереклери ичюн джевапкяр эди, Ёаш зейтюн ягъы ичюн джевапкяр эди. 29Шаронлы Шитрай Шаронда отлагъан туварлар ичюн, Адлай огълу Шафат исе вадийлерде отлагъан айванлар ичюн джевапкяр эди. 30Исмаилли Овил девелер ичюн, меронотлы Ехдея исе эшеклер ичюн джевапкяр эди. 31+Хагрийли Язиз къой-эчкилер ичюн джевапкяр эди. Буларнынъ эписи Давут падишанынъ мал-мулькюне джевапкяр адамлар эдилер.

Давутнынъ меслеатчылары

32Давутнынъ догъмушы Ехонатан падишанынъ меслеатчысы эди. О, пек акъыллы киши ве языджы да эди. Хакмони огълу Ехиэл падишанынъ огъулларыны бакъа эди. 33+Ахитофел падишанынъ меслеатчысы эди. Аркълы Хушай падишанынъ досту эди. 34+Ахитофелнинъ ерине Бенаянынъ огълу Ехояда ве Авиатар кельди. Ёав падишанынъ орду башлыгъы эди.

28

Сарай акъкъында Давутнынъ эмирлери

28^1+Давут Ерусалимге бутюн Исраиль ёлбашчыларыны, къабилелер башлыкъларыны, падишагъа хызмет эткен болюк башлыкъларыны, бинъбашыларыны, юзбашыларыны, падишанынъ ве падиша огъулларынынъ мал-мулькю ве сюрюлерине джевапкяр олгъанларны, везирлерини, орду башлыкъларыны ве эписи джесюр аскерлерни топлады.

2+Давут падиша аякъ устюне турып, шойле деди:

– Эй, къардашларым ве халкъым! Мени динъленъиз. Джан-гонълюмден РАББИнинъ Васиет Сандыгъы ичюн ве Алламызнынъ аякъ басмагъы ичюн бир раатлыкъ эви къурмагъа истедим. Къуруджылыкъ ичюн керек шейлерни азырлап къойдым. 3+Лякин Алла манъа: «Меним Намым ичюн эв къурма, чюнки сен дженкчи адамсынъ ве чокъ къан тёктинъ», – деди.

4+Амма Исраильнинъ Алласы олгъан РАББИ бутюн бабамнынъ эвинден Исраильге эбедиен падиша олмакъ ичюн мени сайлап алды. О, Ехуда къабилесини Исраильнинъ ёлбашчысы этип сайлады, Ехуда къабилесинде бабамнынъ эвини сайлады. Бабамнынъ огъулларындан исе мени бутюн Исраильге падиша этип къоймагъа РАББИнинъ истеги эди. 5+РАББИ манъа чокъ огъул берди. Огъулларымнынъ арасындан исе Исраильде РАББИнинъ падишалыкъ тахтында отурмакъ ичюн, огълум Сулейманны сайлады.

6+РАББИ манъа: «Огълунъ Сулейман Манъа Сарай къураджакъ, Эвимнинъ азбарыны да къураджакъ. Мен оны Озюме огълум этип сайладым ве онынъ Бабасы оладжагъым. 7Эгер о, эмирлеримни ве къарарларымны бугунь киби яхшы тутса, онынъ падишалыгъыны эбедий япаджагъым», – деди.

8Шимди де, бутюн Исраильнинъ козю огюнде, РАББИнинъ топлашувы огюнде, Алла эшитсин деп, айтам: шу гузель топракъларнынъ саиби олмакъ ичюн, озюнъизден сонъ балаларынъызгъа оны мирас оларакъ эбедиен къалдырмакъ ичюн, Алланъыз РАББИнинъ эписи эмирлерини тутунъыз ве беджеринъиз.

9+Эй, Сулейман, огълум! Бабанънынъ Алласыны биль. Онъа джан-гонъюльден ве озь ираденънен хызмет эт. РАББИ эписи юреклерни сынай, эписи ой-фикирлерни анълай. Эгер Оны къыдырсанъ, тапарсынъ. Эгер Оны унутып къалдырсанъ, О да сени эбедий къалдырыр. 10Энди бакъ, Азиз Ер ичюн Эв къурмагъа РАББИ сени сечти. Къавий ол да, ишни башла!

11Бундан сонъ, Давут огълу Сулеймангъа Сарай Эйванынынъ, эвлерининъ, анбарларынынъ, юкъары одаларынынъ, ичери одаларынынъ ве Мерамет Ерининъ сызылгъан ресимлерини берди. 12Давут гонълюнде олгъан РАББИнинъ Эвиндеки бутюн азбарларнынъ ресимини, этрафындаки одаларнынъ ресимини, Алланынъ Эвиндеки хазинелернинъ, айырылып азиз этильген шейлернинъ хазинесининъ ресимини де берди. 13+Давут руханийлернинъ ве левийлилернинъ болюклери акъкъында, РАББИнинъ Эвиндеки хызмет акъкъында ве хызметте къулланылгъан бутюн савутлар акъкъында айтып берди. 14О, хызметте къулланыладжакъ алтын савутларгъа масраф этиледжек алтыннынъ микъдарыны, хызметте къулланыладжакъ кумюш савутларгъа масраф этиледжек кумюшнинъ микъдарыны бельгиледи. 15Сонъ алтын къандиль ве лампатларгъа керек олгъан алтынны, эр бир къандильнинъ ве лампатнынъ агъырлыгъыны эсапкъа алып берди. Эр бир къандильнинъ хызметте ишлетильген вазифесини эсапкъа алып, кумюш къандиль ве лампатларгъа керек олгъан кумюшни берди. 16Давут теклиф пителери масалары ичюн эр бир масанынъ агъырлыгъына коре масраф этиледжек алтынны ве кумюш масаларгъа масраф этиледжек кумюшнинъ микъдарыны бельгиледи. 17Сенеклер, чанакълар, гугюмлер ичюн эр бир савутнынъ агъырлыгъына коре масраф этиледжек темиз алтынны, эр бир алтын табакънынъ, эр бир кумюш табакънынъ ольчюсини бельгиледи. 18+Къокъулы шейлерни якъмакъ ичюн ерни япмагъа керек олгъан темиз алтыннынъ микъдарыны айтты, устюнде къанатларыны керип тургъан ве Сандыкъны къанатларынен къапаткъан алтын Керувлар олгъан РАББИнинъ Васиет Сандыгъынынъ арабасынынъ ресимини берди.

19+Давут:

– Буларнынъ эписини РАББИнинъ буюргъанына коре яздым. О манъа къурулышнынъ планларыны япмагъа акъыл берди, – деди.

20+Сонъ огълу Сулеймангъа бойле деди:

– Къавий ол, джесаретли ол да, ишке кириш. Къоркъма, рухтан тюшме. РАББИ-Тааля, меним Аллам, сеннен берабердир. Сен РАББИнинъ Сарайы къурулышында керек ишлерни битирмегендже, О, сени къалдырмаз, сенден вазгечмез. 21Руханийлернинъ ве левийлилернинъ болюклери Алланынъ Сарайында эр бир ишни беджермеге азырлар. Эр бир теджрибели уста эр бир ишинъде ярдым этмеге азыр. Ёлбашчылар ве бутюн халкъ сенинъ эр бир эмиринъни беклей.

29

Раббининъ Сарайы къурулышына берильген паралар

29^1+Давут падиша бутюн топлашувгъа бойле деди:

– Алла сайлап алгъан огълум Сулейман даа яш ве теджрибесиздир. Бу вазифе исе гъает буюктир, чюнки бу бина инсан ичюн дегиль, Алламыз РАББИ ичюндир. 2Бар кучюмнен Алланынъ Сарайы ичюн алтын шейлер ичюн алтын, кумюш шейлер ичюн кумюш, бакъыр шейлер ичюн бакъыр, демир шейлер ичюн демир, агъач шейлер ичюн агъач топладым, шохам ташлары ве къоюладжакъ къыйметли ташлар, мозаик ташлар, гузель чешит ренкли къыйметли ташлар, чешит тюрлю къыйметли ташлар ве беяз ташлар азырладым. 3Алламнынъ Эвини севгеним ичюн, Мукъаддес Эвге азырлагъан шейлерден гъайры, шахсий хазинемден алтын ве кумюш шейлерни Алламнынъ Сарайы ичюн берем: 4+3 000 чувал Офир алтыны ве 7 000 чувал[*] темиз кумюшни берем. Оны эвлернинъ диварларыны къапламагъа, 5+эр бир алтын шей ичюн, эр бир кумюш шей ичюн, санаат устасынынъ элинден чыкъкъан эр бир шей ичюн берем. Ким даа бугунь РАББИ ичюн бахшыш кетирмек истей?

6Бундан сонъ, къоранталарнынъ башлыкълары, Исраиль къабилелернинъ башлыкълары, бинъбашылары ве юзбашылары ве падишанынъ хызметинде булунгъан башлыкълар бахшыш кетирип башладылар. 7Олар Алланынъ Сарайы къуруджылыгъына 5 000 чувал алтын ве 10 000 алтын пара, 10 000 чувал кумюш, 18 000 чувал бакъыр, 100 000 чувал демир бердилер. 8+Кимнинъ къыйметли ташлары олса, оларны РАББИнинъ Сарайы хазинесине бердилер. Оларны гершонлы Ехиэл къабул этти. 9+Халкъ джан-гонъюльден шу къадар шей РАББИге бахшыш кетиргенлери ичюн, пек севинди. Давут падиша да пек севинди.

Давут Алланы шуретлей

10Давут бутюн топлашувнынъ огюнде РАББИге шукюр этти ве бойле деди:

Я РАББИ, бизим бабамыз олгъан Исраильнинъ Алласы,

Санъа асыр-асырдан шукюрлер олсун!

11+Я РАББИ, улулыкъ, къудрет, шереф, гъалебе ве шан Сенинъкидир!

Коклерде ве ер юзюндеки эр шей Сенинъки!

Сен, РАББИ, Падишасынъ!

Сен эр шейден Юджесинъ!

12+Зенгинлик ве шурет Сенден келир,

Сен эр шейге Укюмдарсынъ!

Кучь ве къудрет Сенинъ элинъдедир,

Сен эр кимни юксельтмек ве къудретли этмек мумкюнсинъ!

13Алламыз, шимди биз Санъа шукюр этемиз!

Сенинъ гузель Адынъны шерефлеймиз!

14Мен кимим, халкъым ким,
бойле буюк бахшышлар кетире бильмек ичюн?

Амма буларнынъ эписи Сенден,
биз тек Сенден кельген шейлерни Санъа къайтарып бердик!

15+Биз Сенинъ огюнъде гъурбетчимиз,
эписи бабаларымыз киби, кельмешекмиз.

Ер юзюндеки куньлеримиз бир кольге киби,
ве умютимиз ёкъ.

16+Я РАББИ, бизим Алламыз! Сенинъ Эвинъе, Сенинъ мукъаддес Адынъа
эв къурмакъ ичюн топлагъан бутюн бу шейлер Сендендир,
эписи Сенинъдир!

17+Аллам! Билем ки, Сен юреклерни сынайсынъ,
догъру юреклерни севесинъ!

Мен джан-гонъюльден бутюн буларны бахшыш оларакъ бердим,
шимди корем ки, мында топлангъан Сенинъ халкъынъ да
къуванып Санъа бахшышлар кетире.

18Я РАББИ! Бабаларымыз Ибраимнинъ, Исхакънынъ ве Исраильнинъ Алласы!

Халкъынънынъ юрегинде бу эйи дуйгъуларны даима сакъла,
оларгъа Санъа садыкъ къалмагъа ярдым эт.

19+Огълум Сулеймангъа исе Сенинъ эмирлеринъни, шаатлыкъларынъны,
низамнамелеринъни тутмакъ ве беджермек ичюн догъру юрек бер.

Сулеймангъа буларны беджермеге ве мен азырлыкъ япкъан

Сарайны къурмагъа ярдым эт.

20Сонъ Давут бутюн топлашувгъа:

– РАББИге, Алланъызгъа шукюр этинъиз, – деди. Ве бутюн джемаат бабаларынынъ Алласы олгъан РАББИге шукюр этти, РАББИнинъ ве падишанынъ огюнде эгилип, ерге къапанды.

21Эртеси куню халкъ РАББИге къурбанлар чалды, РАББИге бутюнлей якъыладжакъ къурбанлар чалды: 1 000 бугъа, 1 000 къой, 1 000 къозу къурбан эттилер, ичерлик бахшышлары кетирдилер. Бутюн Исраиль халкъындан даа чокътан-чокъ къурбанлар кетирильди. 22+Буюк къуванчнен РАББИнинъ огюнде ашады-ичтилер, ве экинджи кере Давут огълу Сулейманны РАББИнинъ огюнде падишалыкъкъа ягънен сюрттилер. Цадокъны исе руханийликке ягънен сюрттилер.

23+Бойлеликнен, Сулейман бабасы Давут ерине РАББИ берген тахткъа падиша олып отурды. Сулейманнынъ ишлери даима онъундан кельди, бутюн Исраиль онъа бойсунды. 24Бутюн башлыкълар, кучьлю аскерлер, Давутнынъ башкъа огъуллары да Сулейман падишагъа бойсундылар. 25+РАББИ Сулейманны бутюн Исраиль огюнде юксельтти ве ондан эвель Исраильнинъ ич бир падишасында олмагъан шерефни онъа берди.

Давут падишалыгъынынъ нетиджелери

26Йишай огълу Давут бутюн Исраиль топрагъында падишалыкъ этти. 27+Исраильге 40 йыл девамында падишалыкъ этти: Хевронда еди йыл падишалыкъ этти ве Ерусалимде 33 йыл девамында падиша эди. 28Давут пек къарт олып ольди, яшайышына тойып, зенгинлик ве шуретине тойып кечинди. Онынъ ерине огълу Сулейман падиша олды.

29+Давутнынъ бутюн ишлери акъкъында, башындан сонъунадже, гизли шейлерни бильген Смаилнинъ тарих китабында, Натан пейгъамбернинъ тарих китабында ве гизли шейлерни бильген Гъаднынъ китабында язылгъандыр. 30Анда да Давутнынъ бутюн падишалыкъ эткени, онынъ джесюрлиги, Давутнен ве Исраильнен олып кечкен вакъиалар ве бутюн башкъа падишалыкъларнен олып кечкен вакъиалар акъкъында язылгъандыр.

* 1.19 Пелег – къ. еуд. «айырылув» демектир.

* 2.9 Къ. еуд. «Келувай». 2.18 бакъ.

* 2.55 Я да «языджыларнынъ сойлары».

* 4.9 Къ. еуд. бу аднынъ айтылувы «ацев» (агъры, дерт) сёзюнинъ айтылувына ошай.

* 4.14 Ге-Харашим – къ. еуд. «зенаатчылар вадийи» демектир.

* 7.23 Бриа – къ. еуд. бу аднынъ айтылувы «беля» я да «ярамайлыкъ» манасыны ташыгъан еудий сёзюне бенъзей.

* 11.23 Эки бучукъ метр – къ. еуд. «5 аммах».

* 13.11 Перец-Узза – къ. еуд. бу ибаренинъ айтылувы «парац-Узза» (Уззаны урды) ибаресининъ айтылувына ошай.

* 14.11 Баал-Перацим – къ. еуд. «Рабби дагъыта» демектир.

* 15.20 Къ. еуд. «аль-аламот». Бу музыка терминининъ манасы аныкъ дегиль. «Алма» (чокълукъта «аламот») – яш къыз.

* 15.21 Къ. еуд. «аль-хашшеминит». Бу музыка терминининъ манасы аныкъ дегиль. «Шемини» (чокълукъта «шеминит») – «секизинджи» демектир (бельки, секизинджи кунь я да секиз телли чалгъы алети).

* 19.6 1 000 чувал кумюш – къ. еуд. «1 000 киккар».

* 20.2 30 кило – къ. еуд. «бир киккар».

* 21.25 600 алтын пара – къ. еуд. «600 шекель алтын».

* 22.9 Сулейман – къ. еуд. «Шеломо» адынынъ айтылувы «шалом» (тынчлыкъ-аманлыкъ, раатлыкъ) сёзюнинъ айтылувына ошай.

* 22.14 100 000 чувал; 1 000 000 чувал – къ. еуд. «100 000 киккар», «1 000 000 киккар».

* 26.18 Парбар – насылдыр бинанынъ ады, бу бинаны Сулейман къургъан эди. 4 Пад 23.11 бакъ.

* 29.4 3 000 чувал; 7 000 чувал – къ. еуд. «3 000 киккар», «7 000 киккар».

+ 1.27 Баш 17.5; Лк 3.34-36
+ 1.28 Баш 16.15-16; 21.2-3
+ 1.34 Баш 25.25-26; 32.28
+ 1.44 Еш 34.6; 63.1
+ 1.45 Баш 36.15; Эюп 2.11; Ехез 25.13
+ 1.51 Баш 36.40-43
+ 2.1 Баш 29.32-35; 30.6-20; Чыкъ 1.1-4
+ 2.3 Баш 38.1-30; 46.12; Сай 26.19-20
+ 2.4 Рут 4.12; Мт 1.3
+ 2.5 Рут 4.18
+ 2.6 3 Пад 4.31; Збр 88.1
+ 2.7 Ехо 7.1,
+ 2.10 Сай 1.7; 2.3
+ 2.13 1 Пад 16.6-9; 17.13; 1 Тар 20.7
+ 2.16 2 Пад 2.18
+ 2.17 2 Пад 17.25; 19.13; 20.9-10
+ 2.20 Чыкъ 31.2
+ 2.21 Сай 26.29; 32.39
+ 2.22 Сай 32.41
+ 2.23 Ехо 13.13,
+ 2.24 2 Пад 14.2; 1 Тар 4.5
+ 2.25 1 Тар 2.9
+ 2.49 Ехо 15.17,
+ 2.50 1 Тар 2.19
+ 2.53 1 Тар 4.2

+ 2.55 Сай 24.21; Къад 1.16; 4 Пад 10.15; Йрм 35.2,

+ 3.1 1 Пад 25.43; 2 Пад 13.1
+ 3.2 2 Пад 13.37; 15.10; 3 Пад 1.5-6
+ 3.4 2 Пад 2.11; 5.4-5
+ 3.5 2 Пад 11.3; 1 Тар 14.4-7
+ 3.9 2 Пад 13.1
+ 3.10 2 Тар 9.31; 13.1; 14.1; 17.1
+ 3.11 2 Тар 21.1; 22.1; 24.1
+ 3.12 4 Пад 15.1; 2 Тар 25.1; 26.1
+ 3.13 2 Тар 28.1; 29.1; 33.1
+ 3.14 2 Тар 33.21; 34.1
+ 3.15 2 Тар 36.1, 11; Йрм 22.11
+ 3.16 4 Пад 24.8-15; 2 Тар 36.9-10

+ 3.19 Узеир 2.2; 3.2; Нех 12.1; Хагъ 1.1; 2.20-23; Зек 4.6-10

+ 3.22 Нех 3.29; Узеир 8.2
+ 4.1 Баш 46.12; 1 Тар 2.4-7
+ 4.2 1 Тар 2.53
+ 4.4 1 Тар 2.50-51
+ 4.5 1 Тар 2.24
+ 4.13 Ехо 15.17; Къад 1.13; 3.9
+ 4.15 Сай 13.6,
+ 4.21 Баш 38.5; Сай 26.20
+ 4.24 Сай 26.12-14
+ 4.28-33 Ехо 19.1-9
+ 4.41 2 Тар 20.1; 26.7; 29.1
+ 4.42 Баш 36.8
+ 4.43 1 Пад 15.8; 30.17
+ 5.1 Баш 29.32; 35.22; 48.15-22; 49.3-4
+ 5.2 Баш 49.8-10; Микъа 5.2
+ 5.3 Баш 46.9; Чыкъ 6.14; Сай 26.5-6
+ 5.6 2 Тар 28.20
+ 5.7 Сай 32.38
+ 5.9 Ехо 22.9
+ 5.10 1 Тар 5.19; 27.31; Збр 82.7
+ 5.11 Текр 3.10; Ехо 12.5; 13.11
+ 5.16 Йыр 2.1; Фаал 9.35
+ 5.17 4 Пад 14.23; 2 Тар 27.1
+ 5.22 4 Пад 15.29; 17.6
+ 5.23 Текр 3.9; Йыр 4.8; Ехез 27.5
+ 5.26 4 Пад 15.19, 29; 17.6; 18.11
+ 6.1 Баш 46.11; Чыкъ 6.16; Сай 26.57
+ 6.2 Чыкъ 6.18
+ 6.3 Сай 26.59; Лев 10.1,
+ 6.4 Сай 25.7
+ 6.8 2 Пад 8.17; 3 Пад 2.35
+ 6.9 3 Пад 4.2
+ 6.12 1 Тар 9.11; Нех 11.11
+ 6.14 4 Пад 25.18; Узеир 7.1; Йрм 52.24
+ 6.15 2 Тар 36.20
+ 6.16 Баш 46.11; Чыкъ 6.16; Сай 26.57
+ 6.18 Чыкъ 6.18
+ 6.19 Чыкъ 6.19; 1 Тар 23.21
+ 6.23 Чыкъ 6.24
+ 6.31 1 Тар 16.1-6
+ 6.32 2 Тар 5.2
+ 6.33 1 Тар 15.17; 25.1
+ 6.39 1 Тар 15.17; 25.1; 2 Тар 5.12
+ 6.44 1 Тар 15.17; 25.1; 2 Тар 5.12
+ 6.49 Чыкъ 30.7; Лев 1.7; 4.20
+ 6.50 1 Тар 6.4-8
+ 6.54 Чыкъ 6.16-19; Сай 3.17-20
+ 6.56 Ехо 14.13
+ 7.1 Баш 46.13; Сай 26.23
+ 7.5 Сай 1.29
+ 7.6 Баш 46.21; Сай 26.38; 1 Тар 8.1-5
+ 7.13 Баш 30.7-8; 46.24-25; Сай 26.48-49
+ 7.14 Баш 50.23; Сай 26.31; 32.39
+ 7.15 Сай 26.33; 27.1
+ 7.19 Сай 26.32; Ехо 17.2
+ 7.20 Сай 26.35-37
+ 7.24 Ехо 16.3,
+ 7.26 Сай 1.10; 7.48
+ 7.27 Сай 13.9,
+ 7.29 Ехо 17.11
+ 7.30 Баш 46.17-18; Сай 26.44-46
+ 8.2 Баш 46.21; Сай 26.38-41; 1 Тар 7.6-12
+ 8.12 Узеир 2.33
+ 8.33 1 Пад 9.1; 14.49, 51; 31.2; 1 Тар 10.2

+ 8.34 1 Пад 14.49; 31.2; 2 Пад 9.12; 1 Тар 9.40; 10.2

+ 9.1 2 Тар 36.20
+ 9.2 Узеир 2.70; Нех 7.73
+ 9.4-6 1 Тар 2.5-6; Баш 38.5,
+ 9.17 Узеир 2.42; Нех 7.45
+ 9.20 Сай 25.7-13
+ 9.21 1 Тар 26.2
+ 9.22 2 Тар 8.14
+ 9.25 4 Пад 11.5
+ 9.27 Сай 1.53
+ 9.30 Чыкъ 30.23-25
+ 9.32 Лев 24.5-9
+ 9.33 Нех 10.39; Збр 133.1
+ 9.39 1 Пад 9.1; 14.51
+ 10.1 1 Пад 28.4
+ 10.2 1 Пад 14.49; 1 Тар 8.33; 9.39
+ 10.4 Къад 9.54; 2 Пад 1.10
+ 10.9 2 Пад 1.20
+ 10.10 Къад 16.23; 1 Пад 5.2
+ 10.11 1 Пад 11.1-11; 2 Пад 21.10
+ 10.12 2 Пад 21.12
+ 10.13-14 1 Пад 13.13; 15.23; 28.7
+ 11.2 1 Пад 18.13; Збр 77.71
+ 11.3 1 Пад 16.13
+ 11.4 Ехо 15.63; Къад 1.8,
+ 11.6 2 Пад 8.16
+ 11.8 3 Пад 9.15; 9.24; 11.27; 2 Тар 32.5
+ 11.9 Эст 9.4
+ 11.15 1 Пад 22.1; 2 Пад 5.18
+ 11.18 1 Пад 7.6
+ 11.20 2 Пад 2.18
+ 11.22 Ехо 15.21; 2 Пад 8.18
+ 11.23 1 Пад 17.50
+ 11.26 2 Пад 2.18-23
+ 11.41 2 Пад 11.3-17
+ 12.1 1 Пад 27.6
+ 12.2 Къад 3.15; 20.16
+ 12.8 Текр 33.20
+ 12.15 Ехо 3.15
+ 12.19 1 Пад 29.2-9
+ 12.23 1 Пад 15.28; 16.13; 28.17
+ 12.28 2 Пад 8.17
+ 13.6 Чыкъ 25.22; Ехо 15.9, 60; 1 Пад 7.1-2
+ 13.9 Сай 4.15
+ 13.14 1 Тар 26.4-5
+ 14.1 3 Пад 5.1
+ 14.4 1 Тар 3.5-8
+ 14.9 2 Пад 23.13
+ 14.11 Еш 28.21
+ 14.15 4 Пад 7.6
+ 14.17 Чыкъ 15.14-16; 23.27; Текр 2.25
+ 15.4 1 Тар 6.16-30
+ 15.11 2 Пад 20.25
+ 15.13 1 Тар 13.7-11
+ 15.15 Чыкъ 25.14; Сай 7.9
+ 15.16 2 Тар 5.12; Збр 150.3-5
+ 15.17 1 Тар 6.33, 39, 44
+ 15.19 3 Пад 4.31; Збр 88.1
+ 15.24 Сай 10.8
+ 15.26 Сай 23.1; Эюп 42.8

+ 15.29 1 Пад 14.49; 18.20-28; 19.11-17; Збр 150.4

+ 16.1 1 Тар 15.1
+ 16.4 1 Тар 6.31
+ 16.5 1 Тар 6.39
+ 16.8 Еш 12.4
+ 16.9 Йрм 21.2
+ 16.11 Збр 23.6; 26.8
+ 16.12 Збр 76.12-13
+ 16.14 Еш 26.9
+ 16.15 Текр 7.9
+ 16.16 Баш 17.2; 26.3
+ 16.18 Баш 35.11-12
+ 16.19 Текр 7.7; 26.5
+ 16.21 Баш 12.17; 20.3
+ 16.22 Баш 20.7
+ 16.24 Збр 9.2

+ 16.25 Чыкъ 18.11; 2 Пад 22.4; Збр 17.4; 144.3

+ 16.26 Еш 44.24; Йрм 10.12
+ 16.28 Збр 28.1
+ 16.31 Збр 92.1; Еш 44.23; 49.13
+ 16.32 Збр 97.7
+ 16.33 Збр 9.9

+ 16.34 2 Тар 5.13; 20.21; Узеир 3.11; Збр 105.1

+ 16.36 Збр 40.14
+ 16.37 1 Тар 16.5
+ 16.39 1 Тар 15.11; 3 Пад 3.4
+ 16.40 Чыкъ 29.38
+ 16.41 1 Тар 6.33
+ 16.42 1 Тар 25.1; Збр 38.1
+ 17.1 2 Пад 7.1; 12.1
+ 17.7 1 Пад 16.11-13; Збр 77.70
+ 17.8 1 Пад 18.14
+ 17.10 Къад 2.14-16; 1 Пад 12.11
+ 17.11 3 Пад 2.10
+ 17.12 3 Пад 8.19
+ 17.13 Збр 88.27; 2 Кор 6.18; Еуд 1.5
+ 17.14 Збр 88.5, 36-37; 131.12; Юх 7.42
+ 17.20 Чыкъ 15.11
+ 17.21 Текр 4.7; 26.19; 33.29
+ 18.3 1 Пад 14.47
+ 18.4 Ехо 11.6
+ 18.7 4 Пад 11.10; 2 Тар 23.9
+ 18.8 3 Пад 7.15-47
+ 18.11 3 Пад 7.51
+ 18.13 Баш 25.23; 27.40; Сай 24.18
+ 18.15 2 Пад 2.13; 3 Пад 4.3; 1 Тар 11.6
+ 18.16 2 Пад 15.24; 20.25; 1 Тар 24.3
+ 18.17 2 Пад 23.20; 3 Пад 2.35; 4.4
+ 19.1 1 Пад 11.1
+ 19.6 2 Пад 8.3
+ 19.7 Сай 21.30; Ехо 13.9,
+ 19.11 1 Тар 18.12
+ 19.13 1 Пад 3.18
+ 19.16 3 Пад 11.23
+ 20.1 Текр 3.11; 2 Пад 11.1
+ 20.4 Текр 2.11
+ 20.5 1 Пад 17.7
+ 20.7 1 Пад 16.9; 2 Пад 13.3; 1 Тар 2.13
+ 20.8 Ехо 11.22

+ 21.1 Эюп 1.6; Зек 3.1; Мт 4.3; 1 Кор 7.5; 1 Тес 3.5; Сыр 12.9-10

+ 21.2 Сай 1.2-4; Къад 20.1
+ 21.3 Текр 1.11
+ 21.5 Къад 20.17; 1 Пад 11.8
+ 21.6 1 Тар 27.24
+ 21.8 1 Пад 13.13; 2 Пад 12.13
+ 21.9 1 Пад 22.5
+ 21.13 Збр 118.156
+ 21.14 Чыкъ 30.12

+ 21.15 4 Пад 19.35; 2 Тар 32.21; Еш 37.36; Юнус 3.9; Фаал 12.23

+ 21.22 Сай 16.47-48

+ 21.23 3 Пад 19.21

+ 21.26 Лев 9.24; Къад 6.21; 3 Пад 18.38; 2 Тар 3.1

+ 21.29 1 Тар 16.39; 2 Тар 1.3
+ 22.1 2 Тар 3.1
+ 22.2 3 Пад 5.17
+ 22.3 3 Пад 7.47
+ 22.4 3 Пад 5.6
+ 22.5 1 Тар 29.1
+ 22.7 2 Пад 7.2; 3 Пад 8.17; 1 Тар 17.1
+ 22.8 3 Пад 5.3; 1 Тар 28.3
+ 22.9 3 Пад 4.24; 5.4
+ 22.10 2 Пад 7.13-14
+ 22.13 Ехо 1.6; 1 Тар 28.20
+ 22.18 1 Тар 23.25
+ 23.1 1 Тар 29.28
+ 23.3 Сай 4.3
+ 23.5 2 Тар 29.26; Нех 12.36
+ 23.6 Чыкъ 6.16; Сай 26.57
+ 23.7 1 Тар 26.21-22
+ 23.8 1 Тар 29.8
+ 23.12 Чыкъ 6.18; 1 Тар 6.18
+ 23.13 Чыкъ 6.20; 28.1; Сай 6.22-27
+ 23.14 Текр 33.1
+ 23.15 Чыкъ 18.3-5
+ 23.16 1 Тар 26.24
+ 23.17 1 Тар 26.25
+ 23.19 1 Тар 24.23
+ 23.20 1 Тар 24.24
+ 23.21 Чыкъ 6.19; 1 Тар 23.21
+ 23.22 Сай 36.8
+ 23.23 1 Тар 24.30

+ 23.24 Сай 4.3; 8.24-25; 2 Тар 31.17; Узеир 3.8

+ 23.25 1 Тар 22.18
+ 23.28 Сай 3.6-9
+ 23.31 Сай 28.9-15
+ 24.1 Чыкъ 6.23
+ 24.2 Лев 10.2; Сай 3.4
+ 24.3 2 Пад 8.17
+ 24.7 Узеир 2.36; Нех 7.39
+ 24.10 Лк 1.5
+ 24.20 1 Тар 23.13-23
+ 24.23 1 Тар 26.31
+ 24.31 1 Тар 25.8; 26.13; Нех 11.1
+ 25.1 1 Тар 6.33, 39; 15.17; 16.42
+ 25.8 1 Тар 26.13
+ 26.2 1 Тар 9.21
+ 26.4 1 Тар 15.18, 21, 24
+ 26.5 2 Пад 6.11; 1 Тар 13.14
+ 26.8 1 Тар 16.38
+ 26.13 1 Тар 25.8
+ 26.15 Нех 12.25
+ 26.21-22 1 Тар 23.7-8
+ 26.24 1 Тар 23.16
+ 26.25 1 Тар 23.16
+ 26.26 2 Пад 8.11
+ 26.29 Нех 11.16
+ 26.30 1 Тар 27.17
+ 26.31 Ехо 21.39; 1 Тар 6.81; 24.23
+ 27.3 Сай 26.19-20
+ 27.5 2 Пад 8.18
+ 27.7 2 Пад 2.18-23
+ 27.11 2 Пад 21.18; 1 Тар 20.4
+ 27.15 Ехо 15.17; Къад 1.13; 3.9; 1 Тар 4.13
+ 27.17 1 Тар 24.3; 26.30
+ 27.23 Баш 15.5
+ 27.24 1 Тар 21.6-7
+ 27.31 1 Тар 5.10; Збр 82.7

+ 27.33 2 Пад 15.12, 37; 16.20; 17.7; 3 Пад 4.5

+ 27.34 1 Тар 11.6

+ 28.1 1 Тар 23.2

+ 28.2 2 Пад 7.1; 1 Тар 17.1; Еш 60.13; 66.1; Ехез 43.7

+ 28.3 2 Пад 7.5; 3 Пад 5.3; 1 Тар 22.8

+ 28.4 Баш 49.8; 1 Пад 16.12-13; 1 Тар 5.2; 17.27; Збр 77.68

+ 28.5 1 Тар 3.1-9; 14.3-7; 22.9; 2 Тар 1.8; 6.10

+ 28.6 2 Пад 7.13-14

+ 28.9 3 Пад 8.39; 1 Тар 29.17; 2 Тар 6.30; 15.2; Икм 17.3; Еш 55.6; Йрм 29.13; Фаал 1.24

+ 28.13 1 Тар 23.6; 24.6
+ 28.18 Чыкъ 25.20; Збр 17.11; 98.1
+ 28.19 Чыкъ 25.40
+ 28.20 Ехо 1.6; 1 Тар 22.13
+ 29.1 3 Пад 3.7; 1 Тар 22.5
+ 29.4 Баш 10.29; 3 Пад 9.28; Эюп 22.24
+ 29.5 Чыкъ 25.2
+ 29.8 1 Тар 23.7-8
+ 29.9 2 Кор 9.7
+ 29.11 Збр 23.1; 88.12
+ 29.12 3 Пад 3.13; 2 Тар 20.6

+ 29.15 Лев 25.23; Эюп 14.2; Збр 38.13; 101.12; 118.19; 143.4

+ 29.16 Хагъ 2.8
+ 29.17 1 Тар 28.9; Икм 17.3
+ 29.19 1 Тар 22.14
+ 29.22 3 Пад 1.39; 2.35
+ 29.23 3 Пад 2.12
+ 29.25 3 Пад 3.13; 2 Тар 1.1,
+ 29.27 2 Пад 2.11; 5.4-5; 3 Пад 2.11
+ 29.29 1 Пад 16.13; 22.5; 2 Пад 7.2

+ https://ibt.org.ru/ftpmirror/pub/ebook/CRT/CRT/1-Мукъаддес%20Китап,%202016/1-Мукъаддес%20Китап,%202016/Мукъаддес-Китап__Tran.azw3

Алланынъ Адлары

Мезкюр неширде Алланынъ Адлары Эски Васиетнинъ (Теврат ве Зебурнынъ) къ. еуд. асыл нусхасы ве Янъы Васиетнинъ (Инджильнинъ) къ. юн. асыл нусхасы эсасында арды-сыралы терджиме этильген эдилер.

Ильк сефер Алла Мусагъа ве Исраиль халкъына Озь יהוה Адынен ачылды. Бу Ад дёрт арифтен ибарет олгъаны ичюн, оны базыда «тетраграмматон» деп адландыралар. Бу Адны сес чыкъарып теляффуз этмеге ясакъ эди, амма О, теляффуз этильгенде, «Яхве» оларакъ айтыла эди. Бу Аднынъ манасыны насыл этип анъламагъа кереклиги акъкъында Алла Озю Чыкъыш китабында (3.14) айта; Оны бойле сёзлернен терджиме этмек мумкюн: «Мен Барым», я да «Мен – бу Мендирим, Мен барлыкъны берем». Яни, Яхве – бу «бар олгъан сою», «барлыкъны берген сою», «даима олгъан сою»; буларнынъ эписи Алла табиаты ве хусусиетининъ даимийлигини акс этелер.

Окъугъанда, теляффуз этильмеси ясакъ олгъан бу Ад расткельгенде, агъзавий шекильде къ. еуд. Адонай сёзю къулланыла эди («рабби, акимдар, укюмдар» манасында). Кечче асыл нусханынъ метининде бу ал созукъ сеслерни косьтерген диакритик ишаретлер ярдымынен акс олунгъан эди. Къ. еуд. Адонай сёзюне къ. юн. Кюриос сёзю тенъ келе. Сёзлернинъ экиси де ялынъыз Аллагъа нисбетен дегиль де, падиша, акимдар, сераскерлерге нисбетен де къулланмалары мумкюн эди; къуллар да шорбаджыларына бойле мураджаат эте эдилер. Къ. юн. Кюриос базыда мертебели адамгъа мураджаатнынъ урьметли шекили оларакъ къулланыла эди (къырымтатар тилинде бойле маналарда «эфенди, саип» сёзлери чыкъалар.)

Асыл нусхадаки Яхве тетраграмматоны ве Адонай сёзю арасында олгъан фаркъны языда косьтермек ичюн, терджимеде тетраграмматонны биз бутюн сёзни буюк арифлернен беремиз – РАББИ, Адонай сёзюни исе тек биринджи буюк арифинен – Рабби.

Эм тетраграмматон, эм Адонай чокъусы алларда Алланынъ башкъа Адлары ве эпитетлеринен берабер кельмелери мумкюн:

РАББИ-ТААЛЯ – сёзю-сёзюне, къ. еуд. Адонай-Яхве.

РАББИ-Тааля – сёзю-сёзюне, къ. еуд. Яхве-Элохим. Мезкюр сёз бирикмеси мулькиет конструкцияларында баягъы сыкъ расткеле ве я «РАББИ-Таалямыз, РАББИ-Таалянъ» деп, терджиме этиле, я да бираз кенъ шекильде – «РАББИ олгъан Алланъ(ыз), РАББИ олгъан Алласы, РАББИ олгъан Алламыз» ве иляхре.

Ордуларнынъ РАББИси – сёзю-сёзюне, къ. еуд. Яхве-Цеваот. «Цеваот» сёзю «ордулар, арбий кучьлер» маналарыны бильдире, бу я коктеки кяинат кучьлерининъ ордусына аит, я да мукъаддес дженкке чыкъкъан исраиллилернинъ арбий къысымларына аиттир.

Рабби-Тааля – сёзю-сёзюне, къ. еуд. Адонай-Элохим, я да къ. юн. Кюриос-Теос.

Юкъарыда къайд этильген сёзлерден гъайры, асыл нусхада дюнья Яратыджысына нисбетен къ. еуд. Эль, Элохим, Элоах, къ. арам. Элах ве къ. юн. Теос сёзлери де сыкъ къулланылалар. Къырымтатар тилине бу сёзлер Алла сёзю ярдымынен терджиме этилелер. Эм еудий, эм юнан тилинде бу сёзлер эм Екяне Аллагъа нисбетен, эм путперестлернинъ аллаларына нисбетен (бойле алда биз бу сёзни уфакъ арифнен беремиз) къулланылмалары мумкюн эди.

Терджимеде Алла сёзюни тюрлю эпитетлернен бириккенини расткетирмек мумкюн, меселя:

Юдже Алла – сёзю-сёзюне, къ. еуд. Эль-Элион, къ. юн. Теос-Хюпсистос.

Къудретли Алла – сёзю-сёзюне, къ. еуд. Эль-Шаддай.

Эбедий Алла – сёзю-сёзюне, къ. еуд. Эль-Олам.

Тири Алла – сёзю-сёзюне, къ. еуд. Элохим-Хаййим.

Сёзлюк

Сёзлюк

1. Б
2. В
3. Г
4. Д
5. Е
6. Ё
7. И
8. К
9. Л
10. М
11. Н
12. О
13. П
14. Р
15. С
16. Т
17. Ф
18. Х
19. Ч
20. Ш
21. Э
22. Ю
23. Я

Сёзлюк

Абдест – Эски Васиетте, бутюнлей сувнен ювунып (бой абдест) я да эль-аякъ ювып темизленюв адети. Еудийлер эр бир арам шейге ве арамлангъан адамгъа тийген сонъ, къолларыны, чанакъларыны, урбаларыны ве башкъа шейлерни юва эдилер.

Ад – къадимий заманларда еудийлер адамнынъ адынен онынъ барлыгъыны багълай эдилер. Алланынъ Адыны айтмайып, Онъа сыкъ «Ад» (къ. еуд. Шем), дей эдилер. Шегиртлер бир шейни «Месихнинъ Адынен» япкъанларда, шуны Онынъ истегине коре ве Онынъ кучюнен япа эдилер.

Азиз – бакъ. Мукъаддес.

Акъсакъал – (къ. юн. пресбютерой) сёзю-сёзюне «къарт адам». Эвельде месихчилер джемиетинде акъсакъаллар рухий башлыкъ ве ребер вазифесини беджере эдилер. Эксерий алларда бир джемиетте бир къач акъсакъал бар эди. Эльчилер (я да оларнынъ издешлери) акъсакъалларнынъ башына къолларыны къойып, дува окъуй ве мувафакъиетли хызметлери ичюн Мукъаддес Рухнынъ эйилигини бере эдилер.

Алланынъ Къозусы – Алла исраиллилерге Мусанен берген Къанунгъа бойсунып, руханийлер эр саба ве эр акъшам Аллагъа бир къозуны къурбан чала эдилер. Къозунынъ къаны адамларны Алланен муаббетлештире, ве бу адетнен исраиллилернинъ гуналары багъышлана эди. Исагъа «Алланынъ Къозусы» деп, Ягъя Исанынъ бутюн халкъ ичюн къурбан оладжагъыны эвельден айтты.

Алланынъ Огълу – Исанынъ унванларындан бири, амма бу, Алланынъ апайдан олгъан огълуны анълатмай. Эски заманларда «Алланынъ огълу» Исраильнинъ падишаларына дей эдилер (бакъ. 2 Пад 7.14; Збр 2.6-7). Бу ад бекленильген Месихни, Алладан кельген инсафлы Падишаны, яни Иса Месихни де бильдире эди (бакъ. Юх 1.49; 11.27; 20.31). Бу ибаре Иса Месих ве Онынъ коктеки Бабасынен олгъан мунасебетлерини, оларнынъ табиатларынынъ якъынлыгъы ве бирлигини косьтере. Иса Бабанынъ ердеки векили олып, Оны адамларгъа ача. Бундан гъайры, эписи иманлылар Алланынъ балаларыдыр, чюнки олар Аллагъа Баба дейлер, Оны севелер ве ирадесини беджермеге тырышалар (бакъ. 1 Юх 2.23).

Алланынъ Падишалыгъы (Кок Падишалыгъы) – бу ибаре Алланы озь Падишасы сайып, Онен къонушып яшагъан адамларнынъ Алланен мунасебетлерини анълата. Алланынъ Падишалыгъы толу дереджеде Исанынъ экинджи келишинден сонъ оладжакъ: о вакъытта Алла халкъынынъ душманлары енъиледжек, эски дюнья ёкъ оладжакъ, онынъ ерине янъы дюнья пейда оладжакъ, анда эр шей эбедий севгиге толаджакъ ве яманлыкъ олмайджакъ. Амма Алланынъ Падишалыгъы тек келеджекте дегиль, о шимди де, адамлар Алланынъ ирадесини беджерген ве бир-бирини севген эр бир ерде де бар. Алланынъ Падишалыгъы Иса Месихнинъ, Ягъянынъ ве эльчилернинъ огретювинде эсас ерни ала.

Алланынъ Сарайы – Исраильнинъ пайтахты Ерусалимдеки мукъаддес биналарнынъ топламыдыр. Сулейман падиша оны еудийлер Мусанынъ заманындан берли Аллагъа ибадет эткен Чадырнынъ ерине къурды. М. э. 586 с. Сулейманнынъ Сарайыны вавилонлылар виран этти. Бир къач он йыллыкътан сонъ Сарай гъайрыдан тикленди. Сонъ Буюк Ирод Сарайны баягъы кенълештирди. Алланынъ Сарайы Исраиль яшайышынынъ меркези эди: къурбанлар тек анда чалына эди, мемлекетнинъ бутюн четлеринден ве тышындан кельген еудийлер мында муим байрамларны (Песах, Афталар Байрамы, Чалашлар Байрамы) къайд эте эдилер. Сарайнынъ эсас одасы Энъ Мукъаддес Ер эди. Анда йылда бир кере тек баш руханий кирип, айры ибадет эте эди. Бу ерни Мукъаддес Ерден буюк перде айыра эди. Мукъаддес Ерге тек руханийлер кире биле. Сарайнынъ бу эки къысымлары Алланынъ Эви оларакъ сайыла, анда адий адамларгъа кирмек ясакъ эди, олар тек Сарайнынъ азбарларында Аллагъа ибадет эте эдилер. Азбарларнынъ четлериндеки эйванларда адамлар топланып, тюрлю ишлернен огъраша эдилер. Иса Месих пейгъамберлик япкъанына коре, м. с. 70 с. римлилер Сарайны бутюнлей ёкъ эттилер, ве ондан сонъ Сарай гъайрыдан тикленмеди.

Алланынъ Шурети – бу ибаре дюньяда япкъан ишлеринде косьтерильген Алланынъ улулыгъыны бильдире. Мукъаддес Китаптан корюне ки, базы вакъытта Алланынъ Шурети исраиллилерге кучьлю ярыкъ киби корюнди. Амма Алланынъ Шурети Раббиге инангъан инсафлы адамларнынъ яшайышларында да корюнди. Энъ эвеля О, Иса Месихнинъ яшайышында, аджайип ишлеринде ве хусусан Онынъ хач устюнде олюминде ве тирилювинде косьтерильди.

Алоэ – бакъ. Къокъулы шейлер.

Альфа ве Омега – юнан элифбесининъ биринджи ве сонъки арифлери (къырымтатар элифбесиндеки А ве Я арифлери киби). «Альфа ве Омега» ибареси «башы ве сонъу» манасыны ачып, толулыкъны, сонъунадже чыкъмакъны анълата. Сырларнынъ ачылувы китабынынъ контекстинде бу ибаре дюньянынъ яратылмасындан сонъки кунюне къадар тарихыны косьтере.

Алямет – бакъ. Бельги.

Аманлыкъ (селямет) – Янъы Васиетте бу сёз тек дженк олмагъаныны дегиль, тынчлыкъ-аманлыкъны да бильдире. Еудийлер бир-бирини: «Селям алейкум!» (къ. еуд. шалом алейхем), деп къаршылай эдилер.

Амин – къ. еуд. «акъикъий» я да «акъикъат» манасыны анълата. Бу сёзнен вааз я да дува эм башланмакъ, эм битмек мумкюн.

Арес-тёпе – (къ. юн. Арео Пагос) акъсакъалларнынъ шурасы топлашкъан Афинанынъ меркезинде ерлешкен тёпелик. Шуранынъ озюни де бу тёпеликнинъ адына коре адландыра эдилер (бакъ. Фаал 17).

Афталар Байрамы – бакъ. Байрамлар.

Ахирет куню – бу дюньянынъ тарихы битеджек кунь. Чокъусы еудийлер шу куню эвель ольген адамлар тириледжегине инана эдилер. О вакъытта эписи адамлар Алланынъ судуна барып, озьлерининъ яшайышларына эсабат береджеклер. Инджиль китабына коре бу судда ич бир адам озюнинъ инсафлы ишлеринен акъланып оламайджакъ. Тек Иса Месихнинъ къурбанлыгъыны къабул эткен адамлар акъланып оладжакълар.

Аштан-сувдан вазгечюв – къадимий заманларда къыскъа бир вакъыт ичинде, адетиндже бир кунь девамында, аштан ве сувдан вазгече эдилер. Бойлеликнен, адам озюни Аллагъа ишандыра, шунынънен Онъа олгъан садыкълыгъыны косьтере ве тёвбе этип ярдым сорай эди. Бир йылда бир кунюнде – Одеме Куню (еуд. Йом-Киппур) – эр бир адам мытлакъ аштан вазгечмек керек эди, еудийлер эписи озь гуналары ичюн Аллагъа тёвбе эте эдилер. Бу, Мукъаддес Язынынъ эмири эди. Базылары исе, энъ эвеля фериселер, даа башкъа куньлерде аштан-сувдан вазгече эдилер. Бирде-бир иманлылар джемиети айры бир себептен дува окъумакъ ичюн аштан-сувдан вазгечип ола эдилер.

Байрамлар – исраиллилер эсас учь байрамны къайд эте эдилер: Мысырдан чыкъкъанларыны хатырлаткъан Песах Байрамы, Биринджи Махсул Байрамы (Афталар Байрамы, я да Берекет Байрамы) (махсул джыймагъа башлагъанларында) ве Чалашлар Байрамы (махсул джыймакъны битиргенлеринде). Ондан гъайры олар даа Одеме Кунюни къайд эте эдилер. Шу куню бутюн халкъ аштан вазгечип Алладан озь гуналарынынъ багъышланмасыны сорай эдилер. Песах Байрамы – (къ. еуд. Песах) еудийлернинъ энъ муим байрамы, еудийлерни Мысыр къуллугъындан къуртулгъанларыны анъдыра. Бу байрам Нисан айында 15-инджи кунюнде (март-апрель айында) отькериле эди. Къадимий заманларда еудийлер бутюн Исраиль мемлекетинден ве башкъа топракълардан Песах Байрамыны къайд этмек ичюн Ерусалимге келип, Аллагъа ибадет эте эдилер. Песахтан сонъ еди кунь девам эткен Маясыз Пишкен Пите Байрамы башлана эди. Бир афта ичинде еудийлер тек маясыз пишкен отьмек ашай эдилер. Инджильде бу эки байрам бир байрам сайыла. Шу куньлери Иса Месих хачкъа мыхланып ольдюрильди ве тирильди. Ондан сонъ Песах месихчилернинъ энъ буюк байрамы – Исанынъ Тирилюв Байрамы олды. Песах ашы олгъан къурбан къозусына да «песах» дей эдилер. Чалашлар Байрамы – (къ. еуд. Сукъкъот) баба-деделерининъ сахрада юрген вакъытта чалашларда яшагъанларнынъ хатырасына багъышланып отькерильген байрам. Байрам Тишри айынынъ 15-бешинджи куню (кузьнинъ башы) башланып, еди кунь девам эте эди. Ондан сонъ секизинджи кунь – байрам раатлыгъы келе эди. Биринджи Махсул Байрамы (Афталар Байрамы, Берекет Байрамы) – (къ. юн. Пентэкостэ, сёзю-сёзюне «эллинджи кунь») Песах Байрамындан еди афта кечкен сонъ кечириле эди. Бу байрамны «Синай дагъында берильген Къанун» байрамы киби къайд эте эдилер. Шу куню тек Фелестинде яшагъан дегиль, башкъа ерлерден де бутюн еудийлер Ерусалимге кельмеге арекет эте эдилер. Исанынъ биринджи шегиртлери Берекет Байрамында Мукъаддес Рухкъа толдылар.

Баш руханий – бакъ. Руханийлер.

Бельги (алямет) – бирде-бир шейни исбатламакъ я да тасдыкъламакъ ичюн бельги оларакъ Алла япкъан муджизе. Инджильнинъ муэллифлеринден бири Юханнынъ язгъанына коре, бельгилер – Иса япкъан, Кок Падишалыгъынынъ келеяткъаныны косьтерген аджайип шейлердир.

Берекет Байрамы – бакъ. Байрамлар.

Беэльзебул – бакъ. Шейтан.

Биринджи Махсул Байрамы – бакъ. Байрамлар.

Вавилон – Фират ве Хиддекель дерьясы арасында (земаневий Ирак топрагъында) ерлешкен, къоджаман империянынъ пайтахты олгъан, Якъын Шаркънынъ энъ буюк шеэридир. Вавилонда чокъ аллаларгъа табына эдилер. М. э. 587 с. вавилонлылар (къасдийлилер) Ерусалим шеэрини йыкътылар ве еудийлернинъ чокъусыны эсирге алып кеттилер. Янъы Васиетнинъ заманларында Вавилон шеэри энди виран этильген эди. Инджильде «Вавилон» сёзю Шейтаннынъ падишалыгъыны анълата. Бесе-белли, мында Рим шеэри козьде тутула эди. О заманда Рим Ерусалимни запт эткен янъы империясынынъ баш шеэри, путперест медениети ве тюрлю бозукълыкъларнынъ меркези эди.

Васиет – Синай дагъында Алла Мусанен бутюн еудий халкъына васиет этти, еудийлерге яхшылыкъ япмагъа, оларны душманлардан къорчаламагъа сёз берди. Еудийлер Аллагъа садыкъ олып, Къанунда язылгъан Онынъ истегенини беджермек керек эдилер. Бу васиетке, онынъ япылмасы акъкъында тариф эткен китаплар топламына киби, «Эски Васиет» дейлер. Пейгъамберлер Алла адамларгъа янъы васиет береджеги акъкъында айта эдилер. Инджиль китабына коре, бу янъы васиет Иса Месихнинъ олюми ве тирилюви ярдымынен япылды. Энди Алланынъ халкъы – догъгъан ерине бакъмайып, Месихке иман эткен, Онынъ огретювине коре яшагъан адамларнынъ эписидир. Бу васиетке, Иса ве Онынъ биринджи издешлери акъкъында тариф эткен китапларнынъ джыйынтыгъына да «Янъы Васиет» дейлер. Бу джыйынтыкъны м. с. I-инджи асырында чешит адамлар язды. Эски Васиетнен бирликте Янъы Васиет Мукъаддес Китапны тешкиль эте.

Васиет Сандыгъы – исраиллилернинъ эсас азизлиги: агъачтан япылып алтыннен къаплангъан мукъаддес Сандыкъ. Сандыкънынъ ичинде васиетнинъ таш левалары сакълана эдилер. Сандыкъ башта Мескеннинъ сонъунда, Сарайнынъ Энъ Мукъаддес Еринде тура эди. Исраиллилер оны, устюнде санки де Рабби отургъан, падишанынъ тахты ерине коре эдилер.

Васиетнинъ таш левалары – устьлеринде Он Эмир (Исраиль халкъына Алладан берильген эсас эмирлер) язылгъан таш левалардыр. Оларны Рабби Синай дагъында, Исраильге васиет бергенде, Мусагъа берди.

Галилея – Фелестиннинъ шимали. Чокъ асырлар девамында башкъа халкъларнынъ къолунда олгъаны ичюн, Галилеяда тюрлю халкъларнынъ адамлары чокъ эди. Еудиенинъ сакинлери галилеялыларгъа юкъарыдан бакъа эдилер. Галилеянынъ Назарет шеэрчигинде Исанынъ яшлыгъы ве генчлиги кечти. Мында О, чокъ аджайип шейлер япты.

Давут – Шаулдан сонъ Исраильнинъ экинджи ве энъ намлы падишасы. О, тахткъа м. э. 1010 с. отурды. Давут Исраильни буюк девлет ве Ерусалим шеэрини Исраильнинъ пайтахты япты. О, кучьлю аскер ве улу шаир эди. Давут Зебур китабынынъ (Аллагъа айтылгъан йырлар ве дувалар) муэллифлеринден бири эди. О, Аллагъа ишанчлы олгъаны ичюн, Алла Исраиль тахтыны тек онынъ эвлятларына береджегини сёз берди. Еудий пейгъамберлерине коре, келеджекте бутюн дюньянынъ Падишасы оладжакъ Месих Давутнынъ сою оладжакъ. Шунынъ ичюн Исагъа даа «Давутнынъ Огълу» дей эдилер.

Давутнынъ Огълу – Давут падишанынъ дос-догъру эвляды. Иса Месих Давутнынъ эвляды олгъаныны билип, еудийлер Онъа «Давутнынъ Огълу» дей эдилер.

Денъиз хавузы – Мескеннинъ азбарында тургъан буюк бакъыр савут. Аллагъа хызметлерини башламаздан эвель руханийлер шу савутта абдест ала эдилер.

Дженнет – (къ. юн. Парадейсос; къ. еуд. Эден; рус. Эдем) Башланув китабында (2 б.) пек дюльбер багъча тасвир олуна, анда биринджи адамлар Алланен къонушып яшай эдилер. Бу багъчагъа «дженнет» дейлер. Адамлар Алланынъ Сёзюни тутмагъан сонъ, багъчадан къувулдылар ве энди агъыр иш япып ве ольдюриджи хасталыкъларгъа огърап яшамагъа меджбур олдылар. Дженнет акъкъында айткъан Месих бу аджайип ве гъамсыз яшайышкъа къайтмакъны ве Алланен бирликте эбедиен къалмакъны козьде тута эди.

Джеэннем – бакъ. Олюлернинъ дюньясы.

Дин къардашлары – иманлылар эксериетнен бир-бирине «дин къардашлары» дейлер, бойле этип, оларнынъ бир Алла Бабасы олгъаныны косьтерелер. Олар бир-бирини къайгъырып, бир къорантада киби, муаббет яшайлар.

Еудие – Фелестин дженюбиндеки виляет, онынъ ады исраилли къабилелеринден бирининъ бабасы Ехуда адынен багълы.

Еудий – бу сёзю (менбаа метинде – «иврий») биринджи кере Ибраимге (Баш 14.13), сонъ Юсуфкъа (Баш 39.14) ве Якъупнынъ (Исраильнинъ) бутюн эвлятларына нисбетен къулланылды. Сонъ Исраиль халкъына аит олгъан эр кесни ойле адландырып башладылар. Къырымтатарджа бир «еудий» сёзю къулланылса да, къ. еуд. «иврий» сёзю этник аитликни, «еудий» сёзю исе диний аитликни косьтере.

Еудийлер – башында Якъупнынъ огълу Ехуданынъ къабилесиндеки адамлар. Амма Инджильнинъ заманына бутюн чуфутларгъа «еудий» деп башладылар. Юханнен берильген Инджильде «еудий» сёзюнен сыкъ-сыкъ чуфутларнынъ башлыкъларыны адландыра эдилер.

Ёл (Раббининъ Ёлу, Алланынъ Ёлу) – месихчилер джемиетининъ ве Иса Месихнинъ огретювининъ ильк адларындан бири (бакъ. Фаал 9.2; 22.4).

Иблис – бакъ. Шейтан.

Ибраим – Исраиль халкъынынъ биринджи баба-дедеси. Онынъ тарихы Башланув китабынынъ 12-25 бабларында икяе этиле. Алла оны сайлап, онъа васиет берди, тувгъан топракътан узакъ Ханаан топрагъына кочьмеге эмир берди, шу топракъны чокъсайылы несилине бермеге ваде этти. Башта онынъ ады Ибрам эди, амма сонъундан Алла онъа янъы «Ибраим» адыны берди. Ибраим ве онынъ апайы Саре Исхакъ огълунынъ догъувыны чокъ вакъыт бекледилер ве чокъ сынавлардан кечтилер. Ибраим исраиллилернинъ ве базы башкъа халкъларнынъ дедеси олды. Мукъаддес Китапта о – тюрлю агъыр алларда Алланынъ бутюн эмирлерини беджермеге азыр олгъан, Раббиге ишанч толу орьнектир.

Иманлылар топлашувы (иманлылар джемиети) – бир ерде яшагъан, даима топлашып, Аллагъа ибадет эткен ве Языны огренип, къонушкъан джемиетнинъ ады. Бу сёз тек ерли джемиетни дегиль, бутюн дюньяда Иса Месихке иман эткенлерни де анълата биле.

Император – Рим империясынынъ баш укюмдары. Онъа айры виляетлернинъ акимлери ве падишалары (меселя, Пилат ве Ирод) бойсуна эдилер. Биринджи императорнынъ ады Юлий Цезар олгъаны ичюн, башкъаларына да «кесар» дей эдилер.

Инджиль – бакъ. Къуванчлы Хабер.

Инсан Огълу – еудий тилинде бу ибаренинъ биринджи манасы «адам» эди. Даниял пейгъамбер шойле келеджек Падишагъа дей эди. Онынъ айткъанына коре, Алла бу Падишагъа бутюн халкълар устюнде укюм береджек (Дан 7.13-14). Иса бойле ибаренен сыкъ-сыкъ Озюни адландыра эди.

Инсафлыкъ – Алла инсафлыдыр, демек, Онынъ бутюн арекетлери акъикъаткъа ве адалетке эсаслана. Мукъаддес Китапкъа коре, Алла адамнынъ гуналарыны багъышласа, адам инсафлы ола. Адам Алланынъ истегенини беджерип, озь арекетлеринен инсафлыкъкъа ынтылмакъ керек.

Ирод – падишаларнынъ сюлялеси. Бу сюляле биринджи падиша Буюк Ироднынъ адынен адлана эди. Буюк Ирод – еудийлернинъ падишасы, м. э. 37-4 с. къадар бутюн Фелестин топрагъында акимлик япты. О, Исанынъ догъгъаны акъкъында эшитип, Вифлеемде янъы догъгъан балаларны ольдюрмеге эмир этти. Ирод Антипа – Буюк Ироднынъ огълу, м. э. 4 с. – м. с. 39 с. къадар Галилеяда акимлик япты. Ягъя оны къанунсыз эвленгенинде къабаатлагъаны ичюн, Ирод Антипа Ягъяны якъалап джезаламагъа эмир этти. Бундан гъайры, Ирод Антипа Исанен судда корюшти. Ирод Агриппа I – Буюк Ироднынъ торуны ве Ирод Антипа къардашынынъ огълу, м. с. 39-44 с. къадар Фелестинде акимлик япты. О, месихчилерни мераметсиз джезалап башлады. Онынъ эмиринен эльчи Якъуп ольдюрильди ве эльчи Пётр зиндангъа атылды. Фаалиет китабы Ирод Агриппанынъ олюмини бойле тасвирлей: путперест хызметчилери оны алла ерине корип, шерефлеп башладылар, ве о, шу шерефлерни къабул этти. Шу вакъыт Алланынъ мелеги Иродны азаплы хасталыкънен урды, ве Ирод шу хасталыкътан кечинди. Ирод Агриппа II – Ирод Агриппа I огълу. Эльчи Павел денъиз янындаки Кайсарея шеэринде онынъ алдында чыкъышта булунды. Ирод Агриппа II м. с. 44-70 с. къадар Фелестиннинъ бир къач виляетинде акимлик япты. Сонъ о, Римге кочип, анда м. с. 100 с. къадар яшады.

Иса – (къ. еуд. Ешу, Ешуа; Ехошуа адынынъ къыскъартылгъан шекили) еудий адларындан бири. Онынъ манасы – «РАББИ къуртара».

Исраиль – бакъ. Якъуп.

Керувлар – мелеклернинъ хусусий бир чешити. Мукъаддес Китапта керувлар Аллагъа якъын ве Онынъ тахты янында хызмет эткен неснелерни киби тасвирленелер. Онынъ ичюн Мескенде ве Сарайда керувларнынъ ресимлери бар эди.

Кинаели икяе – кенълешкен къыяславдыр, о, эр вакъыт тапмаджа, тасавур этюв усуллары къулланыла. Еудийлернинъ адетинде тек акъыл огреткен къыскъа икяе дегиль де, аталар сёзлери, айтымлар, тапмаджалар, къанатлы сёзлер, икметли сёзлер, аллегорияларгъа да «кинаели икяе» дей эдилер. Кинаели икяени анъламакъ ичюн башыны чалыштырмакъ керек. Кинаели икяелер Шаркъта кенъ даркъалгъан эди. Оларны уйдургъан ве анълагъан адамларгъа «икметли» дей эдилер.

Кок Падишалыгъы – бакъ. Алланынъ Падишалыгъы.

Корюшюв Чадыры – бакъ. Мескен.

Къадимий арамий тили – къадимий еудий тилине ве аз дереджеде арап тилине сойдаш тили. Бу тильде Даниял ве Узеир китабынынъ бир къач бабы язылды. Фелестинде, Иса Месихнинъ яшагъан вакъытта, бу еудийлернинъ лакъырды тили эди.

Къадимий еудий тили – бу тильде деерлик бутюн Эски Васиет язылгъан. Янъы Васиет язылгъан заманында, Фелестин сакинлери онъа сойдаш олгъан арамий тильде лаф эте эдилер, башкъа халкъ векиллеринен исе сыкъ-сыкъ къадий юнан тилинде къонуша эдилер.

Къадимий юнан тили – Эскендер Зулькарнайннынъ запт этмелеринден сонъ, юнан тили шаркъий Акъ денъиз ялысында халкъара тиль олды. Янъы Васиет, чокъча адам окъуп олсун деп, юнан тилинде язылды.

Къандиль – Мескеннинъ ве сонъундан Сарайнынъ ичини ярыкълатмакъ ичюн къулланылгъан еди ягълы чыракълы лампа (бакъ. Чыкъ 25).

Къандиль

Къанун (Мусанынъ Къануны, Теврат) – Муса пейгъамбер вастасынен Исраиль халкъына берильген Алланынъ Къануны. Мукъаддес Китапнынъ биринджи беш китабына (Тевраткъа) да «Къанун» дейлер, чюнки анда эм къанун, эм онынъ берильген тарихы бардыр. Къанун исраиллилерге тафсилятлы огютлер бере, оларнынъ диний ве ичтимаий яшайышыны бельгилей, яхшылыкъ ве адалет къаиделери тайинлей эди. Къанунда адамларгъа Алланынъ ирадеси ачыла. Амма озю озюнден Къанун оны бозгъан адамларны гуна джезасындан къорчалап оламай. Онынъ ичюн Янъы Васиетте Къанун хайыргъа къаршы къоюла.

Къанун оджалары – Мукъаддес Языны ве биринджиден Мусанынъ Къануныны теренден огренип анълаткъан адамлар. Олар Къанунны язып ала, огрене, анълата, къуллана ве адамларгъа огрете эдилер. Бойле адамларны еудий джемиетинде буюк урьмет эте эдилер.

Къокъулы шейлер. Алоэ – осюмлик, онынъ япракъларындан къыйметли къокъулы ягъ япа эдилер. Дефн этмезден эвель олю сарылгъан басмагъа бу къокъулы ягъны синъдире эдилер. Либан – экзотик осюмликнинъ къурутылгъан сакъызы. Оны якъкъанда къокъулы тютюн чыкъа эди. Либан тютетюви башта Чадырда, сонъ Ерусалим Сарайында бахшыш кетирювнинъ бир чешити эди. Мюр – паалы къокъулы ягъ, дженюбий тереклернинъ сакъызындан азырлана. Оны тиббиетте азапларны эксильтмек ве олюни дефн эткенде ягъламакъ ичюн къуллана эдилер.

Къуванчлы Хабер – (къ. юн. эвангелион) Эски Васиетте анъылгъан, Иса Месихнинъ ер юзюне кельгенинен илян этильген хабер. Онынъ манасы шунда ки, Алла адамларны севгени ичюн, Озь Огълуны ерге ёллады, Онынъ хачта ольгени ве тирильгенинен бутюн адамларгъа гуналардан ве эбедий олюмден къуртулыш ёлу ачылды. Бу хабер месихчилер иманынынъ эсасы олды. «Эвангелион» сёзюнен «Инджиль» сёзюнинъ пейда олувы да багълы. Кечче бу сёзнен Иса Месих акъкъында икяе эткен дёрт китапны адландырып башладылар.

Къурбан ери – бир тёпелик, онынъ устюнде къурбан чалынгъан айванларнынъ бутюнини я да бир къысмыны якъа эдилер. Къурбан ери эксериетнен ташларнен япыла эди, амма Корюшюв Чадырында еринден авуштырмагъа мумкюн олгъан, тахтадан япылып маденнен къаплангъан сою бар эди. Ондан гъайры, къокъулы отларны якъмакъ ичюн, маденден япылгъан кучюк къурбан ерлери де бар эди.

Къурбан ери

Къурбан чалув ве бахшыш кетирюв – Мусанынъ къануны боюнджа еудийлер Аллагъа къурбан кетире эдилер. Айванны сойып, оны бутюнлей я да къысмен къурбан ерине къойып якъа эдилер. Эгер эт къалса, оны адамлар озьлери ашай эдилер. Мусанынъ заманындан башлап, Алла къурбанлар тек бир ерде кетирильгенини талап этти: башта Корюшюв Чадырында, сонъ Алланынъ Сарайында. Къурбан чалмагъа тек руханийлернинъ акъкъы бар эди. Айванлардан гъайры, бахшыш оларакъ отьмек, шарап, зейтюн ягъы, берекетнинъ биринджи мейваларыны кетире эдилер. Къурбанларнынъ ве бахшышларнынъ бир къач чешити бар эди: япылгъан гуна ичюн къурбан, Алланынъ яхшылыкълары ичюн бахшыш, берильген адакъ ичюн къурбан, озь истегинен кетирильген къурбан я да бахшыш. Бойле къурбанлар ве бахшышлар Алланен бирликте адамнынъ ашагъан ашы киби эди. Исраиллилер Аллагъа кетирген къурбанлар ве бахшышларнынъ бир къысмы руханийлерге ве левийлилерге бериле эди. Янъы Васиетке коре, Месихнинъ хач устюндеки олюми – бутюн инсаниетнинъ гуналары ичюн кетирильген къурбандыр.

Къуртарыджы – бакъ. Къуртулыш.

Къуртулыш – Мукъаддес Китапта бу сёз Алла адамгъа я да бутюн халкъкъа япкъан ярдымыны, оларны телюке ве душманлардан къуртаргъаныны анълата. Амма баш манада къуртулыш – иманлыларнынъ бутюн гуналарындан къуртулышы, Алланен мунасебетте булунув ве эбедий омюрдир. Янъы Васиетке коре, адамларгъа бу имкянны Иса Месихнинъ хач устюнде ольгени ве тирильгени бере, ве эр бир адам Месихке иман этип къуртулыш ала. Эски Васиетте Исраиль халкъыны Мысыр эсиринден къуртаргъан Аллагъа «Къуртарыджы» дей эдилер. Месихчилер бу адны Иса Месихке де берелер, чюнки О, Озюнинъ къурбанлыкъ олюминен Онъа иман эткенлерни гуна ве олюм укюмдарлыгъындан къуртарды.

Лепра хасталыгъы – бакъ. Тери хасталыгъы.

Либан – бакъ. Къокъулы шейлер.

Маясыз Пишкен Пите Байрамы – бакъ. Байрамлар.

Мелеклер – Аллагъа хызмет эткен рухлар. Олар адамларгъа Алланынъ эмирлерини бильдирелер ве ярдым этелер. Мукъаддес Китапта базы энъ белли мелеклернинъ адлары бар – Микъаиль, Джебраиль. Бир заманларда мелеклернинъ бир къысмы Аллагъа къаршы чыкътылар ве Иблиснинъ тарафыны алып, Аллагъа ибадет этмектен вазгечтилер. Ойле мелеклерге «тюшкен мелеклер» деп айталар.

Мелкиседек – Салим шеэрининъ падишасы ве руханийи. Ибраим онъа арбий гъаниметнинъ он пайындан бир пайыны берген сонъ, Мелкиседек оны багъышлады (Баш 14.17-20). Еудийлерге мектюпте Мелкиседекнинъ руханийлиги Месихнинъ руханийлигине тенъ къоюла (Еуд 5.6).

Месих – (къ. еуд. Машиах; къ. юн. Христос) сёзю-сёзюне «ягънен сюртюльген» манасыны анълата. Къадимий Исраильде Алла Озь хызметине сайлагъан руханийлер, пейгъамберлер ве падишалар зейтюн ягъынен сюртюле эдилер. Пейгъамберлернинъ ярдымынен еудийлерге айткъанына коре, Алла дюньягъа Месихни ёлламагъа сёз берди. О, Исраиль халкъыны къуртарып, дюньянынъ халкъларына эбедиен падишалыкъ этеджек эди. Исанынъ вакътында еудийлер кергинликнен Къуртарыджынынъ келеджегини беклей эдилер. Оларнынъ умют эткенине коре, О, оларны эджнебий баскъынджылар – римлилерден азат этип, Исраильнинъ эвельки шуретини тиклейджек эди. Амма дюньягъа кельген Къуртарыджы – Иса Месих – даа чокъ шей япты. О, бутюн инсаниетни гуна къуллугъындан ве олюмден къуртарды. Онынъ ярдымынен Алла адамларгъа янъы эбедий васиетни берди.

Месихнинъ душманы – (къ. юн. антихристос) яманлыкъ озю олгъан шахыс. О, дюньягъа Месихнен дженк этмек ичюн келеджек, амма сонъунда Месих оны енъеджек. Юхан Месих акъкъында ялан айткъанларгъа ве шунынънен Къуванчлы Хаберге къаршы чыкъкъанларгъа да «Месихнинъ душманлары» дей. Иса сонъки вакъытларда пейда оладжакъ «ялан месихлер» (къ. юн. текликте псевдохристос) акъкъында эвельден хабер бере.

Месихчи – Иса Месихнинъ тарафдары, Оны озь Къуртарыджысы киби къабул эткен ве Онынъ огретювине коре яшамагъа тырышкъан адам.

Мескен (Корюшюв Чадыры) – ерини денъиштирмеге мумкюн олгъан буюк Мукъаддес Чадыр. Алланынъ эмирине бойсунып, исраиллилер оны ясап, сахрада юрген вакътында озьлеринен ташый эдилер. Чадырда Васиет Сандыгъы сакълана эди. Исраиллилернинъ ордусында бу ер Алланынъ Эви сайыла эди. Чадыр огюнде еудийлер Аллагъа ибадет эте ве къурбан чала эдилер. Сулейман Ерусалимде Алланынъ Сарайыны къургъан сонъ, Мукъаддес Чадыр анда кочьти.

Мескен (Корюшюв Чадыры)

Мукъаддес (азиз) – бу сёз биринджиден Алланы анълата. Алла ичюн айырылгъан эр шей де мукъаддестир, булар: Алланынъ Сарайы, Аллагъа хызмет этмек ичюн къулланылгъан шейлер ве Онъа ибадет эткен адамлар (Тевратта – Исраиль халкъы, Инджильде – иманлылар топлашувы). Инджильде бутюн месихчилер озьлерининъ дегиль, лякин Мукъаддес Алланынъки олгъанлары ичюн, «азизлер» деп адландырдылар. Ондан гъайры, бу сёз шахсий ве рухий темизликни косьтермек мумкюн.

Мукъаддес Рух – Алланынъ Руху. Онъа эм Бабасына, эм Огълуна Алланынъ бутюн хусусиетлери менсюптир. Инджиль китабына коре, Иса Месихке иман эткен адамлар Мукъаддес Рухны къабул этелер. О, оларны огрете ве кучь бере.

Мысыр – Египет, Фелестинден дженюбий гъарп тарафында ерлешкен мемлекет. Къадимий еудийлер анда 400 йыл яшадылар. Мысырлыларнынъ зулумы чокълашкъанда, Рабби еудийлерни андан азатлыкъкъа алып чыкъты.

Мюр – бакъ. Къокъулы шейлер.

Нух – къадимий заманда Алла бозукъ инсаниетни ёкъ этмеге истеди. Тек бир инсафлы олгъан Нухны ве онынъ къорантасыны къалдырмагъа разы олды. Нух, Алланынъ эмирини алып, буюк бир сандыкъ къурды да, бутюн къорантасыны анда алды. Олар сандыкъкъа киргенинен, бутюн дюньяда сув ташкъыны башланды. Бу ташкъындан тек Нухнынъ къорантасы къуртулды. Сонъ олардан янъы инсаниет догъды (бакъ. Баш 6–9).

Одев (одеме) – пара тёлеп, бир адамнынъ я да бутюн халкънынъ къуллукътан я да эсирден азат этилюви. Иса Месихнинъ къурбан оларакъ берильген джаны Онъа иман эткенлерни гуна ве эбедий олюмнинъ къуветинден къуртаргъан одев олды.

Одеме Куню – бакъ. Байрамлар.

Олюлернинъ дюньясы (къ. еуд. Шеол; къ. юн. Гадес) – Тевратта язылгъанына коре, адам ольген сонъ олюлернинъ дюньясына тюше. Олюлер дюньясыны косьтермек ичюн даа бир сёз къулланыла эди – джеэннем. Инджильде джеэннем олюлер гуналары ичюн джезагъа огъратылгъан ер, деп сайыла. Келип чыкъышынен бу сёз Ерусалим янында олгъан Хинном вадийинен (къ. еуд. Ге-Хинном) багълы. Шу ерде эр вакъыт чёплюк ве къалымты якъа эдилер. Шунынъ ичюн джеэннем сёзюнинъ манасы гуналыларнынъ олюминден сонъ азап чекеджек ерини анълата.

Он пайда бир пай – берекетнинъ он пайда бир пайы. Исраиллилер оны руханийлерге Раббиге бахшыш оларакъ бермек керек эдилер. Бу пай Сарайнынъ кечинмесине, руханийлернинъ тамакъларына ве озьлери озьлерини бакъып оламагъан адамларгъа ярдым оларакъ масраф этиле эди.

Пейгъамбер – Алланынъ ирадесини илян этмек ичюн, Рабби сайлагъан адам. Мукъаддес Рухнынъ тесиринде лаф эткен пейгъамберлер келеджекте оладжакъ вакъиаларны ачмакътан гъайры, огретиджи ве къабаатлайыджы олып, адамларны тёвбе этмеге ве Аллагъа чевирильмеге чагъыра эдилер. Пейгъамберлер, Месих даа догъмаздан эвель, Онынъ келеджеги акъкъында айта эдилер. Эски Васиетте чокъ пейгъамберлер акъкъында тариф этиле ве оларнынъ пейгъамберликлери косьтериле; Эски Васиетнинъ чокъусы китаплары оларнынъ адынен адлангъан. Пейгъамберлер Янъы Васиетте де анъыла – бу, Мукъаддес Рухнынъ кучюнен лаф эткен ве Алла оларгъа ачкъаныны башкъаларына огреткен иманлылар.

Песах – бакъ. Байрамлар.

Понтий Пилат – римли аким, Иса джезалангъан вакъытта Еудиенинъ акими (м. с. 26-36 с.). Онынъ разылыгъыны алмайып, адамны джезаламагъа олмай эди. Тек Понтий Пилат олюм джезасыны тасдыкълай эди. Еудий башлыкъларынен яхшы мунасебетте олмаса да, исьян котермесинлер деп, эксериетнен оларнынъ талапларыны беджере эди.

Пут – халкълар табынгъан, бирде-бир аллагъа ошагъан эйкель я да даа башкъа бир шей.

Раатлыкъ куню – (къ. еуд. шаббат) джумаэртеси, исраиллилернинъ мукъаддес куню. Шу кунни олар бир тюрлю иш япмайып, Аллагъа багъышламакъ керек эдилер. Инджиль заманында раатлыкъ куню шеэр диварындан бир километрден зияде узакълыгъына кетмек ясакъ этиле эди. Единджи йыл да хусусий олып, шу йылы топракъ ишленильмейджек эди. Еди кере еди йыл кечкен сонъ, эллинджи йыл Юбилей йылы деп илян этиле эди. Шу йылы борджлар багъышлана эди, топракъ исе эвельки сабыларгъа къайтарыла эди.

Равви (Раввуни) – къ. еуд. сёзю-сёзюне «меним улу». Бойле сёзнен урьметли адамларгъа, эксериетнен оджаларгъа дей эдилер.

Рим – Янъы Васиетте тасвир олунгъан вакъыткъа къадар Рим шеэри Акъ денъиз этрафындаки чокъ мемлекетлерни, шу джумледен Фелестин топракъларыны да бойсундырды ве буюк империянынъ пайтахты олды. Фелестин топрагъында, башкъа ерлерде киби, римлилер озь ордусыны къалдырып, эр бир къаршылыкъны таш юрекнен ёкъ эте эдилер. Бунынънен берабер, буюк империягъа менсюплик, икътисадият ве тюрлю къысымлар арасында фикир денъишювге ёл ача эди. Рим империясынынъ гражданларына (оларнынъ бири эльчи Павел де олды) бутюн империяда айры акъ-укъукъ бериле эди. Меселя, судда олар императорнынъ укюмини талап этип ола эдилер.

Руханийлер – Мескенде ве сонъунда Ерусалимнинъ Сарайында къурбанлар ве бахшышлар ичюн джевапкяр олгъан, Аллагъа хызмет эткен адамлар. Тек Харуннынъ эвлятлары руханий олмакъ мумкюн эдилер. Руханийлер он эки болюкке айырылып, невбетнен хызмет эте эдилер. Олар Къанунда къайд этильген махсус урбаны кие эдилер. Бу урбанынъ эсас къысмы эфод эди. Онынъ огдеки ве арттаки къысмы бар эди. Бу къысымлар бир-бирине четлеринен къайышларнен пекитиле эди. Руханийлернинъ башында баш руханий олды; о, Алланынъ огюнде Исраиль халкъынынъ векили эди. Онынъ урбасы бунынъ темсили эди, хусусан устюнде он эки дегерли ташы олгъан оглюгидир. Шу ташлар устюнде он эки Исраиль къабилесининъ адлары язылгъан эди.

Руханийлер

эфод

Саддукийлер – Янъы Васиет девринде еудийлернинъ эки диний фыркъасындан бири эди. Юксек Шуранынъ чокъусы азалары, баш руханийлер ве оларгъа якъын адамлар саддукийлер эди. Башкъа, ферисе фыркъасына, бакъкъанда, олар тек Мукъаддес Языны таный ве агъзавий риваетлерге инанмай эдилер. Меселя, къыямет куню эписи олюлер тирилип, Алланынъ огюнде тураджакъларына инанмай эдилер.

Салым топлайыджы – Фелестинде Рим империясынынъ хазинесине берги топлагъан, ерли халкътан олгъан бир мемур. Олар Рим акимиетине хызмет эткенлери ичюн (бойле хызмет Къанунгъа къаршы эди), еудийлер бу мемурларны севмей эди, чюнки салым топлайыджылар халкътан арткъач акъча топлап, озьлерине къалдыра эдилер.

Самарие – Ерусалим шималинде, Галилеянынъ дженюбинде ерлешкен Фелестин виляети. Ассурие (Ашшур) укюмдарлыгъы заманында Исраильнинъ шималий къабилелеринден ве башкъа мемлекетлерден кочип кельген халкълар бу ерге сюргюн этильдилер. Мемлекетте къалгъан еудийлернинъ эвлятлары ве кочип кельген халкълар самариелилер олдылар. Еудийлер киби, самариелилер Мусанынъ Къануныны къабул эте, амма чокъ шейни башкъаджа анълай эдилер. Меселя, олар Аллагъа Ерусалимде дегиль, Геризим дагъында ибадет эте эдилер, анда оларнынъ баш ибадет ери бар эди. Еудийлер ве самариелилер бир-бирини имансыз сайып, къонушмай эдилер.

Саре – Ибраимнинъ апайы, Алла оны акъайынен берабер сайлады. Сайланмаздан эвель онынъ ады Сарей эди, сайлагъан сонъ Алла онъа Саре адыны берди. О, Аллагъа садыкъ олып ве Онынъ вадесини беклеп, акъайынен сеяат агъырлыкъларыны больди. Бутюн омюри баласыз олып, къартайгъан сонъ, Ибраимге Исхакъ огълуны догъурды.

Синагога – Языны окъумакъ, дува этмек ве диний адетлерни огренмек ичюн еудийлернинъ топлашувы, эм де бойле топлашувлар ичюн эв. Синагогада топлангъанда, адий иштиракчининъ биле Языдан парчаны окъумагъа ве окъугъан парчаны топлашувгъа анълатмагъа акъкъы бар эди. Сарайгъа бакъкъанда, синагогаларда къурбан чалынмай эди. Еудийлер яшагъан эр бир шеэрде ич олмадым бир синагога бар эди.

Синай – сахрадаки (земаневий Мысырда) дагънынъ ады. Шу дагънынъ устюнде Алла Мусагъа Он Эмирни багъышлады. Корюнгени киби, бу дагъ къадимий заманларда Хорев деп адлана эди, бугунь исе Джебель-Муса деп адлана.

Сион – Ерусалим шеэри ерлешкен байырнынъ ады. Шунынъ ичюн «Сион» дегенде, эксериетнен Ерусалим козьде тутула. Кочьме манада бу сёз Алланен бирликте инсафлылар яшагъан коктеки Ерусалим шеэрини козьде тута.

Сувгъа батырылып чыкъув – (къ. юн. баптисма) энъ муим диний мерасимлернинъ бири; диний джемиетке алынувны косьтере. Янъы Васиетте сувгъа батырылып чыкъувнынъ эки чешити косьтериле. Башта Ягъя, озьлерини Аллагъа багъышламакъ ве гуналарындан тёвбе этмеге истеген адамларны сувгъа батырып чыкъара эди. Иса Месихнинъ олюми ве тирилювинден сонъ сувгъа батырылып чыкъув даа терен мана ала: адам эвельки гуналы яшайышындан вазгечип, санки оле, амма Месихнен бирликте янъы омюрге тириле. Бойле сувгъа батырылып чыкъувдан сонъ адам Мукъаддес Рухны къабул эте. Кочьме манада Янъы Васиет Исанынъ «сувгъа батырылып чыкъувы»ны Онынъ азапларына къошулувны киби анълата, «Рухкъа батырылып чыкъув» акъкъында айткъанда, Мукъаддес Рухны къабул этювни козьде тута.

Сулейманнынъ Эйваны – Сарайнынъ шаркъ тарафындаки къапалы колонналы бина. Анда чокъ адам топлаша биле эди.

Теврат – бакъ. Къанун.

Теклиф пителери ичюн стол – башта Мескеннинъ, сонъунда Сарайнынъ ичинде тургъан стол. Руханийлер онынъ устюне даима Раббиге бахшыш оларакъ, он эки пите къоя эдилер.

Тери хасталыгъы (лепра хасталыгъы) – Мукъаддес Китапта адлангъан чешит тюрлю тери хасталыгъы. Бойле хасталыкъ адамны арамлай эди, ве о, бутюнлей тедавийленмегендже, башкъа адамлардан айры яшамакъ керек эди.

Тёвбе этюв – адам эвельки яшайышы гуналы ве Алла онен разы олмагъаныны анълап, Алладан, гуналары ичюн афу сорай, келеджекте гуна япмайып, Аллагъа хызмет этмеге сёз бере.

Фериселер – Янъы Васиет девринде еудийлернинъ эки диний фыркъасындан бири. Башкъа, саддукийлер фыркъасына, бакъкъанда, олар тек Мукъаддес Язынынъ дегиль де, чокъ ягъзавий риваетлернинъ талапларыны да дикъкъатнен беджермеге тырыша эдилер. Къыямет куню олюлер тирилип, Алланынъ огюнде тураджакъларына да инана эдилер. Олар элял темизликни беджерип, халкъ арасында буюк итибарнен файдалана, диний ве къатты къаиделеринен гъурурлана, диний къаиделерини къатты тутмагъан адамларны исе севмей эдилер.

Хайыр – Янъы Васиетнинъ эсас диний терминлеринден бири. Бу сёзнинъ манасы – Алладан адамгъа берильген хайырлы бахшыш. Алла оны бирде-бир ишлер ичюн дегиль де, Озь истегинен бере. Шунынъ ичюн хайыр Къанундан фаркъ эте. Къанун адалетликке коре Алланен адам арасында ве адамлар арасында олгъан мунасебетлерни тертипке къоя: эр бир адам озь акъкъыны ала. Энъ буюк хайыр – иманлыларгъа ачылгъан Алланен эбедий омюрдир.

Хач – Рим императорлыгъында Иса Месихнинъ вакътында энъ агъыр джинает япкъанларны хач устюне мыхлап, олюм джезасына огърата эдилер. Хачны, ерге сокъулгъан дирекке къалын бир тахта мыхлап, япа эдилер. Джезалангъанларны хачкъа мыхлап, я да багълап, чекишип ольмеге къалдыра эдилер. Бойле джеза энъ къоркъунчлы ве масхаралыкъ джезасы эди. Джинаетчи озь тахтасыны джезаланаджакъ ерине озю алып бара эди. О вакъытта «озь хачыны ташымакъ» ибареси пейда олды. Иса Месих хачкъа мыхлангъан сонъ, бу алет Иса берген къуртулыш ве омюрнинъ бельгиси олды.

Чалашлар Байрамы – бакъ. Байрамлар.

Шейтан (Иблис, Беэльзебул) – Мукъаддес Китапта Алланынъ эсас душманына нисбетен бир къач сёз къулланыла. Къ. еуд. сатан сёзю (бундан «Шейтан» сёзю келип чыкъты) «душман» манасыны анълата. Къ. юн. диаболос (бельки, бу сёзден «Иблис» сёзю келип чыкъты) «алдатыджы, ийлекяр» манасыны ташый. Арам рухларнынъ башына нисбетен Беэльзебул ады да къулланыла. Шейтан ве онъа бойсунгъан рухлар адамларны алдата, оларгъа Аллагъа кельмеге кедер этелер, оларны эбедий олюмге кетирмеге тырышалар. Аллагъа къаршы чыкъкъан адамлар Шейтаннынъ тесирине огърайлар. Сырларнынъ ачылувы китабында, бир кунь ола, Шейтан бутюнлей енъиледжеги ве ёкъ этиледжеги акъкъында тариф этиле.

Эбедий омюр – Мукъаддес Китапкъа коре, бу дюньяда олюмсиз булунув дегиль де, Алланен бирликте янъы дюньядаки къасеветсиз омюрдир. Иманлылар ичюн оларнынъ Алланен бойле аралары артыкъ бу дюньяда башлана. Амма керчек эбедий омюр тек ердеки омюрлери биткен сонъ башлана.

Эзов оту – еудийлернинъ диний мерасимлеринде къулланылгъан от. Руханийлер эзов отунынъ япрагъы я да пытагъыны шингенликке (меселя, къурбаннынъ къанына) батырып, адамгъа я да бир шейге септирип, оны элялладылар ве азиз эттилер.

Эльчи – къ. юн. апостолос «бирде-бир вазифенен ёлланылгъан адам, хаберджи» манасыны анълата. Инджильде бу, Иса Месих сайлап Къуванчлы Хаберни даркъатмакъ ичюн, ёллагъан адамдыр. Эльчи унваны адам ичюн буюк месулиет эди: Месих коктеки Падиша олгъаны киби, эльчи – Онынъ ер юзюнде олгъан векилидир. Биринджи эльчилер Исанынъ энъ якъын шегиртлери эди. Олар эр вакъыт Онынъ янында эдилер. Месих олип, тирильген сонъ, айны хызметке чагъырылгъан Павел де озюне «эльчи» деди. Къуванчлы Хаберни даркъаткъан башкъа адамларны да, меселя, Барнабаны, ойле адландырмакъ мумкюн эдилер.

Элял – Мусанынъ Къанунына коре, исраиллилер дикъкъатнен арамны элялдан айырмакъ керек эдилер. Базы айван, къуш, балыкълар ве чешит шейлер ве ашлар арам сайыла эди. Базы алларда адамлар да арам сайылды. Меселя, лепра хасталыгъынен хаста олгъан, олюге тийген адам, я да къан акъувнен чекишкен я да якъынларда бала тапкъан къадын арам ола эдилер. Арам олгъан адамларгъа диний мерасимлерде иштирак этмеге ве элял шейлерге тиймеге мумкюн олмай эди. Арамлыкънынъ себеби ёкъ этильген сонъ, элял олмакъ ичюн, адам белли мерасимлерни кутьмеге ве темизленмеге керек эди.

Эски Васиет – бакъ. Васиет.

Эфод – бакъ. Руханийлер.

Юбилей йылы – бакъ. Раатлыкъ куню.

Юксек Шура – (къ. юн. Синедрион; къ. еуд. Санхедрин) руханийлер, къанунджылар ве башкъа урьметли адамларнынъ топлумына Юксек Шура дей эдилер. Онынъ эркянына етмиш адам кире эди. Юксек Шурада тек диний дегиль, башкъа меселелер де чезиле эди; бу шура еудий халкъыны римлилер огюнде такъдим этип, юксек укюм вазифесини де беджере эди. Янъы Васиет вакътында шуранынъ муим къарарларыны Рим акимиети тасдыкълай эди.

Ягълав – бир диний мерасим. Адамнынъ башына ягъ якъылып я да силинип, адамны Алла сайлап бир муим хызметке чагъыргъаныны косьтере эди. Бундан сонъ адам падиша, руханий, базы вакъытта пейгъамбер олып, онъа берильген вазифелерни беджермеге башлай эди. Кочьме манада «ягълав» сёзю бир адам Алланынъ хызметине сайлангъаныны ве багъышлангъаныны анълата.

Язы (Язылар) – Янъы Васиетте Эски Васиетке «Язы» я да «Язылар» дей эдилер. Янъы Васиет язылгъан сонъ, Оны да Языгъа кирсеттилер.

Якъуп – Исхакъ ве Рефикъанынъ эки огъулларындан бири. Якъуп озь эгиз агъасы Исавдан сонъ догъгъанына бакъмадан, Алла оны сайлап, биринджи огъул акъкъыны берди. Якъупнынъ он эки огълундан еудий халкъынынъ он эки къабилеси пейда олды. Алла онъа Исраиль адыны берди. Сонъ онынъ бутюн огъулларына – еудий халкъына «Исраиль» дей башладылар. Якъуп адыны башкъа адамлар да, меселя, эльчилерден экиси ташыдылар.

Якъын адам – сёзю-сёзюне «янында олгъан бирев». Тевратта айны койнинъ сакини, джемиетнинъ азасы, къабиледештир. Оларгъа нисбетен белли къаиделерни кутьмек керек эди. Янъы Васиетте Иса «якъын» сёзюнинъ манасыны кенълештирди ве таныш олмагъан адам биле якъын олмакъ мумкюнлигини косьтерди.

Янъы Васиет – бакъ. Васиет.

Теврат ве башкъа тарихий китапларда къулланылгъан ольчюлер

Къадимий заманларда чешит халкъларда узунлыкъ, агъырлыкъ ве шингенлик ольчемек ичюн тюрлю системалар къулланыла эдилер. Бугуньки куньге базы ольчюлер меселесинде алимлер аля даа екяне бир фикирге кельмедилер.

Метиннинъ къолай къабул этильмеси ичюн, бу терджимеде биз ольчюнинъ земаневий метрик системасыны къулландыкъ. Эгер къадимий метинде ольчюлер къарарнен берильсе, биз оларны земаневий эквивалентине якъынлаштырдыкъ. Бунен берабер сноскаларда къадимий метиндеки ольчюлерни де бердик.

Узунлыкъ ольчюлери

Аммах (Баш 6.15) – тирсектен башлап орта пармакънынъ уджунадже олгъан узунлыкъ, къарарнен 45-50 сантиметр. (Бир аммах – бир тирсек узунлыгъы, я да ярым метр.)

Зерет (Чыкъ 28.16) – керильген къолнынъ баш пармагъынынъ уджундан чинатий пармакънынъ уджунадже олгъан узунлыкъ, къарарнен 23-25 сантиметр. (Бир зерет – бир къарыш, я да метрнинъ дёртте бири, я да черик метр.)

Тофах (Ехез 40.5) – авуч кенълиги, къарарнен 7,5-9 сантиметр.

Эцба (Йрм 52.21) – баш пармакънынъ кенълиги, къарарнен 2 сантиметр.

1 аммах = 2 зерет = 6 тофах = 24 эцба

Сепильген шейлернинъ ольчюлери

Хомер (Лев 27.16) – бесе-белли, бу сёзнинъ башлангъыч манасы – бир эшекнинъ юкю; къарарнен 220 литрге тенъ кельген ольчю. (Бир хомер – беш чувал.)

Летек (Хош 3.2) – бесе-белли, хомернинъ ярысы; къарарнен 110 литрге тенъ кельген ольчю. (Бир летек – эки бучукъ чувал.)

Эфа (Чыкъ 16.36) – Тевраттаки сепильген шейлернинъ эсас ольчюси, къарарнен 20-22 литрге тенъ кельген ольчю. (Бир эфа – бир буюк къопкъа, я да ярым чувал.)

Сеа (Баш 18.6) – эфанынъ учьте бир къысмы, къарарнен 7 литрге тенъ кельген ольчю. (Бир сеа – бир буюк савут.)

Омер (Чыкъ 16.16, 36) – эфанынъ онда бир пайы, эки литрге тенъ кельген ольчю. (Бир омер – бир чанакъ.)

Къав (4 Пад 6.25) – къарарнен, эфанынъ йигирмиде бир пайы, бир литрге якъын кельген ольчю. (Бир къав – ярым чанакъ.)

1 хомер = 2 летек = 10 эфа = 30 сеа = 100 омер = 200 къав

Шингенлик ольчюлери

Кор (3 Пад 4.22) – эм шинген, эм сепильген шейлернинъ ольчюси. Бир кор, къарарнен, бир хомерге (200-220 литрге) тенъ келе эди. (Бир кор – беш чувал, я да беш чапчакъ.)

Бат (3 Пад 7.26) – Тевраттаки шинген шейлернинъ эсас ольчюси. Ехезкель китабында 45.11 бат эфагъа тенъ келе. Бу ольчю, къарарнен, 20-22 литрге якъын эди. (Бир бат – бир буюк къопкъа.)

Хин (Чыкъ 29.40) – бесе-белли, батнынъ алтыда бир пайы, я да 3,7 литр. (Бир хин – эки чанакъ.)

Лог (Лев 14.10) – хиннинъ он экиде бир пайы, къарарнен 300 мл этрафында шинген шейлернинъ уфакъ ольчюси. (Бир лог – бир кучюк бардачыкъ.)

1 хомер = 1 кор = 10 эфа = 10 бат = 60 хин = 720 лог

Агъырлыкъ ольчюлери

Къадимий заманларда пара ёкъ эди, эсаплашкъанда исе ольчюге коре я алтын, я даа эксериетнен кумюш тёлей эдилер. Окъумагъа къолай олсун деп, буюк микъдарларны косьтермек ичюн, метрик системасынынъ эквивалентлерини къулланалар. Эсас кумюш акъчаны (шекельни) бельгилемек ичюн, терджимеде «кумюш» сёзю къулланыла. Сноскаларда къадимий метиннинъ догърудан-догъру сёзлери бериле.

Киккар (Чыкъ 38.25) ве шекель – Теврат заманларындаки Сурие ве Фелестинде олгъан эсас ольчюлер. Бир киккар – 30 килодан бираз зияде, бир шекель –10 граммдан бираз зияде эди. Чешит ерлерде там эквивалентлер бири-биринден фаркъ этмек мумкюн эди, шунынъ ичюн бир киккарда къач шекель олгъаныны догъру тайинлемек къыйындыр, умумий оларакъ 3 000 – 3 600. (Бир киккар – бир чувал; бир шекель – бир кумюш.)

Мане (3 Пад 10.17; Узеир 2.69) – орта бир ольчю, бесе-белли, Вавилондан келе, къарарнен 0,5-0,6 килограмм.

1 киккар = 60 мане = 3 000 шекель

Шекель гъает къыйметли мадделерни ольчегенде, даа да кучюк парчаларгъа болюне эди:

Бека (Баш 24.22) – ярым шекель.

Гера (Чыкъ 30.13) – шекельнинъ 1/20 къысмы.

1 шекель = 2 бека = 20 гера

Эски Васиет деври хронологиясы

Эски Васиет деври хронологиясы (м.э. 2300 – 1050 с.)

Эски Васиет деври хронологиясы (м.э. 1050 – 400 с.)

Ибраим ве агъа-къардашларынынъ эвлятлары

Ибраим ве агъа-къардашларынынъ эвлятлары

Теврат ве Зебур китапларында олгъан Иса Месих акъкъында базы пейгъамберликлер ве оларнынъ беджерилюви

Пейгъамберликлер | | Пейгъамберликлернинъ беджерилюви

Баш 18.18 Ибраимден улу ве кучьлю халкъ асыл оладжакътыр; Ибраим вастасынен ер юзюндеки бутюн халкълар эйилик тападжакълар.

Иса, Ибраимнинъ эвляды олып, бутюн халкъларгъа хайыр этеджек

Фаал 3.25 Сиз исе пейгъамберлернинъ эвлятларысынъыз ве Алла баба-деделеринъизге берген васиетнинъ мирасчыларысынъыз. Алла Ибраимге айткъанына коре, ер юзюндеки бутюн халкълар онынъ эвляды ичюн яхшылыкъ кореджеклер.

Микъа 5.2 Сен де, Вифлеем-Эфрата, Ехуданынъ баш шеэрлери арасында кичик олсанъ да, сенден Мен ичюн Исраильнинъ Башлыгъы чыкъаджакъ. Онынъ тамырлары заманларнынъ башындан, эбедийликтен келип чыкъа.

Исанынъ догъгъан ери

Мт 2.1 Иса Еудие виляетининъ Вифлеем шеэринде догъгъан сонъ, шаркътан Ерусалимге тылсымджы алимлер кельдилер. (Лк 2.4-7 бакъ.)

Еш 7.14 Мына, Рабби Озю сизге алямет береджек. Бакъынъыз, къыз юклю олып, огъул догъаджакъ, адыны Иммануэл къояджакълар.

Исанынъ къыздан догъулувы

Мт 1.18 Иса Месих бойле догъды: Онынъ анасы Мерьем Юсуфкъа нишанлы эди. Амма оларнынъ никяхларындан эвель Мерьемнинъ Мукъаддес Рухтан бала беклегени белли олды. (Лк 1.26-35 бакъ.)

Йрм 31.15 РАББИ бойле дей: – Рама шеэринде бир сес эшитиле, агълав ве аджджы къыямет! Балалары артындан Рахель агълай, тынчланмагъа истемей; онынъ балалары ёкъ энди!

Сабийлернинъ ольдюрилюви

Мт 2.16 Ирод исе, тылсымджы алимлер оны алдаткъанларыны корип, пек ачувланды ве, олардан билип алгъан вакъыткъа коре, Вифлеемде ве онынъ этрафында эки яшына етмеген эписи огълан балаларны ольдюрмек ичюн аскер ёллады. (Мт 2.18 бакъ.)

Еш 9.1-2 Кечкен заманда Зевулун ве Нафталий топрагъы ашаланды, амма келеджек заманда денъиз ёлу, Иорданнынъ башкъа тарафында яткъан мемлекет ве халкълар яшагъан Галилея шуретли оладжакъ. Къаранлыкъта юрген халкъ буюк ярыкъ корьди! Олюм топрагъында, олюм кольгесинде яшагъан адамлар ичюн ярыкъ парылдады.

Исанынъ Галилеядаки хызмети

Мт 4.12-16 Иса Ягъянынъ апске алынгъаныны эшитип, Галилеягъа къайтып кельди. Назарет шеэринден кетип, Зевулун ве Нафталий топракъларында, Галилея голю янындаки Къафарнаум шеэринде ерлешти. Бойледже, Ешая пейгъамбернинъ сёзю эда олунды: Эй, Зевулун топрагъы ве Нафталий топрагъы, голь ёлунда, Иордан аркъасы! Чокъ миллетнинъ юрту Галилея! Къаранлыкъта яшагъан халкъ буюк ярыкъ корьди! Олюм топрагъында, олюм саесинде яшагъан адамлар ичюн ярыкъ парылдады.

Текр 18.15 Алланъ олгъан РАББИ сизинъ аранъыздан, агъа-къардашларынъыздан, сизге манъа ошагъан бир Пейгъамберни асыл этеджек. Оны динъленъиз.

Бекленильген Пейгъамбер

Юх 6.14 Адамлар, Иса косьтерген бельгини корип: – Керчектен де, бу – дюньягъа келеяткъан Пейгъамбердир, – дедилер.

Еш 53.3 Адамлар Оны ашалады, Ондан башыны чевирди. Азап чеккен, чокъ хасталыкъ корьген акъай эди. Бизлер Ондан бетимизни чевире эдик, адамлар Оны ашалады, ве биз Оны адам ерине саймай эдик.

Иса еудийлернинъ тарафындан ред этильди

Юх 1.11 О, Озюнинъкилерине кельди, лякин Озюнинъкилери Оны къабул этмеди. (Юх 5.43; Лк 4.29; 17.25; 23.18 бакъ.)

Еш 11.2 Онынъ ичинде РАББИнинъ Руху олып, Онъа акъыл ве анълав, насиат, кучь ве бильги береджек ве Алладан къоркъмагъа огретеджек. (Збр 44.8; Збр 11.3-4 бакъ.)

Исанынъ икмети

Лк 2.52 Иса осе эди. Яшы арткъанынен, икмети де арта эди. Исагъа Алланынъ ве адамларнынъ хайыры да чокълаша эди. (Лк 4.18 бакъ.)

Зек 9.9 Эй, Сион къызы, чокъ къуван! Къуванчтан къычыр, эй, Ерусалим къызы! Мына, сенинъ падишанъ санъа келе! О, къабаатсыз. О, къуртарув бере. О, алчакъгонъюлли, эшек устюнде, эшек баласы устюнде отура! (Еш 62.11 бакъ.)

Исанынъ Ерусалимге тантаналы кириши

Юх 12.13-14 Пальма терегининъ пытакъларыны алып, Оны къаршыламагъа чыкътылар ве кучьлю сеслернен къычырып башладылар: – Аллагъа шукюр! Раббининъ Ады иле Келеяткъанны, Исраильнинъ Падишасыны шуретленъиз! Иса бир яш эшекни тапып, устюне минди. (Мт 21.1-11; Юх 12.12 бакъ.)

Збр 40.10 Мен ишангъан достум биле, отьмегимни ашап, манъа къаршы табаныны котерди.

Иса достунынъ тарафындан сатылды

Мк 14.10 Шу арада, Исаны сатмагъа истеп, он эки шегиртинден бириси Иуда Искариот баш руханийлернинъ алдына барды. (Мт 26.14; Мк 14.43-45 бакъ.)

Збр 26.12 Яланджы шаатлар манъа къаршы баш котерди, агъызларындан зулум чыкъа, лякин душманларымнынъ къолуна мени берме.

Исаны яланджы шаатлар къабаатладылар

Мт 26.59-61 Исагъа олюм джезасыны бермек ичюн, баш руханийлер ве бутюн Юксек Шура Онъа къаршы ялан шаатлыкъ къыдырсалар да, чокъ адам ялан шаатлыкъ этселер де, тапып оламадылар. Сонъунда эки шаат сёзге чыкъып, бойле дедилер: – Мына бу адам: «Мен Алланынъ Сарайыны йыкъып, учь куньде кене къурып олурым», – деди.

Еш 53.7 Оны эзиетледи, къыйнадылар, О исе агъзыны ачмады. Оны къой киби соймагъа айдап кетирдилер, къозу юнь къыркъкъан адамнынъ алдында индемейип тургъан киби, О да агъзыны ачмады.

Иса Онъа къаршы айтылгъан къабаатлавларгъа джевап бермеди

Мт 26.62-63 Биринджи баш руханий еринден турып, Исагъа: – Сен не ичюн джевап къайтармайсынъ? Оларнынъ Санъа къаршы шаатларына не айтаджанъ? – деди. Иса индемеди. (Мт 27.12-14 бакъ.)

Еш 50.6 Мени ургъанларгъа аркъамны, сакъалымны алгъанларгъа янакъларымны ачтым. Ашаламакътан ве тюкюриктен бетимни къапатмадым.

Исаны котеклеп, устюне тюкюрдилер

Мк 14.65 Базылары Онъа къаршы тюкюре башладылар. Онынъ бетини къапатып, башына урдылар ве: – Пейгъамберлигинъни косьтер! – деп къычырдылар. Сонъ хызметчилер де Оны урмагъа башладылар. (Мк 15.17; Юх 19.1-3; 18.22 бакъ.)

Збр 68.5 Себепсиз мени кореджек козьлери олмагъанлар башымдаки сачлардан да чокъ олды. Манасыз манъа къаршы чыкъкъанлар, меним душманларым кучьке кирди. Мен ич бир шей алмагъан олсам да, къайтарып бермеге меджбур этелер.

Исадан себепсиз нефретлендилер

Юх 15.24-25 Эгер Мен оларнынъ арасында башкъалары асыл япып оламагъан ишлерни япмагъан олсам, оларда гуна олмаз эди. Энди исе ишлеримни корип, Мени де, Бабамны да кореджек козю олмады. Лякин себепсиз Мени кореджек козьлери къалмагъаны акъкъында Къанунында язылгъан сёзлер беджерильмек керек.

Еш 53.4-5 «О хасталыкъларымызны Озюне алды, дертлеримизни Озь омузларына къойды». Бизлер исе, Оны Алла урды ве джезалады, деп тюшюндик. Амма О гуналарымыз ичюн яраланды, къабаатларымыз ичюн урулып къырылды. Бизде тынчлыкъ-аманлыкъ олсун деп, джеза Онынъ устюне тюшти, Онынъ яраларынен бизлер яхшы олдыкъ.

Иса Озюне башкъа адамларнынъ хасталыкъларыны алды

Мт 8.16-17 Акъшам устю Исанынъ алдына джин ургъан бир талай адамларны кетирдилер. Иса Озь сёзюнен арам рухларны къувып чыкъарды ве эписи хасталарны тедавийледи. Бойледже, Ешая пейгъамбер ярдымынен айтылгъан сёзлери беджерильди: «О хасталыкъларымызны Озюне алды, дертлеримизни Озь омузларына къойды».

Еш 53.12 Шунынъ ичюн буюклернинъ арасында Онъа бир пай береджегим, кучьлю адамларнен гъаниметни болюшеджек. О, джаныны олюмге берди, джинаетчилернен бир сайылды, устюне чокъ адамларнынъ гуналарыны алды, джинаетчилер ичюн ялварды.

Исаны гуналыларнен берабер хачкъа мыхладылар

Мт 27.38 Исанен даа эки айдутны – бирисини онъ тарафында, экинджисини сол тарафында хачкъа мыхлап къойдылар.

Збр 21.17 Мына, копеклер мени сарып алды; ачувлы сюрю этрафымны сарды, олар къолларымны ве аякъларымны тештилер.

Исанынъ къолларыны ве аякъларыны тештилер

Юх 20.27 Сонъ Томагъа бакъып: – Пармагъынъны мында къой, Меним къолларыма бакъ. Къолунъны узат да, оны багърыма къой. Энди имансыз олма, иманлы ол! – деди. (Юх 19.37; 20.25-26 бакъ.)

Збр 21.7-9 Лякин мен акъай дегиль, къуртым мен; адамлар мени масхара эте, халкъ исе менден игрене. Мени корьген эр кес мени мыскъыллай, башларыны саллап, менден нефретленип, лаф этелер: «О, РАББИге ишанды! РАББИ оны сакъласын! РАББИ ондан разы олса, оны къуртарсын!»

Исаны масхара этип, акъаретледилер

Мт 27.39-40 Кечип кетеяткъанлар башларыны саллап, Исагъа куфюр сёзлер айта эдилер: – Эй, Сен, Алланынъ Сарайыны йыкъкъан ве учь кунь ичинде къургъан адам! Озюнъни къуртарса! Эгер Сен Алланынъ Огълу олсанъ, хачтан тюшсе! (Мт 27.41-44; Мк 15.29-32 бакъ.)

Зек 12.10 Давутнынъ союна ве Ерусалимде яшагъанларгъа исе мерамет ве ярдым рухуны ёллайджагъым. Олар Онъа, озьлери тешип ольдюрген инсангъа бакъаджакълар ве Онынъ ичюн, бирден-бир ольген огълу артындан агълагъанлар киби, агълайджакъ, ольген биринджи догъгъан балагъа киби янаджакъ.

Исанынъ багърыны тештилер

Юх 19.34 Лякин аскерлерден бири Исанынъ багърыны мызракънен тешти. Шу дакъкъасы Онынъ багърындан къан ве сув акъып чыкъты.

Збр 21.19 Урбаларымны озьара болелер, кийимлерим ичюн джереп чекелер.

Аскерлер джереп чекип, Исанынъ урбаларыны пайлаштырдылар

Мк 15.24 Бундан сонъ Исаны хачкъа мыхлап астылар ве, джереп чекип, ким не аладжакъ деп, Онынъ урбаларыны пайлаштырдылар. (Юх 19.24 бакъ.)

Збр 33.21 Кемиклерининъ ич бириси сынмасын деп, О, оларнынъ эписини сакълар. | Исанынъ кемиклерини сындырмадылар | Юх 19.33 Исанынъ янына барып, Онынъ энди ольгенини корьдилер ве балдырларыны сындырмадылар.

Еш 53.9 Оны яман адамларнен мезаргъа къоймагъа ниетлендилер, лякин зенгиннинъ янында джыйылгъан эди. О ич бир яман шейни япмады, агъзындан ялан чыкъмады.

Исаны зенгин адамнынъ къабринде джыйдылар

Мт 27.57-60 Акъшам Ариматея шеэринден олгъан Юсуф адлы бир зенгин адам кельди. О да Исанынъ шегирти эди. Пилатнынъ огюне барып, Исанынъ беденини сорады. Пилат беденни онъа берильмесини буюрды. Юсуф джесетни алып, темиз кетен безге сарды ве озюнинъ къаяда оюлгъан янъы къабринде дефн этти. Къабирнинъ агъзыны балабан бир ташнен къапатып, кетти.

Збр 15.10 Сен олюлер дюньясында джанымны ташлап кетмезсинъ, Озь азизинъе мезарда чюрюмеге ёл бермезсинъ. (Мт 16.21 бакъ.)

Исанынъ тирилюви

Мт 28.9 Апансыздан оларнынъ къаршысына Исанынъ Озю чыкъып: – Мерабанъыз! – деди. Къадынлар Онынъ янына чапып бардылар ве аякъларыны къучакълап, теменна эттилер. (Лк 24.36-48 бакъ.)

Збр 67.19 Сен юксекликке котерильдинъ, эсирлерни эсирге алдынъ, инсанларнынъ ве исьянджыларнынъ бахшышларыны къабул эттинъ. РАББИ-Тааля анда яшасын!

Исанынъ кокке котерилюви

Лк 24.50-51 Иса шегиртлерини шеэрден тышарыгъа чыкъарып, Бетаниягъадже алып кельди. Анда эллерини котерип, оларгъа хайыр дувасыны окъуды. Дува окъугъанда, олардан узакълашып, кокке котерильди. (Фаал 1.9 бакъ.)

Хариталар

Хариталар

1. Хариталар
2. Къадимий Девир
3. Мысырдан Чыкъыш Ёлу
4. Фелестин Иса Месих Яшагъан Заманда
5. Ерусалим Иса Месих Яшагъан Заманда

6. Ерусалимдеки Алланынъ Сарайы Иса Месих Яшагъан Заманда

7. Эльчи Павелнинъ Къуванчлы Хаберни Даркъатмакъ Ичюн Япкъан Биринджи Сефери

8. Эльчи Павелнинъ Къуванчлы Хаберни Даркъатмакъ Ичюн Япкъан Экинджи Сефери

9. Эльчи Павелнинъ Къуванчлы Хаберни Даркъатмакъ Ичюн Япкъан Учюнджи Сефери

10. Эльчи Павелнинъ Римге Сефери

Хариталар

Къадимий девир

Мысырдан чыкъыш ёлу

Фелестин Иса Месих яшагъан заманда

Ерусалим Иса Месих яшагъан заманда

Ерусалимдеки Алланынъ Сарайы Иса Месих яшагъан заманда

Эльчи Павелнинъ Къуванчлы Хаберни даркъатмакъ ичюн япкъан биринджи сефери

Эльчи Павелнинъ Къуванчлы Хаберни даркъатмакъ ичюн япкъан экинджи сефери

Эльчи Павелнинъ Къуванчлы Хаберни даркъатмакъ ичюн япкъан учюнджи сефери

Эльчи Павелнинъ Римге сефери

Къадимий девир

Къадимий девир

Мысырдан чыкъыш ёлу

Мысырдан чыкъыш ёлу

Фелестин Иса Месих яшагъан заманда

Фелестин Иса Месих яшагъан заманда

Ерусалим Иса Месих яшагъан заманда

Ерусалим Иса Месих яшагъан заманда

Ерусалимдеки Алланынъ Сарайы Иса Месих яшагъан заманда

Ерусалимдеки Алланынъ Сарайы Иса Месих яшагъан заманда

Эльчи Павелнинъ Къуванчлы Хаберни даркъатмакъ ичюн япкъан биринджи сефери

Эльчи Павелнинъ Къуванчлы Хаберни даркъатмакъ ичюн япкъан биринджи сефери

Эльчи Павелнинъ Къуванчлы Хаберни даркъатмакъ ичюн япкъан экинджи сефери

Эльчи Павелнинъ Къуванчлы Хаберни даркъатмакъ ичюн япкъан экинджи сефери

Эльчи Павелнинъ Къуванчлы Хаберни даркъатмакъ ичюн япкъан учюнджи сефери

Эльчи Павелнинъ Къуванчлы Хаберни даркъатмакъ ичюн япкъан учюнджи сефери

Эльчи Павелнинъ Римге сефери

Эльчи Павелнинъ Римге сефери

Table of Contents

Мукъаддес Китап

Тарихий Китаплар

- 1 Тарих Вакъиалары

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21
- 22
- 23
- 24
- 25
- 26
- 27
- 28
- 29

Алланынъ Адлары

Сёзлюк

Абдест
Ад
Азиз
Акъсакъал
Алланынъ Къозусы
Алланынъ Огълу
Алланынъ Падишалыгъы (Кок Падишалыгъы)
Алланынъ Сарайы
Алланынъ Шурети
Алоэ
Альфа ве Омега
Алямет
Аманлыкъ (селямет)
Амин
Арес-тёпе
Афталар Байрамы
Ахирет куню
Аштан-сувдан вазгечюв
Байрамлар
Баш руханий
Бельги (алямет)
Берекет Байрамы
Беэльзебул
Биринджи Махсул Байрамы
Вавилон
Васиет
Васиет Сандыгъы
Васиетнинъ таш левалары
Галилея
Давут
Давутнынъ Огълу
Денъиз хавузы
Дженнет
Джеэннем
Дин къардашлары
Еудие
Еудий
Еудийлер
Ёл (Раббининъ Ёлу, Алланынъ Ёлу)
Иблис
Ибраим
Иманлылар топлашувы
Император
Инджиль
Инсан Огълу
Инсафлыкъ
Ирод
Иса
Исраиль
Керувлар
Кинаели икяе
Кок Падишалыгъы
Корюшюв Чадыры
Къадимий арамий тили
Къадимий еудий тили
Къадимий юнан тили
Къандиль
Къанун (Мусанынъ Къануны, Теврат)
Къанун оджалары
Къокъулы шейлер. Алоэ
Къуванчлы Хабер
Къурбан ери
Къурбан чалув ве бахшыш кетирюв
Къуртарыджы
Къуртулыш
Лепра хасталыгъы
Либан
Маясыз Пишкен Пите Байрамы
Мелеклер
Мелкиседек
Месих
Месихнинъ душманы
Месихчи
Мескен (Корюшюв Чадыры)
Мукъаддес (азиз)
Мукъаддес Рух
Мысыр
Мюр
Нух
Одев (одеме)
Одеме Куню
Олюлернинъ дюньясы
Он пайда бир пай
Пейгъамбер
Песах
Понтий Пилат
Пут
Раатлыкъ куню
Равви (Раввуни)
Рим
Руханийлер
Саддукийлер
Салым топлайыджы
Самарие
Саре
Синагога
Синай
Сион
Сувгъа батырылып чыкъув
Сулейманнынъ Эйваны
Теврат
Теклиф пителери ичюн стол
Тери хасталыгъы (лепра хасталыгъы)
Тёвбе этюв
Фериселер
Хайыр
Хач
Чалашлар Байрамы
Шейтан (Иблис, Беэльзебул)
Эбедий омюр
Эзов оту
Эльчи
Элял
Эски Васиет
Эфод
Юбилей йылы
Юксек Шура
Ягълав
Язы (Язылар)
Якъуп
Якъын адам
Янъы Васиет
Узунлыкъ ольчюлери
Сепильген шейлернинъ ольчюлери
Шингенлик ольчюлери
Агъырлыкъ ольчюлери
Эски Васиет деври хронологиясы
Ибраим ве агъа-къардашларынынъ эвлятлары

Теврат ве Зебур китапларында олгъан Иса Месих акъкъында базы пейгъамберликлер ве оларнынъ беджерилюви

Хариталар

- Хариталар
- Къадимий девир
- Мысырдан чыкъыш ёлу
- Фелестин Иса Месих яшагъан заманда
- Ерусалим Иса Месих яшагъан заманда

- Ерусалимдеки Алланынъ Сарайы Иса Месих яшагъан заманда

- Эльчи Павелнинъ Къуванчлы Хаберни даркъатмакъ ичюн япкъан биринджи сефери

- Эльчи Павелнинъ Къуванчлы Хаберни даркъатмакъ ичюн япкъан экинджи сефери

- Эльчи Павелнинъ Къуванчлы Хаберни даркъатмакъ ичюн япкъан учюнджи сефери

- Эльчи Павелнинъ Римге сефери